Adhyaya 19

Verse 1

पुनर्यदृच्छागतेन चण्डकौशिकेन जरासन्धपराक्रमादौ कथिते जरासन्धं राज्येऽभिषिच्य तपोवनगतस्य सभार्यस्य बृहद्रथस्य स्वर्गगमनम्।। 1।। कृष्णेन कंसवधात् जरासन्धस्य स्वस्मिन्वैरोदयकथनम्।। 2।। कृष्ण उवाच।। कस्यचित्त्वथ कालस्य पुनरेव महातपाः। मगधेषुपजक्राम भगवांश्चण्डकौशिकः।।

punaryadṛcchāgatena caṇḍakauśikena jarāsandhaparākramādau kathite jarāsandhaṃ rājye'bhiṣicya tapovanagatasya sabhāryasya bṛhadrathasya svargagamanam|| 1|| kṛṣṇena kaṃsavadhāt jarāsandhasya svasminvairodayakathanam|| 2|| kṛṣṇa uvāca|| kasyacittvatha kālasya punareva mahātapāḥ| magadheṣupajakrāma bhagavāṃścaṇḍakauśikaḥ||

Verse 2

तस्याऽऽगमनसंहृष्टः सामात्यः सपुरः सरः। सभार्यः सह पुत्रेण निर्जगाम बृहद्रथः।।

tasyā''gamanasaṃhṛṣṭaḥ sāmātyaḥ sapuraḥ saraḥ| sabhāryaḥ saha putreṇa nirjagāma bṛhadrathaḥ||

Verse 3

पाद्यार्घ्याचमनीयैस्तमर्चयामास भारत। स नृपो राज्यसहितं पुत्रं तस्मै न्यवेदयत्।।

pādyārghyācamanīyaistamarcayāmāsa bhārata| sa nṛpo rājyasahitaṃ putraṃ tasmai nyavedayat||

Verse 4

प्रतिगृह्य च तां पूजां पार्थिवाद्भगवानृषिः। उवाच मागधं राजन्प्रहृष्टेनान्तरात्मना।।

pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ pārthivādbhagavānṛṣiḥ| uvāca māgadhaṃ rājanprahṛṣṭenāntarātmanā||

Verse 5

सर्वमेतन्मया ज्ञातं राजन्दिव्येन चक्षुषा। पुत्रस्तु शृणु राजेन्द्र यादृशोऽयं भविष्यति।।

sarvametanmayā jñātaṃ rājandivyena cakṣuṣā| putrastu śṛṇu rājendra yādṛśo'yaṃ bhaviṣyati||

Verse 6

अस्य रूपं च सत्वं च बलमूर्जितमेव च। एष श्रिया समुदितः पुत्रस्तव न संशयः।।

asya rūpaṃ ca satvaṃ ca balamūrjitameva ca| eṣa śriyā samuditaḥ putrastava na saṃśayaḥ||

Verse 7

प्रापयिष्यति तत्सर्वं विक्रमेण समन्वितः। अस्य वीर्यवतो वीर्यं नानुयास्यन्ति पार्थिवाः।।

prāpayiṣyati tatsarvaṃ vikrameṇa samanvitaḥ| asya vīryavato vīryaṃ nānuyāsyanti pārthivāḥ||

Verse 8

पततो वैनतेयस्य गतिमन्ये यथा खगाः। विनाशमुपयास्यन्ति ये चास्य परिपन्थिनः।।

patato vainateyasya gatimanye yathā khagāḥ| vināśamupayāsyanti ye cāsya paripanthinaḥ||

Verse 9

देवैरपि विसृष्टानि शस्त्राण्यस्य महीपते। न रुजं जनयिष्यन्ति गिरेरिव नदीरयाः।।

devairapi visṛṣṭāni śastrāṇyasya mahīpate| na rujaṃ janayiṣyanti gireriva nadīrayāḥ||

Verse 10

सर्वमूर्धाभिषिक्तानामेव मूर्ध्नि ज्वलिष्यति। प्रभाहरोऽयं सर्वेषां ज्योतिषामिव भास्करः।।

sarvamūrdhābhiṣiktānāmeva mūrdhni jvaliṣyati| prabhāharo'yaṃ sarveṣāṃ jyotiṣāmiva bhāskaraḥ||

Verse 11

एनमासाद्य राजानः समृद्धबलवाहनाः। विनाशमुपयास्यन्ति शलभा इव पावकम्।।

enamāsādya rājānaḥ samṛddhabalavāhanāḥ| vināśamupayāsyanti śalabhā iva pāvakam||

Verse 12

एष श्रियः समुदिताः सर्वराज्ञां ग्रहीष्यति। वर्षास्विवोदीर्णजला नदीर्नदनदीपतिः।।

eṣa śriyaḥ samuditāḥ sarvarājñāṃ grahīṣyati| varṣāsvivodīrṇajalā nadīrnadanadīpatiḥ||

Verse 13

एष धारयित सम्यक्चातुर्वर्ण्यं महाबलः। शुभां शुभवतीं स्फीतां सर्वसस्यधरां धराम्।।

eṣa dhārayita samyakcāturvarṇyaṃ mahābalaḥ| śubhāṃ śubhavatīṃ sphītāṃ sarvasasyadharāṃ dharām||

Verse 14

अस्याज्ञावशगाः सर्वे भविष्यन्ति नराधिपाः। सर्वभूतात्मभूतस्य वायोरिव शरीरिणः।।

asyājñāvaśagāḥ sarve bhaviṣyanti narādhipāḥ| sarvabhūtātmabhūtasya vāyoriva śarīriṇaḥ||

Verse 15

एष रुद्रं महादेवं त्रिपुरान्तकरं हरम्। सर्वलोकेष्वतिबलः साक्षाद्द्रक्ष्यति मागधः।।

eṣa rudraṃ mahādevaṃ tripurāntakaraṃ haram| sarvalokeṣvatibalaḥ sākṣāddrakṣyati māgadhaḥ||

Verse 16

एवं ब्रुवन्नेव मुनिः स्वकार्यमिव चिन्तयन्। विसर्जयामास नृपं बृहद्रथमथारिहन्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि मन्त्रपर्वणि एकोनविंशोऽध्यायः।। 19।।

evaṃ bruvanneva muniḥ svakāryamiva cintayan| visarjayāmāsa nṛpaṃ bṛhadrathamathārihan|| || iti śrīmanmahābhārate sabhāparvaṇi mantraparvaṇi ekonaviṃśo'dhyāyaḥ|| 19||

Verse 17

प्रविश्य नगरीं चापि ज्ञातिसम्बन्धिभिर्वृतः। अभिषिच्य जरासन्धं मगधाधिपतिस्तदा।।

praviśya nagarīṃ cāpi jñātisambandhibhirvṛtaḥ| abhiṣicya jarāsandhaṃ magadhādhipatistadā||

Verse 18

बृहद्रथो नरपतिः परां निर्वृतिमाययौ। अभिषिक्ते जरासन्धे तदा राजा बृहद्रथः। पत्नीद्वयेनानुगतस्तपोवनचरोऽभवत्।।

bṛhadratho narapatiḥ parāṃ nirvṛtimāyayau| abhiṣikte jarāsandhe tadā rājā bṛhadrathaḥ| patnīdvayenānugatastapovanacaro'bhavat||

Verse 19

ततो वनस्थे पितरि मातृभ्यां सह भारत। जरासन्धः स्ववीर्येण पार्थिवानकरोद्वशे।।

tato vanasthe pitari mātṛbhyāṃ saha bhārata| jarāsandhaḥ svavīryeṇa pārthivānakarodvaśe||

Verse 20

अथ दीर्घस्य कालस्य तपोवनचरो नृपः। सभार्यः स्वर्गमगमत्तपस्तप्त्वा बृहद्रथः।।

atha dīrghasya kālasya tapovanacaro nṛpaḥ| sabhāryaḥ svargamagamattapastaptvā bṛhadrathaḥ||

Verse 21

जरासन्धोऽपि नृपतिर्यथोक्तं कौशिकेन तत्। वरप्रदानमखिलं प्राप्य राज्यमपालयत्।।

jarāsandho'pi nṛpatiryathoktaṃ kauśikena tat| varapradānamakhilaṃ prāpya rājyamapālayat||

Verse 22

हते चैव मया कंसे सहंसडिभिके तदा। जरासन्धस्य दुहिता रोदते पार्श्वतः पितुः। जातो वै वैरनिर्बन्धो मयासीत्तत्र भारत।।

hate caiva mayā kaṃse sahaṃsaḍibhike tadā| jarāsandhasya duhitā rodate pārśvataḥ pituḥ| jāto vai vairanirbandho mayāsīttatra bhārata||

Verse 23

भ्रामयित्वा शतगुणमेकोनं येन भारत। गदा क्षिप्ता बलवता मागधेन गिरिव्रजात्।।

bhrāmayitvā śataguṇamekonaṃ yena bhārata| gadā kṣiptā balavatā māgadhena girivrajāt||

Verse 24

तिष्ठतो मथुरायां वै कुत्स्नस्याद्भुतकर्मणः। एकोनयोजनशते सा पपात गदा शुभा।।

tiṣṭhato mathurāyāṃ vai kutsnasyādbhutakarmaṇaḥ| ekonayojanaśate sā papāta gadā śubhā||

Verse 25

दृष्ट्वा पौरैस्तदा सम्यग्गदा चैव निवेदिता। गदावसानं तत्ख्यातं मथुरायाः समीपतः।।

dṛṣṭvā pauraistadā samyaggadā caiva niveditā| gadāvasānaṃ tatkhyātaṃ mathurāyāḥ samīpataḥ||

Verse 26

तस्यास्तां हंसडिभिकावशस्त्रनिधनावुभौ। मन्त्रे मतिमतां श्रेष्ठौ नीतिशास्त्रे विशारदौ।।

tasyāstāṃ haṃsaḍibhikāvaśastranidhanāvubhau| mantre matimatāṃ śreṣṭhau nītiśāstre viśāradau||

Verse 27

यौ तौ मया ते कथितौ पूर्वमेव महाबलौ। त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः।।

yau tau mayā te kathitau pūrvameva mahābalau| trayastrayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ||

Verse 28

एवमेष तदा वीर बलिभिः कुकुरान्धकैः। वृष्णिभिश्च महाराज नीतिहेतोरुपेक्षितः।।

evameṣa tadā vīra balibhiḥ kukurāndhakaiḥ| vṛṣṇibhiśca mahārāja nītihetorupekṣitaḥ||