Adhyaya 29

Verse 1

अर्जुनेन उत्तरदिग्विजये किम्पुरुषादिखण्डजयः।। 1।। अर्जुनस्य खाण्डवप्रस्थं प्रति प्रत्यागमनम्।। 2।। वैशम्पायन इवाच।। स श्वेतपर्वतं वीरः समतिक्रम्य वीर्यवान्। देशं किम्पुरुषावासं द्रुमपुत्रेण रक्षितम्।।

arjunena uttaradigvijaye kimpuruṣādikhaṇḍajayaḥ|| 1|| arjunasya khāṇḍavaprasthaṃ prati pratyāgamanam|| 2|| vaiśampāyana ivāca|| sa śvetaparvataṃ vīraḥ samatikramya vīryavān| deśaṃ kimpuruṣāvāsaṃ drumaputreṇa rakṣitam||

Verse 2

महता सन्निपातेन क्षत्रियान्तकरेण ह। अजयत्पाण्डवश्रेष्ठः करे चैनं न्यवेशयत्।।

mahatā sannipātena kṣatriyāntakareṇa ha| ajayatpāṇḍavaśreṣṭhaḥ kare cainaṃ nyaveśayat||

Verse 3

तं जित्वा हाटकं नाम देशं गुह्यकरक्षितम्। पाकशासनिरव्यग्रः सहसैन्यः समासदत्।।

taṃ jitvā hāṭakaṃ nāma deśaṃ guhyakarakṣitam| pākaśāsaniravyagraḥ sahasainyaḥ samāsadat||

Verse 4

तांस्तु सान्त्वेन निर्जित्य मानसं सर उत्तमम्। ऋषिकुल्यास्तथा सर्वा ददर्श कुरुनन्दनः।।

tāṃstu sāntvena nirjitya mānasaṃ sara uttamam| ṛṣikulyāstathā sarvā dadarśa kurunandanaḥ||

Verse 5

सरो मानसमासाद्य हाटकानभितः प्रभुः। गन्धर्वरक्षितं देशमजयत्पाण्डवस्ततः।।

saro mānasamāsādya hāṭakānabhitaḥ prabhuḥ| gandharvarakṣitaṃ deśamajayatpāṇḍavastataḥ||

Verse 6

तत्र तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाख्यान्हयोत्तमान्। लेभे स करसमत्यन्तं गन्धर्वनगरात्तदा।।

tatra tittirikalmāṣānmaṇḍūkākhyānhayottamān| lebhe sa karasamatyantaṃ gandharvanagarāttadā||

Verse 7

हेमकूटमथासाद्य न्यवसत्फल्गुनस्तदा। तं हेमकूटं राजेन्द्र समतिक्रम्य पाण्डवः।।

hemakūṭamathāsādya nyavasatphalgunastadā| taṃ hemakūṭaṃ rājendra samatikramya pāṇḍavaḥ||

Verse 8

हरिवर्षं विवेशाथ सैन्येन महता वृतः। तत्र पार्थो ददर्शाथ बहूनिह मनोरमान्।।

harivarṣaṃ viveśātha sainyena mahatā vṛtaḥ| tatra pārtho dadarśātha bahūniha manoramān||

Verse 9

नगरान्सवनांश्चैव नदीश्च विमलोदकाः। पुरुषान्देवकल्पांश्च नारीश्च प्रियदर्शनाः।।

nagarānsavanāṃścaiva nadīśca vimalodakāḥ| puruṣāndevakalpāṃśca nārīśca priyadarśanāḥ||

Verse 10

तान्सर्वास्तत्र दृष्ट्वाऽथ मुदा युक्तो धनञ्जयटः। वशे चक्रे स रत्नानि लेभे च सुबहूनि च।।

tānsarvāstatra dṛṣṭvā'tha mudā yukto dhanañjayaṭaḥ| vaśe cakre sa ratnāni lebhe ca subahūni ca||

Verse 11

ततो निषधमासाद्य गिरिस्थानजयत्प्रभुः। अथ राजन्नतिक्रम्य निषधं शैलमायतम्।।

tato niṣadhamāsādya giristhānajayatprabhuḥ| atha rājannatikramya niṣadhaṃ śailamāyatam||

Verse 12

विवेश मध्यमं वर्षं पार्थो दिव्यमिलावृतम्। तत्र दिव्योपमान्दिव्यान्पुरुषान्देवदर्शनान्।।

viveśa madhyamaṃ varṣaṃ pārtho divyamilāvṛtam| tatra divyopamāndivyānpuruṣāndevadarśanān||

Verse 13

अदृष्टपूर्वान्सुभगान्स ददर्श धनञ्जयः। सदनानि च शुभ्राणि नारीश्चाप्सरसंनिभाः।।

adṛṣṭapūrvānsubhagānsa dadarśa dhanañjayaḥ| sadanāni ca śubhrāṇi nārīścāpsarasaṃnibhāḥ||

Verse 14

दृष्ट्वा तानजयद्रम्यान्स तैश्च ददृशे तदा। जित्वा च तान्महाभागान्करे च विनिवेश्य च।।

dṛṣṭvā tānajayadramyānsa taiśca dadṛśe tadā| jitvā ca tānmahābhāgānkare ca viniveśya ca||

Verse 15

रत्नान्यादाय दिव्यानि भूषणान्यासनैः सह। उदीचीमथ राजेन्द्र ययौ पार्थो मुदाऽन्वितः।।

ratnānyādāya divyāni bhūṣaṇānyāsanaiḥ saha| udīcīmatha rājendra yayau pārtho mudā'nvitaḥ||

Verse 16

स ददर्श ततो मेरुं शिखरीणां प्रभुं महत्। तं काञ्चनमयं दिव्यं चतुर्वणं दुरासदम्।।

sa dadarśa tato meruṃ śikharīṇāṃ prabhuṃ mahat| taṃ kāñcanamayaṃ divyaṃ caturvaṇaṃ durāsadam||

Verse 17

उन्नतं शतसाहस्रं योजनानां तु सुस्थितम्। ज्वलन्तमचलं मेरुं तेजोराशिमनुत्तमम्।।

unnataṃ śatasāhasraṃ yojanānāṃ tu susthitam| jvalantamacalaṃ meruṃ tejorāśimanuttamam||

Verse 18

आक्षिपन्तं प्रभां भानोः स्वशृङ्गैः काञ्चनोज्ज्वलैः। काञ्चनाभरणं दिव्यदेवगन्धर्वसेवितम्।।

ākṣipantaṃ prabhāṃ bhānoḥ svaśṛṅgaiḥ kāñcanojjvalaiḥ| kāñcanābharaṇaṃ divyadevagandharvasevitam||

Verse 19

अप्रमेयमनाधृष्यमधर्मबहुलैर्जनैः। व्यालैराचरितं धोरैर्दिव्यौषधिविदीपितम्।।

aprameyamanādhṛṣyamadharmabahulairjanaiḥ| vyālairācaritaṃ dhorairdivyauṣadhividīpitam||

Verse 20

स्वर्गमावृत्य तिष्ठन्तमुच्छ्रायेण महागिरिम्। अगम्यं मनसाप्यन्यैर्नदीवृक्षसमन्वितम्।।

svargamāvṛtya tiṣṭhantamucchrāyeṇa mahāgirim| agamyaṃ manasāpyanyairnadīvṛkṣasamanvitam||

Verse 21

नानाविहगसङ्घैश्च नादितं सुमनोहरैः। तं दृष्टा फल्गुनो मेरुं प्रीतिमानभवत्तदा।।

nānāvihagasaṅghaiśca nāditaṃ sumanoharaiḥ| taṃ dṛṣṭā phalguno meruṃ prītimānabhavattadā||

Verse 22

मेरोरिलावृतं दिव्यं सर्वतः परिमण्‍डितम्। मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे जम्बूर्नाम वनस्पतिः।।

merorilāvṛtaṃ divyaṃ sarvataḥ parimaṇ‍ḍitam| merostu dakṣiṇe pārśve jambūrnāma vanaspatiḥ||

Verse 23

नित्यपुष्पफलोपेवः सिद्धचारणसेवितः। आस्वर्गमुच्छ्रिता राजंस्तस्य शाखा वनस्पतेः।।

nityapuṣpaphalopevaḥ siddhacāraṇasevitaḥ| āsvargamucchritā rājaṃstasya śākhā vanaspateḥ||

Verse 24

यस्य नाम्ना त्विदं द्वीपं जन्बूद्वीपमिति स्मृतम्। तां च जम्बूं ददर्शाथ सव्यसाची परन्तपः।।

yasya nāmnā tvidaṃ dvīpaṃ janbūdvīpamiti smṛtam| tāṃ ca jambūṃ dadarśātha savyasācī parantapaḥ||

Verse 25

तौ दृष्ट्वाऽप्रतिमौ लोके जम्बूं मेरुं च संस्थितौ। प्रतीमानभवद्राजन्सर्वतः स विलोकयन्।।

tau dṛṣṭvā'pratimau loke jambūṃ meruṃ ca saṃsthitau| pratīmānabhavadrājansarvataḥ sa vilokayan||

Verse 26

तत्र लेभे ततो जिष्णुः सिद्धैर्दिव्यैश्च चारणैः। रत्नानि बहुसाहस्रं दत्तान्याभरणानि च।।

tatra lebhe tato jiṣṇuḥ siddhairdivyaiśca cāraṇaiḥ| ratnāni bahusāhasraṃ dattānyābharaṇāni ca||

Verse 27

वासांसि च महार्हाणि तत्र लब्ध्वाऽर्जुनस्तदा। आमन्त्रयित्वा तान्सर्वान्यज्ञमुद्दिश्य वै गुरोः।।

vāsāṃsi ca mahārhāṇi tatra labdhvā'rjunastadā| āmantrayitvā tānsarvānyajñamuddiśya vai guroḥ||

Verse 28

अथादाय बहून्रत्नान्गमनाययोपचक्रमे। मेरुं प्रदक्षिणीकृत्य प्रवतप्रवरं प्रभुः।।

athādāya bahūnratnāngamanāyayopacakrame| meruṃ pradakṣiṇīkṛtya pravatapravaraṃ prabhuḥ||

Verse 29

ययौ जम्बूनदीतीरे नदीं श्रेष्ठां विलोकयन्। स तां मनोरमां दिव्यां जम्बूस्वादुरसावहाम्।।

yayau jambūnadītīre nadīṃ śreṣṭhāṃ vilokayan| sa tāṃ manoramāṃ divyāṃ jambūsvādurasāvahām||

Verse 30

हैमपक्षिगणैर्जुष्टां सौवर्णजलजाकुलाम्। हैमपङ्कां हैमजलां सौवर्णोज्ज्वलवालुकाम्।।

haimapakṣigaṇairjuṣṭāṃ sauvarṇajalajākulām| haimapaṅkāṃ haimajalāṃ sauvarṇojjvalavālukām||

Verse 31

क्वचित्मुपिष्पितैः पूर्णां सौवर्णकुसुमोत्पलैः। क्वचित्तीररुहैः कीर्णां हैमपुष्पैः सुपुष्पितैः।।

kvacitmupiṣpitaiḥ pūrṇāṃ sauvarṇakusumotpalaiḥ| kvacittīraruhaiḥ kīrṇāṃ haimapuṣpaiḥ supuṣpitaiḥ||

Verse 32

तीर्थैश्च रुक्मसोपानैः सर्वतः समलङ्कुताम्। विमलैर्मणिजालैश्च नृत्तगीतरवैर्युताम्।।

tīrthaiśca rukmasopānaiḥ sarvataḥ samalaṅkutām| vimalairmaṇijālaiśca nṛttagītaravairyutām||

Verse 33

दीप्तैर्हेमवितानैश्च समन्ताच्छोभितां शुभाम्। तथाविधां नदीं दृष्ट्वा पार्थस्तां प्रशशंस ह।।

dīptairhemavitānaiśca samantācchobhitāṃ śubhām| tathāvidhāṃ nadīṃ dṛṣṭvā pārthastāṃ praśaśaṃsa ha||

Verse 34

दृष्टपूर्वां राजेन्द्र दृष्ट्वा हर्षमवाप च। दर्शनीयां नदीतीरे पुरुषान्सुमनोहरान्।।

dṛṣṭapūrvāṃ rājendra dṛṣṭvā harṣamavāpa ca| darśanīyāṃ nadītīre puruṣānsumanoharān||

Verse 35

तान्नदीसलिलाहारान्सदारानमरोपमान्। नित्यं सुखमुदा युक्तान्सर्वालङ्कारशोभितान्।।

tānnadīsalilāhārānsadārānamaropamān| nityaṃ sukhamudā yuktānsarvālaṅkāraśobhitān||

Verse 36

तेभ्यो बहूनि रत्नानि तदा लेभे धनञ्जयः। दिव्यजम्बूफलं हैमं भूषणानि च पेशलम्।।

tebhyo bahūni ratnāni tadā lebhe dhanañjayaḥ| divyajambūphalaṃ haimaṃ bhūṣaṇāni ca peśalam||

Verse 37

लब्ध्वा तान्दुर्लभान्पार्थः प्रतीचीं प्रययौ दिशम्। नागानां रक्षितं देशमजयश्च पुनस्ततः।।

labdhvā tāndurlabhānpārthaḥ pratīcīṃ prayayau diśam| nāgānāṃ rakṣitaṃ deśamajayaśca punastataḥ||

Verse 38

ततो गन्वा महाराज वारुणीं पाकशासनिः। गन्धमादनमासाद्य ततस्तानजयत्प्रभुः।।

tato ganvā mahārāja vāruṇīṃ pākaśāsaniḥ| gandhamādanamāsādya tatastānajayatprabhuḥ||

Verse 39

तं गन्धमादनं राजन्नतिक्रम्य ततोऽर्जुनः। केतुमालं ददर्शाथ वर्षं रत्नसमन्वितम्।।

taṃ gandhamādanaṃ rājannatikramya tato'rjunaḥ| ketumālaṃ dadarśātha varṣaṃ ratnasamanvitam||

Verse 40

सेवितं देवकल्पैश्च नारीभिः प्रियदर्शनैः। तं जित्वा चार्जुनो राजन्करे च विनिवेश्य च।।

sevitaṃ devakalpaiśca nārībhiḥ priyadarśanaiḥ| taṃ jitvā cārjuno rājankare ca viniveśya ca||

Verse 41

आहृत्य तत्र रत्नानि दुर्लभानि तथार्जुनः। पुनश्च परिवृत्याथ माध्यं देशमिलावृतम्।।

āhṛtya tatra ratnāni durlabhāni tathārjunaḥ| punaśca parivṛtyātha mādhyaṃ deśamilāvṛtam||

Verse 42

गत्वा प्राचीं दिशं राजन्सव्यसाची धनञ्जयः। मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम्।।

gatvā prācīṃ diśaṃ rājansavyasācī dhanañjayaḥ| merumandarayormadhye śailodāmabhito nadīm||

Verse 43

ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते। कषान्झषांश्च नद्यौ तान्प्रघसान्दीप्तवेणिपान्।।

ye te kīcakaveṇūnāṃ chāyāṃ ramyāmupāsate| kaṣānjhaṣāṃśca nadyau tānpraghasāndīptaveṇipān||

Verse 44

पशुपांश्च कुलिन्दांश्च तङ्कणान्परतङ्कणान्। एतान्समस्ताञ्जित्वा च करे च विनिवेश्य च।।

paśupāṃśca kulindāṃśca taṅkaṇānparataṅkaṇān| etānsamastāñjitvā ca kare ca viniveśya ca||

Verse 45

रत्नान्यादाय सर्वेभ्यो माल्यवन्तं ततो ययौ। तं माल्यवन्तं शैलेन्द्रं समतिक्रम्य पाण्डवः।।

ratnānyādāya sarvebhyo mālyavantaṃ tato yayau| taṃ mālyavantaṃ śailendraṃ samatikramya pāṇḍavaḥ||

Verse 46

भद्राश्वं प्रविवेशाथ वर्षं स्वर्गोपमं शुचिम्। तत्र देवोपमान्दिव्यान्पुरुषाञ्शुभसंयुतान्।।

bhadrāśvaṃ praviveśātha varṣaṃ svargopamaṃ śucim| tatra devopamāndivyānpuruṣāñśubhasaṃyutān||

Verse 47

जित्वा तान्स्ववशे कृत्वा करे च विनिवेश्य च। आहृत्य सर्वतो रत्नान्यसङ्ख्यानि ततस्ततः।।

jitvā tānsvavaśe kṛtvā kare ca viniveśya ca| āhṛtya sarvato ratnānyasaṅkhyāni tatastataḥ||

Verse 48

नीलं नाम गिरिं गत्वा तत्रस्थानजयत्प्रभुः। ततो जिष्णुरतिक्रम्य पर्वतं नीलमायतम्।।

nīlaṃ nāma giriṃ gatvā tatrasthānajayatprabhuḥ| tato jiṣṇuratikramya parvataṃ nīlamāyatam||

Verse 49

विवेश रम्यकं वर्षं सङ्कीर्णं मिथुनैः शुभैः। तं देशमथ जित्वा स करे च विनिवेश्य च।।

viveśa ramyakaṃ varṣaṃ saṅkīrṇaṃ mithunaiḥ śubhaiḥ| taṃ deśamatha jitvā sa kare ca viniveśya ca||

Verse 50

अजयच्चापि बीभत्सुर्देशं गुह्यकरक्षितम्। तत्र लेभे च राजेन्द्र सौवर्णान्मृगपक्षिणः।।

ajayaccāpi bībhatsurdeśaṃ guhyakarakṣitam| tatra lebhe ca rājendra sauvarṇānmṛgapakṣiṇaḥ||

Verse 51

अगृह्णाद्यज्ञभूत्यर्थं रमणीयान्मनोहरान्। अन्यांश्च लब्ध्वा रत्नानि पाण्डवोऽथ महाबलः।।

agṛhṇādyajñabhūtyarthaṃ ramaṇīyānmanoharān| anyāṃśca labdhvā ratnāni pāṇḍavo'tha mahābalaḥ||

Verse 52

गन्धर्वरक्षितं देशमजयत्सगणं तदा। तत्र रत्नानि दिव्यानि लब्ध्वा राजन्नथार्जुनः।।

gandharvarakṣitaṃ deśamajayatsagaṇaṃ tadā| tatra ratnāni divyāni labdhvā rājannathārjunaḥ||

Verse 53

वर्षं हिरण्वतं नाम विवेशाथ महीपते। स तु देशेषु रम्येषु गन्तुं तत्रोपचक्रमे।।

varṣaṃ hiraṇvataṃ nāma viveśātha mahīpate| sa tu deśeṣu ramyeṣu gantuṃ tatropacakrame||

Verse 54

मध्ये प्रासादवृन्देषु नक्षत्राणां शशी यथा। महापथेषु राजैन्द्र सर्वतो यान्तमर्जुनम्।।

madhye prāsādavṛndeṣu nakṣatrāṇāṃ śaśī yathā| mahāpatheṣu rājaindra sarvato yāntamarjunam||

Verse 55

प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया वीर्यशोभया। ददृशुस्तं स्रियः सर्वाः पार्थमात्मयशस्करम्।।

prāsādavaraśṛṅgasthāḥ parayā vīryaśobhayā| dadṛśustaṃ sriyaḥ sarvāḥ pārthamātmayaśaskaram||

Verse 56

तं कलापधरं शूरं सरथं सधनुः करम्। सवर्मं सकिरीटं वै संनद्धं सपरिच्छदम्।।

taṃ kalāpadharaṃ śūraṃ sarathaṃ sadhanuḥ karam| savarmaṃ sakirīṭaṃ vai saṃnaddhaṃ saparicchadam||

Verse 57

सुकुमारं महासत्वं तेजोराशिमनुत्तमम्। शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम्।।

sukumāraṃ mahāsatvaṃ tejorāśimanuttamam| śakropamamamitraghnaṃ paravāraṇavāraṇam||

Verse 58

पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र शक्तिपाणिं स्म मेनिरे। अयं स पुरुषव्याघ्रो रणेऽद्भुतपराक्रमः।।

paśyantaḥ strīgaṇāstatra śaktipāṇiṃ sma menire| ayaṃ sa puruṣavyāghro raṇe'dbhutaparākramaḥ||

Verse 59

अस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः। इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा धनञ्जयम्।।

asya bāhubalaṃ prāpya na bhavantyasuhṛdgaṇāḥ| iti vāco bruvantyastāḥ striyaḥ premṇā dhanañjayam||

Verse 60

तुष्टुवुः पुष्पवृष्टिं च ससृजुस्तस्य मूर्धनि। दृष्ट्वा ते तु मुदा युक्ताः कौतूहलसमन्वितः।।

tuṣṭuvuḥ puṣpavṛṣṭiṃ ca sasṛjustasya mūrdhani| dṛṣṭvā te tu mudā yuktāḥ kautūhalasamanvitaḥ||

Verse 61

रत्नैर्विभूषणैश्चैव अभ्यवर्षंश्च पाण्डवम्। अथ जित्वा समस्तांस्तान्करे च विनिवेश्य च।।

ratnairvibhūṣaṇaiścaiva abhyavarṣaṃśca pāṇḍavam| atha jitvā samastāṃstānkare ca viniveśya ca||

Verse 62

मणिहेमप्रबालानि शस्त्राण्याभरणानि च। एतानि लब्ध्वा पार्थोऽथ शृङ्गवन्तं गिरिं ययौ।।

maṇihemaprabālāni śastrāṇyābharaṇāni ca| etāni labdhvā pārtho'tha śṛṅgavantaṃ giriṃ yayau||

Verse 63

शृङ्गवन्तं च कौरव्यः समतिक्रम्य फल्गुनः। उत्तरं हरिवर्षं तु स समासाद्य पाण्डवः।।

śṛṅgavantaṃ ca kauravyaḥ samatikramya phalgunaḥ| uttaraṃ harivarṣaṃ tu sa samāsādya pāṇḍavaḥ||

Verse 64

विद्याधरगणांश्चैव यक्षेन्द्रांश्च विनिर्जयन्। तत्र लेभे महात्मा वै वासो दिव्यमनुत्तमम्।।

vidyādharagaṇāṃścaiva yakṣendrāṃśca vinirjayan| tatra lebhe mahātmā vai vāso divyamanuttamam||

Verse 65

किन्नरद्रुमपत्रांश्च तत्र कृष्णाजिनान्बहून्। याज्ञीयांस्तांस्तदा दिव्यांस्तत्र लेभे धनञ्जय।।

kinnaradrumapatrāṃśca tatra kṛṣṇājinānbahūn| yājñīyāṃstāṃstadā divyāṃstatra lebhe dhanañjaya||

Verse 66

उत्तरं हरिवर्षं तु स समासाद्य पाण्डवः। इयेष जेतुं तं देशं पाकशासनन्दनः।।

uttaraṃ harivarṣaṃ tu sa samāsādya pāṇḍavaḥ| iyeṣa jetuṃ taṃ deśaṃ pākaśāsanandanaḥ||

Verse 67

तत एनं महावीर्यं महाकाया महाबलाः। द्वारपालाः समासाद्य हृष्टा वचनमब्रुवन्।।

tata enaṃ mahāvīryaṃ mahākāyā mahābalāḥ| dvārapālāḥ samāsādya hṛṣṭā vacanamabruvan||

Verse 68

पार्थ नेदं त्वया शक्यं पुरं जेतुं कथञ्जन। उपावर्तस्व कल्याण पर्याप्तमिदमच्युत।।

pārtha nedaṃ tvayā śakyaṃ puraṃ jetuṃ kathañjana| upāvartasva kalyāṇa paryāptamidamacyuta||

Verse 69

इदं पुरं यः प्रविशेद्घ्रुवं न स भवेन्नरः। प्रीयामहे त्वया वीर पर्याप्तो विजयस्तवै।।

idaṃ puraṃ yaḥ praviśedghruvaṃ na sa bhavennaraḥ| prīyāmahe tvayā vīra paryāpto vijayastavai||

Verse 70

न चात्र किञ्चिज्जेतव्यमर्जुनात्र प्रदृश्यते। उत्तराः कुरुवो ह्येते नात्र युद्धं प्रवर्तते।।

na cātra kiñcijjetavyamarjunātra pradṛśyate| uttarāḥ kuruvo hyete nātra yuddhaṃ pravartate||

Verse 71

प्रविष्टोऽपि हि कौन्तेय नेह द्रक्ष्यसि किञ्चन। न हि मानुषदेहेन शक्यमत्राभिवीक्षितुम्।।

praviṣṭo'pi hi kaunteya neha drakṣyasi kiñcana| na hi mānuṣadehena śakyamatrābhivīkṣitum||

Verse 72

अथेह पुरुषव्याघ्र किञ्चिदन्यच्चिकीर्षसि। तत्प्रब्रूहि करिष्यामो वचनात्तव भारत।।

atheha puruṣavyāghra kiñcidanyaccikīrṣasi| tatprabrūhi kariṣyāmo vacanāttava bhārata||

Verse 73

ततस्तानब्रवीद्राजन्नर्जुनः प्रहसन्निव। पार्थिवत्वं चिकीर्षामि धर्मराजस्य धीमतः।।

tatastānabravīdrājannarjunaḥ prahasanniva| pārthivatvaṃ cikīrṣāmi dharmarājasya dhīmataḥ||

Verse 74

न प्रवेक्ष्यामि वो देशं विरुद्धं यदि मानुषैः। युधिष्ठिराय यत्किञ्चित्करपण्यं प्रदीयताम्।।

na pravekṣyāmi vo deśaṃ viruddhaṃ yadi mānuṣaiḥ| yudhiṣṭhirāya yatkiñcitkarapaṇyaṃ pradīyatām||

Verse 75

नो चेत्कृष्णेन सहितो योधयिष्यामि सायकैः। ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्याभरणानि च। क्षौमाजिनानि दिव्यानि तस्य ते प्रददुः करम्।।

no cetkṛṣṇena sahito yodhayiṣyāmi sāyakaiḥ| tato divyāni vastrāṇi divyānyābharaṇāni ca| kṣaumājināni divyāni tasya te pradaduḥ karam||

Verse 76

एवं स पुरुषव्याघ्रो विजित्य दिशमुत्तराम्। सङ्ग्रामान्सुबहून्कृत्वा क्षत्रियैर्दस्युभिस्तथा।।

evaṃ sa puruṣavyāghro vijitya diśamuttarām| saṅgrāmānsubahūnkṛtvā kṣatriyairdasyubhistathā||

Verse 77

स विनिर्जित्य राज्ञस्तान्करे च विनिवेश्य तु। धनान्यादाय सर्वेभ्यो रत्नानि विविधानि च।।

sa vinirjitya rājñastānkare ca viniveśya tu| dhanānyādāya sarvebhyo ratnāni vividhāni ca||

Verse 78

हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्शुकपत्रनिभानपि। मयूरसदृशान्यान्सर्वाननिलरंहसः।।

hayāṃstittirikalmāṣāñśukapatranibhānapi| mayūrasadṛśānyānsarvānanilaraṃhasaḥ||

Verse 79

वृतः सुमहता राजन्बलेन चतुरङ्गिणा। आजगाम पुनर्वीरः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम्।।

vṛtaḥ sumahatā rājanbalena caturaṅgiṇā| ājagāma punarvīraḥ śakraprasthaṃ purottamam||

Verse 80

धर्मराजाय तत्पार्थो धनं सर्वं सवाहनम्। न्यवेदयदनुज्ञातस्तेन राज्ञा गृहान्ययौ।।

dharmarājāya tatpārtho dhanaṃ sarvaṃ savāhanam| nyavedayadanujñātastena rājñā gṛhānyayau||