Adhyaya 6

Verse 1

उत्तमसभालाभगर्वितेन युधिष्ठिरेण सभाविषयकप्रश्ने नारदस्य इन्द्रादिसभावर्ण नप्रतिज्ञानम्।। वैशमापायन उवाच। सम्पूज्याथाभ्यनुज्ञातो महर्षेर्वचनात्परम्। प्रत्युवाचानुपूर्व्येण धर्मराजो युधिष्ठिरः।।

uttamasabhālābhagarvitena yudhiṣṭhireṇa sabhāviṣayakapraśne nāradasya indrādisabhāvarṇa napratijñānam|| vaiśamāpāyana uvāca| sampūjyāthābhyanujñāto maharṣervacanātparam| pratyuvācānupūrvyeṇa dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ||

Verse 2

भगवत्याय्यमाहैतं यथावद्धर्मनिश्चयम्। यथाशक्ति यथान्यायं क्रियतेऽयं विधिर्मया।।

bhagavatyāyyamāhaitaṃ yathāvaddharmaniścayam| yathāśakti yathānyāyaṃ kriyate'yaṃ vidhirmayā||

Verse 3

राजभिर्यद्यथा कार्यं, पुरा वै तन्न संशयः। यथान्यायोपनीतार्थं कृतं हेतुमदर्थवत्।।

rājabhiryadyathā kāryaṃ, purā vai tanna saṃśayaḥ| yathānyāyopanītārthaṃ kṛtaṃ hetumadarthavat||

Verse 4

वयं तु सत्पथं तेषां यातुमिच्छामहे प्रभो। न तु शक्यं तथा गन्तुं यथा तैर्नियतात्मभिः।।

vayaṃ tu satpathaṃ teṣāṃ yātumicchāmahe prabho| na tu śakyaṃ tathā gantuṃ yathā tairniyatātmabhiḥ||

Verse 5

वैशम्पायन उवाच। एकमुक्त्वा स धर्मात्मा वाक्यं तदभिपूज्य च। तं तु विश्रान्तमासीनं देवर्षिममितद्युतिम्।। मुहूर्तात्प्राप्तकालं च दृष्ट्वा लोकचरं मुनिम्।।

vaiśampāyana uvāca| ekamuktvā sa dharmātmā vākyaṃ tadabhipūjya ca| taṃ tu viśrāntamāsīnaṃ devarṣimamitadyutim|| muhūrtātprāptakālaṃ ca dṛṣṭvā lokacaraṃ munim||

Verse 6

नादरदं सुस्थमासीनमुपासीनो युधिष्ठिरः। अपृच्छत्पाण्डवस्तत्र राजमध्ये माहद्युतिः।।

nādaradaṃ susthamāsīnamupāsīno yudhiṣṭhiraḥ| apṛcchatpāṇḍavastatra rājamadhye māhadyutiḥ||

Verse 7

भवात्सञ्चरते लोकान्सदा नानाविधान्बहून्। ब्रह्मणा निर्मितान्पूर्वं प्रेक्षमाणो मनोजवः।

bhavātsañcarate lokānsadā nānāvidhānbahūn| brahmaṇā nirmitānpūrvaṃ prekṣamāṇo manojavaḥ|

Verse 8

ईदृशी भविता काचिद्दृष्टपूर्वा सभा क्वचित्। इतो वा श्रेयसी ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः।। वैशम्पायन उवाच।

īdṛśī bhavitā kāciddṛṣṭapūrvā sabhā kvacit| ito vā śreyasī brahmaṃstanmamācakṣva pṛcchataḥ|| vaiśampāyana uvāca|

Verse 9

तच्छ्रुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम्। पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन्मधुरया गिरा।।

tacchrutvā nāradastasya dharmarājasya bhāṣitam| pāṇḍavaṃ pratyuvācedaṃ smayanmadhurayā girā||

Verse 10

नारद उवाच। मानुषेषु न मे तात दृष्टपूर्वा न च श्रुता। सभा मणिमयी राजन्यथेयं तव भारत।।

nārada uvāca| mānuṣeṣu na me tāta dṛṣṭapūrvā na ca śrutā| sabhā maṇimayī rājanyatheyaṃ tava bhārata||

Verse 11

सभां तु पितृराजस्य वरुणस्य च धीमतः। कथयिष्ये तथेन्द्रस्य कैलासनिलयस्य च।। ।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि मन्त्रपर्वणि षष्ठोऽध्यायः।। 6।।

sabhāṃ tu pitṛrājasya varuṇasya ca dhīmataḥ| kathayiṣye tathendrasya kailāsanilayasya ca|| || iti śrīmanmahābhārate sabhāparvaṇi mantraparvaṇi ṣaṣṭho'dhyāyaḥ|| 6||

Verse 12

ब्रह्मणश्च सभां दिव्यां कथयिष्ये गतक्लमाम्। दिव्यादिव्यैरभिप्रायैरुपेतां विश्वरूपिणीम्।।

brahmaṇaśca sabhāṃ divyāṃ kathayiṣye gataklamām| divyādivyairabhiprāyairupetāṃ viśvarūpiṇīm||

Verse 13

देवैः पितृगणैः साध्यैर्यज्वभिर्नियतात्मभिः। जुष्टां मुनिगणैः शान्तैर्वेदयज्ञैः सदक्षिणैः।। यदि ते श्रवणे बुद्धिर्वर्तते भरतर्षभ।।

devaiḥ pitṛgaṇaiḥ sādhyairyajvabhirniyatātmabhiḥ| juṣṭāṃ munigaṇaiḥ śāntairvedayajñaiḥ sadakṣiṇaiḥ|| yadi te śravaṇe buddhirvartate bharatarṣabha||

Verse 14

नारदेनैवमुक्तस्तु धर्मराजो युधिष्ठिरः। प्राञ्जलिर्भ्रातृभिः सार्धं तैश्च सर्वैर्द्विजोत्तमैः।।

nāradenaivamuktastu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ| prāñjalirbhrātṛbhiḥ sārdhaṃ taiśca sarvairdvijottamaiḥ||

Verse 15

नारदं प्रत्यवाचेदं धर्मराजो महामनाः। सभाः कथय ताः सर्वाः श्रोतुमिच्छामहे वयम्।।

nāradaṃ pratyavācedaṃ dharmarājo mahāmanāḥ| sabhāḥ kathaya tāḥ sarvāḥ śrotumicchāmahe vayam||

Verse 16

किन्द्रव्यास्ताः सभा ब्रह्मन्किंविस्ताराः किमायताः। पितामहं च के तस्यां सभायां पर्युपासते।।

kindravyāstāḥ sabhā brahmankiṃvistārāḥ kimāyatāḥ| pitāmahaṃ ca ke tasyāṃ sabhāyāṃ paryupāsate||

Verse 17

वासवं देवराजं च यमं वैवस्वतं च के। वरुणं च कुबेरं च सभायां पर्युपासते।।

vāsavaṃ devarājaṃ ca yamaṃ vaivasvataṃ ca ke| varuṇaṃ ca kuberaṃ ca sabhāyāṃ paryupāsate||

Verse 18

एतत्सर्वं यथान्यायं ब्रह्मर्षे वदतस्तव। श्रोतुमिच्छाम सहिताः परं कौतूहलं हि नः।।

etatsarvaṃ yathānyāyaṃ brahmarṣe vadatastava| śrotumicchāma sahitāḥ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ||

Verse 19

एवमुक्तः पाण्डवेन नारदः प्रत्यभाषत। क्रमेण राजन्दिव्यास्ताः श्रूयन्तामिह नः सभाः।।

evamuktaḥ pāṇḍavena nāradaḥ pratyabhāṣata| krameṇa rājandivyāstāḥ śrūyantāmiha naḥ sabhāḥ||