Adhyaya 32

Verse 1

कुन्त्या व्यासंप्रति स्वस्मिन्दुर्वासःप्रसादेन सूर्यात्कर्णस्योत्पत्तिकथनपूर्वकं स्वस्य तद्दिदृक्षानिवेदनम्।। 1 ।। व्यासेन कुन्तींप्रति हेतूपन्यासेन तत्प्रयुक्तदोषशङ्कानिरसनम्।। 2 ।। कुन्त्युवाच। भगवञ्श्वशुरो मेऽसि दैवतस्यापि दैवतम्। स मे देवातिदेवस्त्वं शृणु सत्यां गिरं मम।।

kuntyā vyāsaṃprati svasmindurvāsaḥprasādena sūryātkarṇasyotpattikathanapūrvakaṃ svasya taddidṛkṣānivedanam|| 1 || vyāsena kuntīṃprati hetūpanyāsena tatprayuktadoṣaśaṅkānirasanam|| 2 || kuntyuvāca| bhagavañśvaśuro me'si daivatasyāpi daivatam| sa me devātidevastvaṃ śṛṇu satyāṃ giraṃ mama||

Verse 2

तपस्वी कोपनो विप्रो दुर्वासा नाम मे पितुः। भिक्षामुपागतो भोक्तुं तमहं पर्यतोषयम्।।

tapasvī kopano vipro durvāsā nāma me pituḥ| bhikṣāmupāgato bhoktuṃ tamahaṃ paryatoṣayam||

Verse 3

शौचने त्वागसस्त्यागैः शुद्धेन मनसा तथा। कोपस्थानेष्वपि महत्स्वकुप्यन्न कदाचन।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि पुत्रदर्शनपर्वणि द्वात्रिंशोऽध्यायः।। 32 ।।

śaucane tvāgasastyāgaiḥ śuddhena manasā tathā| kopasthāneṣvapi mahatsvakupyanna kadācana|| || iti śrīmanmahābhārate āśramavāsikaparvaṇi putradarśanaparvaṇi dvātriṃśo'dhyāyaḥ|| 32 ||

Verse 4

स प्रीतो वरदो मेऽभूत्कृतकृत्यो महामुनिः। अवश्यं ते ग्रहीतव्यमिति मां सोब्रवीद्वचः।।

sa prīto varado me'bhūtkṛtakṛtyo mahāmuniḥ| avaśyaṃ te grahītavyamiti māṃ sobravīdvacaḥ||

Verse 5

ततः शापभयाद्विप्रमवोचं पुनरेव तम्। एवमस्त्विति च प्राह पुनरेव स मे द्विजः।।

tataḥ śāpabhayādvipramavocaṃ punareva tam| evamastviti ca prāha punareva sa me dvijaḥ||

Verse 6

धर्मस्य जननी भद्रे भवित्री त्वं शुभानने। वशे स्थास्यन्ति ते देवा यांस्त्वमावाहयिष्यसि।।

dharmasya jananī bhadre bhavitrī tvaṃ śubhānane| vaśe sthāsyanti te devā yāṃstvamāvāhayiṣyasi||

Verse 7

इत्युक्त्वाऽन्तर्हितो विप्रस्ततोऽहं विस्मिताऽभवम्। न च सर्वास्ववस्थासु स्मृतिर्मे विप्रणश्यति।।

ityuktvā'ntarhito viprastato'haṃ vismitā'bhavam| na ca sarvāsvavasthāsu smṛtirme vipraṇaśyati||

Verse 8

अथ हर्म्यतलस्थाऽहं रविमुद्यन्तमीक्षती। संस्मृत्य तदृषेर्वाक्यं स्पृहयन्ती दिवाकरम्।।

atha harmyatalasthā'haṃ ravimudyantamīkṣatī| saṃsmṛtya tadṛṣervākyaṃ spṛhayantī divākaram||

Verse 9

स्थिताऽहं बालभावेन तत्र दोषमबुद्ध्यती। अथ देवः सहस्रांशुर्मत्समीपगतोऽभवत्।।

sthitā'haṃ bālabhāvena tatra doṣamabuddhyatī| atha devaḥ sahasrāṃśurmatsamīpagato'bhavat||

Verse 10

द्विधा कृत्वाऽऽत्मनो देहं भूमौ च गगनेऽपि च। तताप लोकानेकेन द्वितीयेनागमत्स माम्।।

dvidhā kṛtvā''tmano dehaṃ bhūmau ca gagane'pi ca| tatāpa lokānekena dvitīyenāgamatsa mām||

Verse 11

स मामुवाच वेपन्तीं वरं मत्तो वृणीष्व ह। गम्यतामिति तं चाहं प्रणम्य सिरसाऽवदम्।।

sa māmuvāca vepantīṃ varaṃ matto vṛṇīṣva ha| gamyatāmiti taṃ cāhaṃ praṇamya sirasā'vadam||

Verse 12

स मामुवाच तिग्मांशुर्वृथाऽऽह्वानं न मे क्षमम्। धक्ष्यामि त्वां च विप्रं च येन दत्तो वरस्तव।।

sa māmuvāca tigmāṃśurvṛthā''hvānaṃ na me kṣamam| dhakṣyāmi tvāṃ ca vipraṃ ca yena datto varastava||

Verse 13

तमहं रक्षती विप्रं शापादनपकारिणम्। पुत्रो मे त्वत्समो देव भवेदिति ततोऽब्रवम्।।

tamahaṃ rakṣatī vipraṃ śāpādanapakāriṇam| putro me tvatsamo deva bhavediti tato'bravam||

Verse 14

ततो मां तेजसाऽऽविश्य मोहयित्वा च भानुमान्। उवाच भविता पुत्रस्तवेत्यभ्यगमद्दिवम्।।

tato māṃ tejasā''viśya mohayitvā ca bhānumān| uvāca bhavitā putrastavetyabhyagamaddivam||

Verse 15

ततोऽहमन्तर्भवने पितुश्चित्तानुरक्षिणी। गूढोत्पन्नं सुतं बालं जले कर्णमवासृजम्।।

tato'hamantarbhavane pituścittānurakṣiṇī| gūḍhotpannaṃ sutaṃ bālaṃ jale karṇamavāsṛjam||

Verse 16

नूनं तस्यैव देवस्य प्रसादात्पुनरेव तु। कन्याऽहमभवं विप्र यथा प्राह स मामृषिः।।

nūnaṃ tasyaiva devasya prasādātpunareva tu| kanyā'hamabhavaṃ vipra yathā prāha sa māmṛṣiḥ||

Verse 17

स मया सूढया पुत्रो ज्ञायमानोऽप्युपेक्षितः। तन्मां दहति विप्रर्षे यथा सुविदितं तव।।

sa mayā sūḍhayā putro jñāyamāno'pyupekṣitaḥ| tanmāṃ dahati viprarṣe yathā suviditaṃ tava||

Verse 18

यदि पापमपापं वा यदेतद्विवृतं मया। तं द्रष्टुमिच्छामि भगवन्व्यपनेतुं त्वमर्हसि।।

yadi pāpamapāpaṃ vā yadetadvivṛtaṃ mayā| taṃ draṣṭumicchāmi bhagavanvyapanetuṃ tvamarhasi||

Verse 19

यच्चास्य राज्ञो विदितं हृदिस्थं भवतोऽनघ। तं चायं लभतां काममद्यैव मुनिसत्तम।।

yaccāsya rājño viditaṃ hṛdisthaṃ bhavato'nagha| taṃ cāyaṃ labhatāṃ kāmamadyaiva munisattama||

Verse 20

इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं व्यासो वेदविदांवरः। साधु सर्वमिदं भाव्यमेवमेतद्यथाऽऽत्थ माम्।।

ityuktaḥ pratyuvācedaṃ vyāso vedavidāṃvaraḥ| sādhu sarvamidaṃ bhāvyamevametadyathā''ttha mām||

Verse 21

अपराधश्च ते नास्ति कन्याभावं गता ह्यसि। देवाश्चैश्वर्यवन्तो वै शरीराण्याविशन्ति वै।।

aparādhaśca te nāsti kanyābhāvaṃ gatā hyasi| devāścaiśvaryavanto vai śarīrāṇyāviśanti vai||

Verse 22

सन्ति देवनिकायाश्च संकल्पाज्जनयन्ति ये। वाचा दृष्ट्या तथा स्पर्शात्संघर्षेणेति पञ्चधा।। आगसस्त्यागैरपराधत्यागैः।।

santi devanikāyāśca saṃkalpājjanayanti ye| vācā dṛṣṭyā tathā sparśātsaṃgharṣeṇeti pañcadhā|| āgasastyāgairaparādhatyāgaiḥ||

Verse 23

मनुष्यधर्मो दैवेन धर्मेण हि न दुष्यति। इति कुन्ति विजानीहि व्येतु ते मानसो ज्वरः।।

manuṣyadharmo daivena dharmeṇa hi na duṣyati| iti kunti vijānīhi vyetu te mānaso jvaraḥ||

Verse 24

सर्वं बलवतां पथ्यं सर्वं बलवतां शुचि। सर्वं बलवतां धर्मः सर्वं बलवतां स्वकम्।।

sarvaṃ balavatāṃ pathyaṃ sarvaṃ balavatāṃ śuci| sarvaṃ balavatāṃ dharmaḥ sarvaṃ balavatāṃ svakam||