Adhyaya 37

Verse 1

जनमेजयेन परिक्षित्प्रदर्शने प्रार्थिते व्यासेन परिक्षितः शमीकमहर्षः शृङ्गीणश्च प्रदर्शनम्।। 1 ।। जनमेजयेनावभृथस्नानानन्तरमास्तिकपूजनपूर्वकं वैशम्पायनंप्रति कथावशेषकथनप्रार्थना।। 2 ।। वैशम्पायन उवाच। अदृष्ट्वा तु नृपः पुत्रान्दर्शनं प्रतिलब्धवान्। ऋषेः प्रसादात्पुत्राणां स्वरूपाणां कुरूद्वह।।

janamejayena parikṣitpradarśane prārthite vyāsena parikṣitaḥ śamīkamaharṣaḥ śṛṅgīṇaśca pradarśanam|| 1 || janamejayenāvabhṛthasnānānantaramāstikapūjanapūrvakaṃ vaiśampāyanaṃprati kathāvaśeṣakathanaprārthanā|| 2 || vaiśampāyana uvāca| adṛṣṭvā tu nṛpaḥ putrāndarśanaṃ pratilabdhavān| ṛṣeḥ prasādātputrāṇāṃ svarūpāṇāṃ kurūdvaha||

Verse 2

स राजा राजधर्मांश्च ब्रह्मोपनिषदं तथा। अवाप्तवान्नरश्रेष्ठो बुद्धिनिश्चयमेव च। ।। इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि पुत्रदर्शनपर्वणि सप्तत्रिंशोऽध्यायः।। 37 ।।

sa rājā rājadharmāṃśca brahmopaniṣadaṃ tathā| avāptavānnaraśreṣṭho buddhiniścayameva ca| || iti śrīmanmahābhārate āśramavāsikaparvaṇi putradarśanaparvaṇi saptatriṃśo'dhyāyaḥ|| 37 ||

Verse 3

विदुरश्च महाप्राज्ञो ययौ सिद्धिं तपोबलात्। धृतराष्ट्रः समासाद्य व्यासं चैव तपस्विनम्।।

viduraśca mahāprājño yayau siddhiṃ tapobalāt| dhṛtarāṣṭraḥ samāsādya vyāsaṃ caiva tapasvinam||

Verse 4

जनमेजय उवाच। ममापि वरदो व्यासो दर्शयेत्पितरं यदि। तद्रूपवेषवयसं श्रद्दध्यां सर्वमेव तत्।।

janamejaya uvāca| mamāpi varado vyāso darśayetpitaraṃ yadi| tadrūpaveṣavayasaṃ śraddadhyāṃ sarvameva tat||

Verse 5

प्रियं मे स्यात्कृतार्थश्च स्यामहं कृतनिश्चयः। प्रसादादृषिमुख्यस्य मम कामः समृद्ध्यताम्।।

priyaṃ me syātkṛtārthaśca syāmahaṃ kṛtaniścayaḥ| prasādādṛṣimukhyasya mama kāmaḥ samṛddhyatām||

Verse 6

सौतिरुवाच। इत्युक्तवचने तस्मिन्नृपे व्यासः प्रतापवान्। प्रसादमकरोद्धीमानानयच्च परिक्षितम्।।

sautiruvāca| ityuktavacane tasminnṛpe vyāsaḥ pratāpavān| prasādamakaroddhīmānānayacca parikṣitam||

Verse 7

ततस्तद्रूपवयसमागतं नृपतिं दिवः। श्रीमन्तं पितरं राजा ददर्श स परीक्षितम्।।

tatastadrūpavayasamāgataṃ nṛpatiṃ divaḥ| śrīmantaṃ pitaraṃ rājā dadarśa sa parīkṣitam||

Verse 8

शमीकं च महात्मानं पुत्रं तं चास्य शृङ्गिणम्। अमात्या ये च निहता राज्ञस्तांश्च ददर्श ह।।

śamīkaṃ ca mahātmānaṃ putraṃ taṃ cāsya śṛṅgiṇam| amātyā ye ca nihatā rājñastāṃśca dadarśa ha||

Verse 9

ततः सोवभृथे राजा मुदितो जनमेजयः। पितरं स्नापयामास स्वयं सस्नौ च पार्थिवः।।

tataḥ sovabhṛthe rājā mudito janamejayaḥ| pitaraṃ snāpayāmāsa svayaṃ sasnau ca pārthivaḥ||

Verse 10

परीक्षिदपि तत्रैव बभूव स तिरोहितः। स्नात्वा स नृपतिर्विप्रमास्तीकमिदमब्रवीत्। यायावरकुलोत्पन्नं जरत्कारुसुतं तदा।।

parīkṣidapi tatraiva babhūva sa tirohitaḥ| snātvā sa nṛpatirvipramāstīkamidamabravīt| yāyāvarakulotpannaṃ jaratkārusutaṃ tadā||

Verse 11

आस्तीक विविधाश्चर्यो यज्ञेऽयमिति मे मतिः। यदद्यायं पिता प्राप्तो मम शोकप्रणाशनः।।

āstīka vividhāścaryo yajñe'yamiti me matiḥ| yadadyāyaṃ pitā prāpto mama śokapraṇāśanaḥ||

Verse 12

आस्तीक उवाच। ऋषिर्द्वैपायनो यत्र पुराणस्तपसो निधिः। यज्ञे कुरुकुलश्रेष्ठ तस्य लोकावुभौ जितौ।।

āstīka uvāca| ṛṣirdvaipāyano yatra purāṇastapaso nidhiḥ| yajñe kurukulaśreṣṭha tasya lokāvubhau jitau||

Verse 13

श्रुतं विचित्रमाख्यानं त्वया पाण्डवनन्दन। सर्पाश्च भस्मसान्नीता गताश्च पदवीं पितुः।।

śrutaṃ vicitramākhyānaṃ tvayā pāṇḍavanandana| sarpāśca bhasmasānnītā gatāśca padavīṃ pituḥ||

Verse 14

कथंचित्तक्षको मुक्तः सत्यत्वात्तव पार्थिव। ऋषयः पूजिताः सर्वे गतिर्दृष्टा महात्मनः।।

kathaṃcittakṣako muktaḥ satyatvāttava pārthiva| ṛṣayaḥ pūjitāḥ sarve gatirdṛṣṭā mahātmanaḥ||

Verse 15

प्राप्तः सुविपुलो धर्मः श्रुत्वा पापविनाशनम्। विमुक्तो हृदयग्रन्थिरुदारजनदर्शनात्।। स धृतराष्ट्रो राजा विदुरश्च सिद्धिं ययौ इति द्वयोः सम्बन्धः। तत्रापि विदुरस्तपोबलात्। धृतराष्ट्रो व्यासं समासाद्येति सम्बन्धः।।

prāptaḥ suvipulo dharmaḥ śrutvā pāpavināśanam| vimukto hṛdayagranthirudārajanadarśanāt|| sa dhṛtarāṣṭro rājā viduraśca siddhiṃ yayau iti dvayoḥ sambandhaḥ| tatrāpi vidurastapobalāt| dhṛtarāṣṭro vyāsaṃ samāsādyeti sambandhaḥ||

Verse 16

ये च पक्षधरा धर्मे सद्वृत्तरुचयश्च ये। यान्दृष्ट्वा हीयते पापं तेभ्यः कार्या नमस्क्रिया।। पापविनाशं इतिहासमिति शेषः।।

ye ca pakṣadharā dharme sadvṛttarucayaśca ye| yāndṛṣṭvā hīyate pāpaṃ tebhyaḥ kāryā namaskriyā|| pāpavināśaṃ itihāsamiti śeṣaḥ||

Verse 17

सौतिरुवाच। एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठात्स राजा जनमेजयः। पूजयामास तमृषिमनुमान्य पुनःपुनः।।

sautiruvāca| etacchrutvā dvijaśreṣṭhātsa rājā janamejayaḥ| pūjayāmāsa tamṛṣimanumānya punaḥpunaḥ||

Verse 18

पप्रच्छ तमृषि चापि वैशम्पायनमच्युतम्। कथावशेषं धर्मज्ञो वनवासस्य सत्तम।।

papraccha tamṛṣi cāpi vaiśampāyanamacyutam| kathāvaśeṣaṃ dharmajño vanavāsasya sattama||