Adhyaya 80

Verse 1

दुर्योधनम्प्रति धृतराष्ट्रेण पाण्डवेषु द्वेषनिषेधनम्।। 1।। त्वं वै ज्येष्ठो ज्यैष्ठिनेयः पुत्र मा पाण्डवान्द्विषः। द्वेषा ह्यसुखमादत्ते यथैव निघनं तथा।। ।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि द्यूतपर्वणि अशीतितमोऽध्यायः।।80 ।।

duryodhanamprati dhṛtarāṣṭreṇa pāṇḍaveṣu dveṣaniṣedhanam|| 1|| tvaṃ vai jyeṣṭho jyaiṣṭhineyaḥ putra mā pāṇḍavāndviṣaḥ| dveṣā hyasukhamādatte yathaiva nighanaṃ tathā|| || iti śrīmanmahābhārate sabhāparvaṇi dyūtaparvaṇi aśītitamo'dhyāyaḥ||80 ||

Verse 2

अव्युत्पन्नं समानार्थं तुल्यमित्रं युधिष्ठिरम्। अद्विषन्तं कथं द्विष्यात्त्वादृशो भरतर्षभ।। ज्येष्ठाया अपत्यं ज्यैष्ठिनेयः।।

avyutpannaṃ samānārthaṃ tulyamitraṃ yudhiṣṭhiram| adviṣantaṃ kathaṃ dviṣyāttvādṛśo bharatarṣabha|| jyeṣṭhāyā apatyaṃ jyaiṣṭhineyaḥ||

Verse 3

तुल्याभिजनवीर्यश्च कथं भ्रातुः श्रियं नृप। पुत्र कामयसे मोहान्मैवं भूः शाम्य मा शुचः।।

tulyābhijanavīryaśca kathaṃ bhrātuḥ śriyaṃ nṛpa| putra kāmayase mohānmaivaṃ bhūḥ śāmya mā śucaḥ||

Verse 4

अथ यज्ञविभूतिं तां काङ्क्षसे भरतर्षभ। ऋत्विजस्तव तन्वन्तु सप्ततन्तुं महाध्वरम्।।

atha yajñavibhūtiṃ tāṃ kāṅkṣase bharatarṣabha| ṛtvijastava tanvantu saptatantuṃ mahādhvaram||

Verse 5

आहरिष्यन्ति राजानस्तवापि विपुलं धनम्। प्रीत्या च बहुमानाच्च रत्नान्याभरणानि च।।

āhariṣyanti rājānastavāpi vipulaṃ dhanam| prītyā ca bahumānācca ratnānyābharaṇāni ca||

Verse 6

अनार्याचरितं तात परस्वस्पृहणं भृशम्। स्वसन्तुष्टः स्वधर्मस्थो यः स वै सुखमेधते।।

anāryācaritaṃ tāta parasvaspṛhaṇaṃ bhṛśam| svasantuṣṭaḥ svadharmastho yaḥ sa vai sukhamedhate||

Verse 7

मही कामदुघा सा हि वीरपत्नीति चोच्यते। तथा वीरस्य भार्या श्रीस्ते इमे हि कलत्रवत्।।

mahī kāmadughā sā hi vīrapatnīti cocyate| tathā vīrasya bhāryā śrīste ime hi kalatravat||

Verse 8

तवाप्यस्ति हे चेद्वीर्यं भोक्ष्यसे हि महीमिमाम्।।

tavāpyasti he cedvīryaṃ bhokṣyase hi mahīmimām||

Verse 9

अयुक्तमिदमेतत्तु परस्वहरणं भृशम्। उभयोर्लोकयोर्दुःखं सुहृदां काङ्क्षतोऽनयम्।।

ayuktamidametattu parasvaharaṇaṃ bhṛśam| ubhayorlokayorduḥkhaṃ suhṛdāṃ kāṅkṣato'nayam||

Verse 10

अव्यापारः परार्तेषु नित्योद्योगः स्वकर्मसु। रक्षणं समुपात्तानामेतद्वैभवलक्षणम्।।

avyāpāraḥ parārteṣu nityodyogaḥ svakarmasu| rakṣaṇaṃ samupāttānāmetadvaibhavalakṣaṇam||

Verse 11

विपत्तिष्वव्यथो दक्षो नित्यमुत्थानवान्नरः। अप्रमत्तो विनीतात्मा नित्यं भद्राणि पश्यति।।

vipattiṣvavyatho dakṣo nityamutthānavānnaraḥ| apramatto vinītātmā nityaṃ bhadrāṇi paśyati||

Verse 12

बाहूनिवैतान्मा च्छेत्सीः पाण्डुपुत्रास्तथैव ते। भ्रातृणां तद्धनार्थं वै मित्रद्रोहं च मा कुरु।।

bāhūnivaitānmā cchetsīḥ pāṇḍuputrāstathaiva te| bhrātṛṇāṃ taddhanārthaṃ vai mitradrohaṃ ca mā kuru||

Verse 13

पाण्डोः पुत्रान्मा द्विषस्वेह राजं- स्तथैव ते भ्रातृधनं समग्रम्। मित्रद्रोहे तात महानघर्मः पितामहा ये तव तेऽपि तेषाम्।।

pāṇḍoḥ putrānmā dviṣasveha rājaṃ- stathaiva te bhrātṛdhanaṃ samagram| mitradrohe tāta mahānagharmaḥ pitāmahā ye tava te'pi teṣām||

Verse 14

अन्तर्वेद्यां ददद्वित्तं कामाननुभवन्प्रियान्। क्रीडन्स्त्रीभिर्निरातङ्कः प्रशाम्य भरतर्षभ।।

antarvedyāṃ dadadvittaṃ kāmānanubhavanpriyān| krīḍanstrībhirnirātaṅkaḥ praśāmya bharatarṣabha||