Adhyaya 14

Verse 1

जरासन्धशौर्यकथनादिरूपं श्रीकृष्णवाक्यम्।। कृष्ण उवाच।। सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि। जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत।।

jarāsandhaśauryakathanādirūpaṃ śrīkṛṣṇavākyam|| kṛṣṇa uvāca|| sarvairguṇairmahārāja rājasūyaṃ tvamarhasi| jānatastveva te sarvaṃ kiñcidvakṣyāmi bhārata||

Verse 2

जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम्। तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम्।।

jāmadagnyena rāmeṇa kṣatraṃ yadavaśeṣitam| tasmādavarajaṃ loke yadidaṃ kṣatrasaṃjñitam||

Verse 3

कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप। निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ।।

kṛto'yaṃ kalusaṅkalpaḥ kṣatriyairvasudhādhipa| nideśavāgbhistatteha viditaṃ bharatarṣabha||

Verse 4

ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते। राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि।। ।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि मन्त्रपर्वणि चतुर्दशोऽध्यायः।। 14।।

ailasyekṣvākuvaṃśasya prakṛtiṃ paricakṣate| rājānaḥ śreṇibaddhāśca tathā'nye kṣatriyā bhuvi|| || iti śrīmanmahābhārate sabhāparvaṇi mantraparvaṇi caturdaśo'dhyāyaḥ|| 14||

Verse 5

ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः। तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ।।

ailavaṃśyāśca ye rājaṃstathaivekṣvākavo nṛpāḥ| tāni caikaśataṃ viddhi kulāni bharatarṣabha||

Verse 6

ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान्। भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम्।।

yayātestveva bhojānāṃ vistaro guṇato mahān| bhajate'dya mahārāja vistaraṃ sacaturdiśam||

Verse 7

तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते। इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः।।

teṣāṃ tathaiva tāṃ lakṣmīṃ sarvakṣatramupāsate| idānīmeva vai rājañjarāsandho mahīpatiḥ||

Verse 8

अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः। स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः।।

abhibhūya śriyaṃ teṣāṃ kulānāmabhiṣecitaḥ| sthito mūrdhni narendrāṇāmojasā''kramya sarvaśaḥ||

Verse 9

सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत। प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत्।।

so'vanīṃ madhyamāṃ bhuktvā mitho bhedamamanyata| prabhuryastu paro rājā yasminnekavaśe jagat||

Verse 10

स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः। तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः।।

sa sāmrājyaṃ mahārāja prāpto bhavati yogataḥ| taṃ sa rājā jarāsandhaṃ saṃśritya kila sarvaśaḥ||

Verse 11

राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान्। तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः।।

rājansenāpatirjātaḥ śiśupālaḥ pratāpavān| tameva ca mahārāja śiṣyavatsamupasthitaḥ||

Verse 12

वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः।। अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ।।

vakraḥ karūṣādhipatirmāyāyodhī mahābalaḥ|| aparau ca mahāvīryau mahātmānau samāśritau||

Verse 13

जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ। वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः। मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः।।

jarāsandhaṃ mahāvīryaṃ tau hiṃsaḍimbikāvubhau| vakradantaḥ karūṣasya karabho meghavāhanaḥ| mūrdhnā divyaṃ maṇiṃ bibhradyamadbhutamaṇiṃ viduḥ||

Verse 14

मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः। अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा।।

maruṃ ca narakaṃ caiva śāsti yo yavanādhipaḥ| aparyantabalo rājā pratīcyāṃ varuṇo yathā||

Verse 15

भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा। स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः।।

bhagadatto mahārāja vṛddhastava pituḥ sakhā| sa vācā praṇatastasya karmaṇā ca viśeṣataḥ||

Verse 16

स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि। प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः।।

snehabaddhaśca manasā pitṛvadbhaktimāṃstvayi| pratīcyāṃ dakṣiṇaṃ cāntaṃ pṛthivyāḥ prati yo nṛpaḥ||

Verse 17

मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः। स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः।।

mātulo bhavataḥ śūraḥ purujitkuntivardhanaḥ| sa te sannitimānekaḥ snehataḥ śatrusūdanaḥ||

Verse 18

जरासन्धं गतस्त्वेव पुरा यो न मया हतः। पुरुषोत्तमविज्ञातो योसौ चेदिषु दुर्मतिः।।

jarāsandhaṃ gatastveva purā yo na mayā hataḥ| puruṣottamavijñāto yosau cediṣu durmatiḥ||

Verse 19

आत्मानं प्रतिजानाति लोकेऽस्मिन्पुरुषोत्तमम्। आदत्ते सततं मोहाद्यः स चिह्नं च मामकम्।।

ātmānaṃ pratijānāti loke'sminpuruṣottamam| ādatte satataṃ mohādyaḥ sa cihnaṃ ca māmakam||

Verse 20

वङ्गपुण्ड्रकिरातेषु राजा बलसमन्वितः। पौण्ड्रको वासुदेवेति योसौ लोकेऽभिविश्रुतः।।

vaṅgapuṇḍrakirāteṣu rājā balasamanvitaḥ| pauṇḍrako vāsudeveti yosau loke'bhiviśrutaḥ||

Verse 21

चतुर्थभाङ्महाराज भोज इन्द्रसखो बली। विद्याबलाद्यो व्यजयत्स पाण्ड्यक्रथकैशिकान्।।

caturthabhāṅmahārāja bhoja indrasakho balī| vidyābalādyo vyajayatsa pāṇḍyakrathakaiśikān||

Verse 22

भ्राता तस्याकृतिः शूरो जामदग्न्यसमोऽभवत्। स भक्तो मागधं राजा भीष्मकः परवीरहा।।

bhrātā tasyākṛtiḥ śūro jāmadagnyasamo'bhavat| sa bhakto māgadhaṃ rājā bhīṣmakaḥ paravīrahā||

Verse 23

प्रियाण्याचरतः प्रह्वान्सदा सम्बन्धिनस्ततः। भजतो न भजत्यस्मानप्रियेषु व्यवस्थितः।।

priyāṇyācarataḥ prahvānsadā sambandhinastataḥ| bhajato na bhajatyasmānapriyeṣu vyavasthitaḥ||

Verse 24

न कुलं सबलं राजन्नभ्यजानात्तथाऽऽत्मनः। पश्यमानो यशो दीप्तं जरासन्धमुपस्थितः।।

na kulaṃ sabalaṃ rājannabhyajānāttathā''tmanaḥ| paśyamāno yaśo dīptaṃ jarāsandhamupasthitaḥ||

Verse 25

उदीच्याश्च तथा भोजाः कुलान्यष्टादश प्रभो। जरासन्धभयादेव प्रतीचीं दिशमास्थिताः।।

udīcyāśca tathā bhojāḥ kulānyaṣṭādaśa prabho| jarāsandhabhayādeva pratīcīṃ diśamāsthitāḥ||

Verse 26

शूरसेना भद्रकारा बोधाः शाल्वाः पटच्चराः। सुस्थलाश्च सुकुट्टाश्च कुलिन्दाः कुन्तिभिः सह।।

śūrasenā bhadrakārā bodhāḥ śālvāḥ paṭaccarāḥ| susthalāśca sukuṭṭāśca kulindāḥ kuntibhiḥ saha||

Verse 27

शाल्वायनाश्च राजानः सोदर्यानुचरैः सह। दक्षिणा ये च पञ्चालाः पूर्वाः कुन्तिषु कोसलाः।।

śālvāyanāśca rājānaḥ sodaryānucaraiḥ saha| dakṣiṇā ye ca pañcālāḥ pūrvāḥ kuntiṣu kosalāḥ||

Verse 28

तथोत्तरां दिशं चापि परित्यज्य भयार्दिताः। मत्स्याः सन्न्यस्तपादाश्च दक्षिणां दिशमाश्रिताः।।

tathottarāṃ diśaṃ cāpi parityajya bhayārditāḥ| matsyāḥ sannyastapādāśca dakṣiṇāṃ diśamāśritāḥ||

Verse 29

तथैव सर्वपञ्चाला जरासन्धभायर्दिताः। स्वराज्यं सम्परित्यज्य विद्रुताः सर्वतोदिशम्।।

tathaiva sarvapañcālā jarāsandhabhāyarditāḥ| svarājyaṃ samparityajya vidrutāḥ sarvatodiśam||

Verse 30

अग्रतो ह्यस्य पाञ्चालास्तत्रानीके महात्मनः। अनिर्गते सारबले मागधेभ्यो गिरिव्रजात्।।

agrato hyasya pāñcālāstatrānīke mahātmanaḥ| anirgate sārabale māgadhebhyo girivrajāt||

Verse 31

उग्रसेनसुतः कंसः पुरा निर्जित्य बान्धवान्। बार्हद्रथसुते देव्यावुपागच्छद्वृथामतिः।।

ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ purā nirjitya bāndhavān| bārhadrathasute devyāvupāgacchadvṛthāmatiḥ||

Verse 32

अस्तिः प्रास्तिश्च नाम्ना ते सहदेवानुजेऽबले। बलेन तेन स्वज्ञातीनभिभूय वृथामतिः।।

astiḥ prāstiśca nāmnā te sahadevānuje'bale| balena tena svajñātīnabhibhūya vṛthāmatiḥ||

Verse 33

श्रैष्ठ्यं प्राप्तः स तस्यासीदतीवापनयो महान्। भोजराजन्यवृद्धैश्च पीड्यमानैर्दुरात्मना।।

śraiṣṭhyaṃ prāptaḥ sa tasyāsīdatīvāpanayo mahān| bhojarājanyavṛddhaiśca pīḍyamānairdurātmanā||

Verse 34

ज्ञातित्राणमभीप्सद्भिरस्मत्सम्भावना कृता। दत्वाऽऽक्रूराय सुतनुं तामाहुकसुतां तदा।।

jñātitrāṇamabhīpsadbhirasmatsambhāvanā kṛtā| datvā''krūrāya sutanuṃ tāmāhukasutāṃ tadā||

Verse 35

सङ्कर्षणद्वितीयेन ज्ञातिकार्यं मया कृतम्। हतौ कंससुनामानौ मया रामेण चाप्युत।।

saṅkarṣaṇadvitīyena jñātikāryaṃ mayā kṛtam| hatau kaṃsasunāmānau mayā rāmeṇa cāpyuta||

Verse 36

हत्वा कंसं तथैवादौ जरासन्धस्य बिभ्यतः। मया रामेण चान्यत्र ज्ञातयः परिपालितः।।

hatvā kaṃsaṃ tathaivādau jarāsandhasya bibhyataḥ| mayā rāmeṇa cānyatra jñātayaḥ paripālitaḥ||

Verse 37

भये तु समतिक्रान्ते जरासन्धे समुद्यते। मन्त्रोऽयं मन्त्रितो राजन्कुलैरष्टादशावरैः।।

bhaye tu samatikrānte jarāsandhe samudyate| mantro'yaṃ mantrito rājankulairaṣṭādaśāvaraiḥ||

Verse 38

अनारमन्तो निघ्नन्तो महास्त्रैः शत्रुघातिभिः। न हन्यामो वयं तस्य त्रिभिर्वर्षशतैर्बलम्।।

anāramanto nighnanto mahāstraiḥ śatrughātibhiḥ| na hanyāmo vayaṃ tasya tribhirvarṣaśatairbalam||

Verse 39

तस्य ह्यमरसङ्काशौ बलेन बलिनां वरौ। नामभ्यां हंसडिबिकावशस्त्रनिधनावुभौ।।

tasya hyamarasaṅkāśau balena balināṃ varau| nāmabhyāṃ haṃsaḍibikāvaśastranidhanāvubhau||

Verse 40

तावुभौ सहितौ वीरौ जरासन्धश्च वीर्यवान्। त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः।।

tāvubhau sahitau vīrau jarāsandhaśca vīryavān| trayastrayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ||

Verse 41

न हि केवलमस्माकं यावन्तोऽन्ये च पार्थिवाः। तथैव तेषामासीच्च बुद्धिर्बुद्धिमतां वर।।

na hi kevalamasmākaṃ yāvanto'nye ca pārthivāḥ| tathaiva teṣāmāsīcca buddhirbuddhimatāṃ vara||

Verse 42

अष्टादश मया तस्य सङ्ग्रामा रोमहर्षणाः। दत्ता न च हतो राजञ्जरासन्धो महाबलः।।

aṣṭādaśa mayā tasya saṅgrāmā romaharṣaṇāḥ| dattā na ca hato rājañjarāsandho mahābalaḥ||

Verse 43

अथ हंस इति ख्यातः कश्चिदासीन्महान्नृपः। रामेण स हतस्तत्र सङ्ग्रामेऽष्टादशावरे।।

atha haṃsa iti khyātaḥ kaścidāsīnmahānnṛpaḥ| rāmeṇa sa hatastatra saṅgrāme'ṣṭādaśāvare||

Verse 44

हतो हंस इति प्रोक्तस्य केनापि भारत। तच्छ्रुत्वा डिबिको राजन्यमुनाम्भस्यमज्जत ।।

hato haṃsa iti proktasya kenāpi bhārata| tacchrutvā ḍibiko rājanyamunāmbhasyamajjata ||

Verse 45

विना हसेन लोकेऽस्मिन्नाहं जीवितुमुत्सहे। इत्येतां मतिमास्थाय डिबिको निधनं गतः।।

vinā hasena loke'sminnāhaṃ jīvitumutsahe| ityetāṃ matimāsthāya ḍibiko nidhanaṃ gataḥ||

Verse 46

तथा तु डिबिकं श्रुत्वा हंसः परुपुरञ्जयः। प्रपेदे यमुनामेव सोपि तस्यां न्यमज्जत।।

tathā tu ḍibikaṃ śrutvā haṃsaḥ parupurañjayaḥ| prapede yamunāmeva sopi tasyāṃ nyamajjata||

Verse 47

तौ स राजा जराजन्धः श्रुत्वा च निधनं गतौ। पुरं शून्येन मनसा प्रययौ भरतर्षभ।।

tau sa rājā jarājandhaḥ śrutvā ca nidhanaṃ gatau| puraṃ śūnyena manasā prayayau bharatarṣabha||

Verse 48

ततो वयमित्रघ्न तस्मिन्प्रतिगते नृपे। पुनरान्दिनः सर्वे मधुरायां वसामहे।।

tato vayamitraghna tasminpratigate nṛpe| punarāndinaḥ sarve madhurāyāṃ vasāmahe||

Verse 49

यदा त्वभ्येत्य पितरं सा वै राजीवलोचना। कंसभार्या जरासन्धं दुहिता मागधं नृपम्। चोदयत्येव राजेन्द्र पतिव्यसनदुःखिता।।

yadā tvabhyetya pitaraṃ sā vai rājīvalocanā| kaṃsabhāryā jarāsandhaṃ duhitā māgadhaṃ nṛpam| codayatyeva rājendra pativyasanaduḥkhitā||

Verse 50

पतिघ्नं मे जहीत्येवं पुनः पुनररिन्दम। ततो वयं महाराज तं मन्त्रं पूर्वमन्त्रितम्।।

patighnaṃ me jahītyevaṃ punaḥ punararindama| tato vayaṃ mahārāja taṃ mantraṃ pūrvamantritam||

Verse 51

संस्मरन्तो विमनसो व्यपयाता नराधिप। पृथक्त्वेन महाराज सङ्क्षिप्य महतीं श्रियम्।।

saṃsmaranto vimanaso vyapayātā narādhipa| pṛthaktvena mahārāja saṅkṣipya mahatīṃ śriyam||

Verse 52

पलायामो भयात्तस्य ससुतज्ञातिबान्धवाः। इति सञ्चिन्त्य सर्वे स्म प्रतीचीं दिशमाश्रिताः।।

palāyāmo bhayāttasya sasutajñātibāndhavāḥ| iti sañcintya sarve sma pratīcīṃ diśamāśritāḥ||

Verse 53

कुशस्थलीं पुरीं रम्यां रैवतेनोपशोभिताम्। ततो निवेशं तस्यां च कृतवन्तो वयं नृप।।

kuśasthalīṃ purīṃ ramyāṃ raivatenopaśobhitām| tato niveśaṃ tasyāṃ ca kṛtavanto vayaṃ nṛpa||

Verse 54

तथैव दुर्गसंस्कारं देवैरपि दुरासदम्। स्त्रियोऽपि यस्यां युध्येयुः किमु वृष्णिमहारथाः।।

tathaiva durgasaṃskāraṃ devairapi durāsadam| striyo'pi yasyāṃ yudhyeyuḥ kimu vṛṣṇimahārathāḥ||

Verse 55

तस्यां वयममित्रघ्न निवसामोऽकुतोभयाः। आलोच्य गिरिमुख्यं तं मागधं तीर्णमेव च।।

tasyāṃ vayamamitraghna nivasāmo'kutobhayāḥ| ālocya girimukhyaṃ taṃ māgadhaṃ tīrṇameva ca||

Verse 56

माधवाः कुरुशार्दूल परां मुदमवाप्नुवन्। एवं वयं जरासन्धादभितः कृतकिल्बिषाः।। भुवि ये श्रेणिबद्धा राजानः येचान्ये क्षत्रियाः तान् इक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृ ति प्रजां परिचक्षते।।

mādhavāḥ kuruśārdūla parāṃ mudamavāpnuvan| evaṃ vayaṃ jarāsandhādabhitaḥ kṛtakilbiṣāḥ|| bhuvi ye śreṇibaddhā rājānaḥ yecānye kṣatriyāḥ tān ikṣvākuvaṃśasya prakṛ ti prajāṃ paricakṣate||

Verse 57

सामर्थ्यवन्तः सम्बन्धाद्गोमन्तं समुपाश्रिताः। त्रियोजनायतं सद्म त्रिस्कन्धं योजनावधि।।

sāmarthyavantaḥ sambandhādgomantaṃ samupāśritāḥ| triyojanāyataṃ sadma triskandhaṃ yojanāvadhi||

Verse 58

योजनान्ते शतद्वारं वीरविक्रमतोरणम्। अष्टादशावरैर्नद्धं क्षत्रियैर्युद्धदुर्मदैः।।

yojanānte śatadvāraṃ vīravikramatoraṇam| aṣṭādaśāvarairnaddhaṃ kṣatriyairyuddhadurmadaiḥ||

Verse 59

अष्टादश सहस्राणि भ्रातृणां सन्ति नः कले। आहुकस्य शतं पुत्रा एकैकस्त्रिदशावरः।।

aṣṭādaśa sahasrāṇi bhrātṛṇāṃ santi naḥ kale| āhukasya śataṃ putrā ekaikastridaśāvaraḥ||

Verse 60

चारुदेष्णः सह भ्रात्रा चक्रदेवोऽथ सात्यकिः। अहं च रोहिणेयश्च साम्बः प्रद्युम्न एव च।।

cārudeṣṇaḥ saha bhrātrā cakradevo'tha sātyakiḥ| ahaṃ ca rohiṇeyaśca sāmbaḥ pradyumna eva ca||

Verse 61

एवमेते रथाः सप्त राजन्नन्यान्निबोध मे। कृतवर्मा ह्यनाधृष्टिः समीकः समिर्तिजयः।।

evamete rathāḥ sapta rājannanyānnibodha me| kṛtavarmā hyanādhṛṣṭiḥ samīkaḥ samirtijayaḥ||

Verse 62

कङ्कः शङ्कुश्च कुन्तिश्च सप्तैते वै महारथाः। प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भानुरक्रूरसारणौ।।

kaṅkaḥ śaṅkuśca kuntiśca saptaite vai mahārathāḥ| pradyumnaścāniruddhaśca bhānurakrūrasāraṇau||

Verse 63

निशठश्च गदश्चैव सप्त चैते महारथाः। विकमो झिल्लिबभ्रू च उद्धवोऽथ विदूरथः।।

niśaṭhaśca gadaścaiva sapta caite mahārathāḥ| vikamo jhillibabhrū ca uddhavo'tha vidūrathaḥ||

Verse 64

वसुदेवोग्रसेनौ च सप्तैते मन्त्रिपुङ्गवाः। प्रसेनजिच्च यमलो राजराजगुणान्वितः।।

vasudevograsenau ca saptaite mantripuṅgavāḥ| prasenajicca yamalo rājarājaguṇānvitaḥ||

Verse 65

स्यमन्तको मणिर्यस्य रुक्मं निस्रुवते बहु। पुत्रौ चान्धकभोजस्य वृद्धो राजा च ते दश।।

syamantako maṇiryasya rukmaṃ nisruvate bahu| putrau cāndhakabhojasya vṛddho rājā ca te daśa||

Verse 66

वज्रसंहनना वीरी वीर्यवन्तो महाबलाः। स्मरन्तो मध्यमं देशं वृष्णिवीरा गतज्वराः।।

vajrasaṃhananā vīrī vīryavanto mahābalāḥ| smaranto madhyamaṃ deśaṃ vṛṣṇivīrā gatajvarāḥ||

Verse 67

पाण्डवैश्चापि सततं नाथवन्तो वयं नृप। सर्वसम्पद्गुणैः सिद्धे तस्मिन्नेवं व्यवस्थिते।।

pāṇḍavaiścāpi satataṃ nāthavanto vayaṃ nṛpa| sarvasampadguṇaiḥ siddhe tasminnevaṃ vyavasthite||

Verse 68

क्षत्रे सम्राजमात्मानं कर्तुमर्हसि भारत। दुर्योधनं शान्तनवं द्रोणं द्रौणायनिं कृपम्।।

kṣatre samrājamātmānaṃ kartumarhasi bhārata| duryodhanaṃ śāntanavaṃ droṇaṃ drauṇāyaniṃ kṛpam||

Verse 69

कर्णं च शिशुपालं च रुक्मिणं च धनुर्धरम्। एकलव्यं द्रुमं श्वेतं शैब्यं शकुनिमेव च।।

karṇaṃ ca śiśupālaṃ ca rukmiṇaṃ ca dhanurdharam| ekalavyaṃ drumaṃ śvetaṃ śaibyaṃ śakunimeva ca||

Verse 70

एतानजित्वा सङ्ग्रामे कथं शक्नोषि तं क्रतुम्। तथैते गौरवेणैव न योत्स्यन्ति नराधिपाः।।

etānajitvā saṅgrāme kathaṃ śaknoṣi taṃ kratum| tathaite gauraveṇaiva na yotsyanti narādhipāḥ||

Verse 71

एकस्तत्र बलोन्मत्तः कर्णो वैकर्तनो वृषा। योत्स्यते स परामर्षी दिव्यास्रबलगर्वितः।।

ekastatra balonmattaḥ karṇo vaikartano vṛṣā| yotsyate sa parāmarṣī divyāsrabalagarvitaḥ||

Verse 72

न तु शक्यं जरासन्धे जीवमाने महाबल राजसूयस्त्वयाऽवाप्तुमेषा राजन्मतिर्मम।।

na tu śakyaṃ jarāsandhe jīvamāne mahābala rājasūyastvayā'vāptumeṣā rājanmatirmama||

Verse 73

तेन रुद्धा हि राजानः सर्वे जित्वा गिरिव्रजे। कन्दरे पर्वतेन्द्रस्य सिंहेनेव महाद्विपाः।।

tena ruddhā hi rājānaḥ sarve jitvā girivraje| kandare parvatendrasya siṃheneva mahādvipāḥ||

Verse 74

स हि राजा जरासन्धो यियक्षुर्वसुधाधिपैः। अभिषिक्तः स राजन्यैः सहस्रैरुत चाष्टभिः। महादेवं महात्मानमुमापतिमरिन्दम।।

sa hi rājā jarāsandho yiyakṣurvasudhādhipaiḥ| abhiṣiktaḥ sa rājanyaiḥ sahasrairuta cāṣṭabhiḥ| mahādevaṃ mahātmānamumāpatimarindama||

Verse 75

आराध्य तपसोग्रेण निर्जितास्तेन पार्थिवाः। प्रतिज्ञायाश्च पारं स गतः पार्थिवसत्तम।।

ārādhya tapasogreṇa nirjitāstena pārthivāḥ| pratijñāyāśca pāraṃ sa gataḥ pārthivasattama||

Verse 76

स हि निर्जित्य निर्जित्य पार्थिवान्पृतनागतान्। पुरमानीय बद्ध्वा च चकार पुरुषव्रजम्।।

sa hi nirjitya nirjitya pārthivānpṛtanāgatān| puramānīya baddhvā ca cakāra puruṣavrajam||

Verse 77

वयं चैव महाराज जरासन्धभयात्तदा। मधुरा सम्परित्यज्य गता द्वारवतीं पुरीम्।।

vayaṃ caiva mahārāja jarāsandhabhayāttadā| madhurā samparityajya gatā dvāravatīṃ purīm||

Verse 78

यदि त्वेनं महाराज यज्ञं प्राप्तुमभीप्ससि। यतस्व तेषां मोक्षाय जरासन्धवधाय च।।

yadi tvenaṃ mahārāja yajñaṃ prāptumabhīpsasi| yatasva teṣāṃ mokṣāya jarāsandhavadhāya ca||

Verse 79

समारम्भो न शक्योऽयमन्यथा कुरुनन्दन। राजसूयस्य कार्त्स्न्येन कर्तुं मतिमतां वर।।

samārambho na śakyo'yamanyathā kurunandana| rājasūyasya kārtsnyena kartuṃ matimatāṃ vara||

Verse 80

इत्येषा मे मती राजन्यथा वा मन्यसेऽनघ। एवं गते ममाचक्ष्व स्वयं निश्चित्य हेतुभिः।।

ityeṣā me matī rājanyathā vā manyase'nagha| evaṃ gate mamācakṣva svayaṃ niścitya hetubhiḥ||