Adhyaya 42

Verse 1

श्रीकृष्णस्याग्रपूजामसहमानानां शिरसि पदमाहितमिति सहदेववचनश्रवणेन शिशुपाल स्य कोपोदयः।। वैशम्पायन उवाच।। गाङ्गेयेनैवमुक्तस्तु शिशुपालश्चुकोप तम्। क्रुद्धं सुनीथं दृष्ट्वाऽथ सहदेवोऽब्रवीत्तदा।।

śrīkṛṣṇasyāgrapūjāmasahamānānāṃ śirasi padamāhitamiti sahadevavacanaśravaṇena śiśupāla sya kopodayaḥ|| vaiśampāyana uvāca|| gāṅgeyenaivamuktastu śiśupālaścukopa tam| kruddhaṃ sunīthaṃ dṛṣṭvā'tha sahadevo'bravīttadā||

Verse 2

मतिपूर्वमिदं सर्वं चेदिराज मया कृतम्। तन्मे निगदतस्तत्त्वं कारणादत्र मे शृणु।।

matipūrvamidaṃ sarvaṃ cedirāja mayā kṛtam| tanme nigadatastattvaṃ kāraṇādatra me śṛṇu||

Verse 3

स पार्थिवानां सर्वेषां गुरुः कृष्णोऽपरो न हि। तस्मादभ्यर्चितोऽस्माभिः सर्वे संमन्तुमर्हथ।।

sa pārthivānāṃ sarveṣāṃ guruḥ kṛṣṇo'paro na hi| tasmādabhyarcito'smābhiḥ sarve saṃmantumarhatha||

Verse 4

यो वा सहते कश्चिद्राज्ञां सबलवाहनः। क्षिप्रं युद्धाय निर्यातु तस्य मूर्ध्न्याहितं पदम्।।

yo vā sahate kaścidrājñāṃ sabalavāhanaḥ| kṣipraṃ yuddhāya niryātu tasya mūrdhnyāhitaṃ padam||

Verse 5

एवमुक्तो मया हेतुरुत्तरं प्रब्रवीतु मे। वैशम्पायन उवाच।। ततो न व्याजहारैषां कश्चिद्बुद्धिमतां सताम्।।

evamukto mayā heturuttaraṃ prabravītu me| vaiśampāyana uvāca|| tato na vyājahāraiṣāṃ kaścidbuddhimatāṃ satām||

Verse 6

मानिनां बलिनां राज्ञां मध्ये सन्दर्शिते पदे। एवमुक्ते सुनीथस्य सहदेवेन केशवे।।

mānināṃ balināṃ rājñāṃ madhye sandarśite pade| evamukte sunīthasya sahadevena keśave||

Verse 7

स्वभावरक्ते नयने कोपाद्रक्ततरे कृते। तस्य कोपं समुद्भूतं ज्ञात्वा भीष्मः प्रतापवान्।।

svabhāvarakte nayane kopādraktatare kṛte| tasya kopaṃ samudbhūtaṃ jñātvā bhīṣmaḥ pratāpavān||

Verse 8

आचचक्षे पुनस्तस्मै कृष्णस्यैवोत्तरान्गुणान्। स सुनीथं समामन्त्र्य तांश्च सर्वान्महीक्षितः।।

ācacakṣe punastasmai kṛṣṇasyaivottarānguṇān| sa sunīthaṃ samāmantrya tāṃśca sarvānmahīkṣitaḥ||

Verse 9

उवाच वदतां श्रेष्ठं इदं मतिमतां वरः। सहदेवेन राजानो यदुक्तं केशवं प्रति। तत्तथेति विजानीध्वं भूयश्चात्र विबोधत।।

uvāca vadatāṃ śreṣṭhaṃ idaṃ matimatāṃ varaḥ| sahadevena rājāno yaduktaṃ keśavaṃ prati| tattatheti vijānīdhvaṃ bhūyaścātra vibodhata||