Adhyaya 35

Verse 1

धृतराष्ट्रधिष्ठिरादिभिर्ष्यासप्रसादोज्जीवितैर्हतपूर्वबन्धुभिः सह सँल्लापादिना यावद्रात्रिसुखविहरणम्।। 1 ।। वैशम्पायन उवाच। ततस्ते पुरषश्रेष्ठाः समाजग्मुः परस्परम्। विगतक्रोधमात्सर्याः सर्वे विगतकल्मषाः।।

dhṛtarāṣṭradhiṣṭhirādibhirṣyāsaprasādojjīvitairhatapūrvabandhubhiḥ saha sa~llāpādinā yāvadrātrisukhaviharaṇam|| 1 || vaiśampāyana uvāca| tataste puraṣaśreṣṭhāḥ samājagmuḥ parasparam| vigatakrodhamātsaryāḥ sarve vigatakalmaṣāḥ||

Verse 2

विधिं परममास्थाय ब्रह्मर्षिविहितं शुभम्। संहृष्टमनसः सर्वे देवलोक इवामराः।।

vidhiṃ paramamāsthāya brahmarṣivihitaṃ śubham| saṃhṛṣṭamanasaḥ sarve devaloka ivāmarāḥ||

Verse 3

पुत्रः पित्रा च मात्रा च भार्याश्च पतिभिः सह। भ्रात्रा भ्राता सखा चैव सख्या राजन्समागताः।।

putraḥ pitrā ca mātrā ca bhāryāśca patibhiḥ saha| bhrātrā bhrātā sakhā caiva sakhyā rājansamāgatāḥ||

Verse 4

पाण्डवास्तु महेष्वासं कर्णं सौभद्रमेव च। सम्प्रहर्षात्समाजग्मुर्द्रौपदेयांश्चक सर्वशः।।

pāṇḍavāstu maheṣvāsaṃ karṇaṃ saubhadrameva ca| sampraharṣātsamājagmurdraupadeyāṃścaka sarvaśaḥ||

Verse 5

ततस्ते प्रीयमाणा वै कर्णेन सह पाण्डवाः। समेत्य पृथिवीपाल सौहृदे च स्थिताऽभवन्।।

tataste prīyamāṇā vai karṇena saha pāṇḍavāḥ| sametya pṛthivīpāla sauhṛde ca sthitā'bhavan||

Verse 6

परस्परं समागम्य योधास्ते भरतर्षभ। मुनेः प्रसादात्ते ह्येवं क्षत्रिया नष्टमन्यवः।।

parasparaṃ samāgamya yodhāste bharatarṣabha| muneḥ prasādātte hyevaṃ kṣatriyā naṣṭamanyavaḥ||

Verse 7

असौहृदं परित्यज्य सौहृदे पर्यवस्थिताः। एवं समागताः सर्वे गुरुभिर्बान्धवैः सह।।

asauhṛdaṃ parityajya sauhṛde paryavasthitāḥ| evaṃ samāgatāḥ sarve gurubhirbāndhavaiḥ saha||

Verse 8

पुत्रैश्च पुरुषव्याघ्राः कुरवोऽन्ये च पार्थिवाः। तां रात्रिमकिलामेवं विहृत्य प्रीतमानसाः।।

putraiśca puruṣavyāghrāḥ kuravo'nye ca pārthivāḥ| tāṃ rātrimakilāmevaṃ vihṛtya prītamānasāḥ||

Verse 9

मेनिरे परितोषेण नृपाः स्वर्गसदो यथा। नात्र शोको भयं त्रासो नारतिर्नायशोऽभवत्।।

menire paritoṣeṇa nṛpāḥ svargasado yathā| nātra śoko bhayaṃ trāso nāratirnāyaśo'bhavat||

Verse 10

परस्परं समागम्य योधानां भरतर्षभ। समागतास्ताः पितृभिर्भ्रातृभिः पतिभिः सुतैः। मुदं परमिकां प्राप्य नार्यो दुःखमथात्यजन्।।

parasparaṃ samāgamya yodhānāṃ bharatarṣabha| samāgatāstāḥ pitṛbhirbhrātṛbhiḥ patibhiḥ sutaiḥ| mudaṃ paramikāṃ prāpya nāryo duḥkhamathātyajan||

Verse 11

देवलोकं गता ये च ये च ब्रह्मसदो गताः। ये चापि वारुणं लोकं ये च गोलोकमाश्रिताः।।

devalokaṃ gatā ye ca ye ca brahmasado gatāḥ| ye cāpi vāruṇaṃ lokaṃ ye ca golokamāśritāḥ||

Verse 12

तथा वैवस्वतं लोकं ये च यक्षानुपागताः। राक्षसांश्च पिशाचांश्च कुरूंश्चापि तथोत्तरान्।।

tathā vaivasvataṃ lokaṃ ye ca yakṣānupāgatāḥ| rākṣasāṃśca piśācāṃśca kurūṃścāpi tathottarān||

Verse 13

विचित्राश्च गतीरन्ये ये प्राप्ताः कर्मभिर्नराः। सर्वे ते तद्वयोरूपवेषास्तत्र समभ्ययुः।।

vicitrāśca gatīranye ye prāptāḥ karmabhirnarāḥ| sarve te tadvayorūpaveṣāstatra samabhyayuḥ||

Verse 14

एकां रात्रिं विहृत्यैवं ते वीरास्ताश्च योषितः। आमन्त्र्यान्योन्यमाश्लिष्य ततो जग्मुर्यथागतं।।

ekāṃ rātriṃ vihṛtyaivaṃ te vīrāstāśca yoṣitaḥ| āmantryānyonyamāśliṣya tato jagmuryathāgataṃ||

Verse 15

ततो विसर्जयामास लोकांस्तान्मुनिपुङ्गवः। क्षणेनान्तर्हिताश्चैव प्रेक्षतामेव तेऽभवन्।।

tato visarjayāmāsa lokāṃstānmunipuṅgavaḥ| kṣaṇenāntarhitāścaiva prekṣatāmeva te'bhavan||

Verse 16

अवगाह्य महात्मानः पुण्यां भागीरथीं नदीम्। सरथाः सध्वजाश्चैव स्वानि वेश्मानि भेजिरे।।

avagāhya mahātmānaḥ puṇyāṃ bhāgīrathīṃ nadīm| sarathāḥ sadhvajāścaiva svāni veśmāni bhejire||

Verse 17

देवलोकं ययुः केचित्केचिद्ब्रह्मसदस्तथा। केचिच्च वारुणं लोकं केचित्कौबेरमाप्नुवन्।।

devalokaṃ yayuḥ kecitkecidbrahmasadastathā| kecicca vāruṇaṃ lokaṃ kecitkauberamāpnuvan||

Verse 18

ततो वैवस्वतं लोकं केचिच्चैवाप्नुवन्नृपाः। राक्षसानां पिशाचानां केचिच्चाप्युत्तरान्कुरून्।।

tato vaivasvataṃ lokaṃ keciccaivāpnuvannṛpāḥ| rākṣasānāṃ piśācānāṃ keciccāpyuttarānkurūn||

Verse 19

विचित्रगतयः सर्वे यानवाप्यामरैः सह। आजग्मुस्ते महात्मानः सवाहाः सपदानुगाः।।

vicitragatayaḥ sarve yānavāpyāmaraiḥ saha| ājagmuste mahātmānaḥ savāhāḥ sapadānugāḥ||

Verse 20

गतेषु तेषु सर्वेषु सलिलस्थो महामुनिः। धर्मसीलो महातेजाः कुरूणां हितकृतदा। ततः प्रोवाच ताः सर्वाः क्षत्रिया निहतेश्वराः।

gateṣu teṣu sarveṣu salilastho mahāmuniḥ| dharmasīlo mahātejāḥ kurūṇāṃ hitakṛtadā| tataḥ provāca tāḥ sarvāḥ kṣatriyā nihateśvarāḥ|

Verse 21

यायाः पतिकृताँल्लोकानिच्छनति परमस्त्रियः। ता जाह्नवीजलं क्षिप्रमवगाहन्त्वतन्द्रिताः।।

yāyāḥ patikṛtā~llokānicchanati paramastriyaḥ| tā jāhnavījalaṃ kṣipramavagāhantvatandritāḥ||

Verse 22

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्रद्दधाना वराङ्गनाः। श्वशुरं समनुज्ञाप्य विविशुर्जाह्नवीजलम्।।

tatastasya vacaḥ śrutvā śraddadhānā varāṅganāḥ| śvaśuraṃ samanujñāpya viviśurjāhnavījalam||

Verse 23

विमुक्ता मानुषैर्देहैस्ततस्ता भर्तृभिः सह। समाजग्मुस्तदा साध्व्यः सर्वा एवं विशाम्पते।।

vimuktā mānuṣairdehaistatastā bhartṛbhiḥ saha| samājagmustadā sādhvyaḥ sarvā evaṃ viśāmpate||

Verse 24

एवं क्रमेणि सर्वास्ताः शीलवत्यः पतिव्रताः। प्रविश्य तोयं निर्मुक्ता जग्मुर्भर्तृसलोकताम्।।

evaṃ krameṇi sarvāstāḥ śīlavatyaḥ pativratāḥ| praviśya toyaṃ nirmuktā jagmurbhartṛsalokatām||

Verse 25

दिव्यरूपसमायुक्ता दिव्याभरणभूषिताः। दिव्यमाल्यांबरधरा यथाऽऽसां पतयस्तथा।।

divyarūpasamāyuktā divyābharaṇabhūṣitāḥ| divyamālyāṃbaradharā yathā''sāṃ patayastathā||

Verse 26

ताः शीलगुणसम्पन्ना विमानस्था गतक्लुमाः। सर्वाः सर्वगुणोपेताः स्वस्थानं प्रतिपेदिरे।।

tāḥ śīlaguṇasampannā vimānasthā gataklumāḥ| sarvāḥ sarvaguṇopetāḥ svasthānaṃ pratipedire||

Verse 27

यस्य यस्य तु यः कामस्तस्मिन्काले बभूव ह। तंतं विसृष्टवान्व्यासो वरदो धर्मवत्सलः।।

yasya yasya tu yaḥ kāmastasminkāle babhūva ha| taṃtaṃ visṛṣṭavānvyāso varado dharmavatsalaḥ||

Verse 28

तच्छ्रुत्वा नरदेवानां पुनरागमनं नराः। जहृषुर्मुदिताश्चासन्नानादेशगता अपि।।

tacchrutvā naradevānāṃ punarāgamanaṃ narāḥ| jahṛṣurmuditāścāsannānādeśagatā api||

Verse 29

ते नष्टभयसङ्कल्पा नरा विगतकल्मषाः। बभूवुः पौरवाःसर्वे तद्दृष्ट्वाऽऽश्चर्यमुत्तमम्।।

te naṣṭabhayasaṅkalpā narā vigatakalmaṣāḥ| babhūvuḥ pauravāḥsarve taddṛṣṭvā''ścaryamuttamam||

Verse 30

प्रियैः समागमं तेषां यः सम्यक् शृणुयान्नरः। प्रियाणि लभते नित्यमिह च प्रेत्य चैव सः। इष्टबान्धवसंयोगमनायासमनामयम्।।

priyaiḥ samāgamaṃ teṣāṃ yaḥ samyak śṛṇuyānnaraḥ| priyāṇi labhate nityamiha ca pretya caiva saḥ| iṣṭabāndhavasaṃyogamanāyāsamanāmayam||

Verse 31

यश्चैतच्छ्रावयेद्विद्वान्विदुषो धर्मवित्तमः। स यशः प्राप्नुयाल्लोके परत्र च शुभां गतिम्।।

yaścaitacchrāvayedvidvānviduṣo dharmavittamaḥ| sa yaśaḥ prāpnuyālloke paratra ca śubhāṃ gatim||

Verse 32

स्वाध्याययुक्ता मनुजास्तपोयुक्ताश्च भारत। साध्वाचारा दमोपेता दाननिर्धूतकल्मषाः।।

svādhyāyayuktā manujāstapoyuktāśca bhārata| sādhvācārā damopetā dānanirdhūtakalmaṣāḥ||

Verse 33

ऋजवः शुचयः शान्ता हिंसानृतविवर्जिताः। आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च धृतिमन्तश्च मानवाः। श्रुत्वाऽऽश्चर्यमिदं पर्व ह्यवाप्स्यन्ति परां गतिम्।।

ṛjavaḥ śucayaḥ śāntā hiṃsānṛtavivarjitāḥ| āstikāḥ śraddadhānāśca dhṛtimantaśca mānavāḥ| śrutvā''ścaryamidaṃ parva hyavāpsyanti parāṃ gatim||

Verse 34

पुनस्ते दर्शनं प्राप्ताः पुनश्च परिकीर्तिताः। पुनःपुनः प्रयच्छन्ति शृण्वतामभयं सदा।।

punaste darśanaṃ prāptāḥ punaśca parikīrtitāḥ| punaḥpunaḥ prayacchanti śṛṇvatāmabhayaṃ sadā||