Adhyaya 27

Verse 1

अर्जुनदिग्वजये भगदत्तादिजयः।। 1।। जनमेजय उवाच।। दिशामभिजयं ब्रह्मन्विस्तरेणानुकीर्तय। न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्।।

arjunadigvajaye bhagadattādijayaḥ|| 1|| janamejaya uvāca|| diśāmabhijayaṃ brahmanvistareṇānukīrtaya| na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat||

Verse 2

वैशम्पायन उवाच। धनञ्जयस्य वक्ष्यामि विजयं पूर्वमेव ते। यौगपद्येन पार्थैर्हि निर्जितेयं वसुन्धरा।।

vaiśampāyana uvāca| dhanañjayasya vakṣyāmi vijayaṃ pūrvameva te| yaugapadyena pārthairhi nirjiteyaṃ vasundharā||

Verse 3

अवाप्य राजा राज्यार्धं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। महत्त्वे राजशब्दस्य मनश्चक्रे महामनाः।।

avāpya rājā rājyārdhaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ| mahattve rājaśabdasya manaścakre mahāmanāḥ||

Verse 4

तदा क्षात्रं विदित्वाऽस्य पृथिवीविजयं प्रति। अमर्षात्पार्थिवेन्द्राणां तं समेयाय वारयत्।।

tadā kṣātraṃ viditvā'sya pṛthivīvijayaṃ prati| amarṣātpārthivendrāṇāṃ taṃ sameyāya vārayat||

Verse 5

तत्समेत्य भुवः क्षात्रं रथनागाश्वपत्तिमत्। अभ्ययात्पार्थिवं जिष्णुं मोघं कर्तुं जनाधिप।।

tatsametya bhuvaḥ kṣātraṃ rathanāgāśvapattimat| abhyayātpārthivaṃ jiṣṇuṃ moghaṃ kartuṃ janādhipa||

Verse 6

तत्पार्थः पार्थिवं क्षात्रं युयुत्सुं परमाहवे। प्रत्युद्ययौ महाबाहुस्तरसा पाकशासनिः।।

tatpārthaḥ pārthivaṃ kṣātraṃ yuyutsuṃ paramāhave| pratyudyayau mahābāhustarasā pākaśāsaniḥ||

Verse 7

तद्भग्रं पार्थिवं क्षात्रं पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा। वायुनेव घनानीकं तूलीभूतं ययौ दिशः।।

tadbhagraṃ pārthivaṃ kṣātraṃ pārthenākliṣṭakarmaṇā| vāyuneva ghanānīkaṃ tūlībhūtaṃ yayau diśaḥ||

Verse 8

तज्जित्वा पार्थिवं क्षात्रं समरे परवीरहा। ययौ तदा वशे कर्तुमुदीचीं पाण्डुनन्दनः।।

tajjitvā pārthivaṃ kṣātraṃ samare paravīrahā| yayau tadā vaśe kartumudīcīṃ pāṇḍunandanaḥ||

Verse 9

पूर्वं कुलिङ्गविषये वशे चक्रे महीपतिम्। धनञ्जयो महाबाहुर्नातितीव्रेण कर्मणा।।

pūrvaṃ kuliṅgaviṣaye vaśe cakre mahīpatim| dhanañjayo mahābāhurnātitīvreṇa karmaṇā||

Verse 10

तेनैव सहितः प्रायाज्जिष्णुः साल्वपुरं प्रति। स साल्वपुरमासाद्य साल्वराजं धनञ्जयटः।।

tenaiva sahitaḥ prāyājjiṣṇuḥ sālvapuraṃ prati| sa sālvapuramāsādya sālvarājaṃ dhanañjayaṭaḥ||

Verse 11

विक्रमेणोग्रधन्वानं वशे चक्रे महामनाः। तं पार्थः सहसा जित्वा द्युमत्सेनं महीश्वरम्।।

vikrameṇogradhanvānaṃ vaśe cakre mahāmanāḥ| taṃ pārthaḥ sahasā jitvā dyumatsenaṃ mahīśvaram||

Verse 12

कृत्वा स सैनिकं प्रायात्कटदेशमरिन्दमः। तत्र पार्थो रणे जिष्णुः सुनाभं वसुधाधिपम्।।

kṛtvā sa sainikaṃ prāyātkaṭadeśamarindamaḥ| tatra pārtho raṇe jiṣṇuḥ sunābhaṃ vasudhādhipam||

Verse 13

विक्रमेण वशे कृत्वा कृतवाननुसैनिकम्। एतेन सहितो राजन्सव्यसाची परन्तपः।।

vikrameṇa vaśe kṛtvā kṛtavānanusainikam| etena sahito rājansavyasācī parantapaḥ||

Verse 14

विजिग्ये शाकलद्वीपे प्रतिविन्ध्यं च पार्थिवम्। कलद्वीपवासाश्च सप्तद्वीपेषु ये नृपाः।।

vijigye śākaladvīpe prativindhyaṃ ca pārthivam| kaladvīpavāsāśca saptadvīpeṣu ye nṛpāḥ||

Verse 15

अर्जुनस्य च सैन्यस्थैर्विग्रहस्तुमुलोऽभवत्। तान्सर्वानजयत्पार्तो धर्मराजप्रियेप्सया।।

arjunasya ca sainyasthairvigrahastumulo'bhavat| tānsarvānajayatpārto dharmarājapriyepsayā||

Verse 16

तैरेव सहितः सर्वैः प्रग्ज्योतिषमुपाद्रवत्।।

taireva sahitaḥ sarvaiḥ pragjyotiṣamupādravat||

Verse 17

तत्र राजा महानासीद्भगदत्तो विशाम्पते। तेनासीत्सुमहद्युद्धं पाण्डवस्य महात्मनः।।

tatra rājā mahānāsīdbhagadatto viśāmpate| tenāsītsumahadyuddhaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ||

Verse 18

स किरातैश्च चीनैश्च वृतः प्राग्ज्योतिषोऽभवत्। अन्यैश्च बहुभिर्योधैः सागरानुपवासिभिः।।

sa kirātaiśca cīnaiśca vṛtaḥ prāgjyotiṣo'bhavat| anyaiśca bahubhiryodhaiḥ sāgarānupavāsibhiḥ||

Verse 19

ततः स दिवसानष्टौ योधयित्वा धनञ्जयम्। प्रहसन्नब्रवीद्राजा सङ्ग्रामविगतक्रमम्।।

tataḥ sa divasānaṣṭau yodhayitvā dhanañjayam| prahasannabravīdrājā saṅgrāmavigatakramam||

Verse 20

उपपन्नं महाबाहो त्वयि कौरवनन्दन। पाकशासनदायादे वीर्यमाहवशोभिनि।।

upapannaṃ mahābāho tvayi kauravanandana| pākaśāsanadāyāde vīryamāhavaśobhini||

Verse 21

अहं सखा महेन्द्रस्य शक्रादनवरो रणे। न शक्ष्यामि च ते तात स्थातुं प्रमुखतो युधि।।

ahaṃ sakhā mahendrasya śakrādanavaro raṇe| na śakṣyāmi ca te tāta sthātuṃ pramukhato yudhi||

Verse 22

त्वमीप्सितं पाण्डवेयं ब्रूहि किं करवाणि ते। यद्वक्ष्यसि महाबाहो तत्करिष्यामि पुत्रक।।

tvamīpsitaṃ pāṇḍaveyaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te| yadvakṣyasi mahābāho tatkariṣyāmi putraka||

Verse 23

अर्जुन उवाच।। कुरूणामृषभो राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः। धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च यज्वा विपुलदक्षिणः।।

arjuna uvāca|| kurūṇāmṛṣabho rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ| dharmajñaḥ satyasandhaśca yajvā vipuladakṣiṇaḥ||

Verse 24

तस्य पार्थिवतामीप्से करस्तस्मै प्रदीयताम्। भवान्पितृसखश्चैव प्रीयमाणो मयापि च। ततो नाज्ञापयामि त्वां प्रीतिपूर्वं प्रदीयताम्।।

tasya pārthivatāmīpse karastasmai pradīyatām| bhavānpitṛsakhaścaiva prīyamāṇo mayāpi ca| tato nājñāpayāmi tvāṃ prītipūrvaṃ pradīyatām||

Verse 25

भगदत्त उवाच। कुन्तीमातर्यथा मे त्वं तथा राजा युधिष्ठिरः। सर्वमेतत्करिष्यामि किं चान्यत्करवाणि ते।।

bhagadatta uvāca| kuntīmātaryathā me tvaṃ tathā rājā yudhiṣṭhiraḥ| sarvametatkariṣyāmi kiṃ cānyatkaravāṇi te||