Adhyaya 26

Verse 1

युधिष्ठिरादिभिः शतयूपाश्रमे धृतराष्ट्रादीनुपेत्य स्वस्वनामकीर्तनपूर्वकं तत्पादाभिवादनम्।। 1 ।। धृतराष्ट्रेण स्वावा स्यादर्शनेन शोचतां तेषां समाश्वासनम्।। 2 ।। वैशम्पायन उवाच। ततस्ते पाण्डवा दूरादवतीर्य पदातयः। अभिजग्मुर्नरपतेराश्रमं विनयानताः।।

yudhiṣṭhirādibhiḥ śatayūpāśrame dhṛtarāṣṭrādīnupetya svasvanāmakīrtanapūrvakaṃ tatpādābhivādanam|| 1 || dhṛtarāṣṭreṇa svāvā syādarśanena śocatāṃ teṣāṃ samāśvāsanam|| 2 || vaiśampāyana uvāca| tataste pāṇḍavā dūrādavatīrya padātayaḥ| abhijagmurnarapaterāśramaṃ vinayānatāḥ||

Verse 2

स च योधजनः सर्वो ये च राष्ट्रनिवासिनः। स्त्रियश्च कुरुमुख्यानां पद्भिरेवान्वयुस्तदा।।

sa ca yodhajanaḥ sarvo ye ca rāṣṭranivāsinaḥ| striyaśca kurumukhyānāṃ padbhirevānvayustadā||

Verse 3

आश्रमं ते ततो जग्मुर्धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः। शून्यं मृगगणाकीर्णं कदलीवनशोभितम्।।

āśramaṃ te tato jagmurdhṛtarāṣṭrasya pāṇḍavāḥ| śūnyaṃ mṛgagaṇākīrṇaṃ kadalīvanaśobhitam||

Verse 4

ततस्तत्र समाजग्मुस्तापसा नियतव्रताः। पाण्डवानागतान्द्रष्टुं कौतूहलसमन्विताः।।

tatastatra samājagmustāpasā niyatavratāḥ| pāṇḍavānāgatāndraṣṭuṃ kautūhalasamanvitāḥ||

Verse 5

तानपृच्छत्ततो राजा क्वासौ कौरववंशभृत्। पिता ज्येष्ठो गतोऽस्माकमिति बाष्पपरिप्लुतः।।

tānapṛcchattato rājā kvāsau kauravavaṃśabhṛt| pitā jyeṣṭho gato'smākamiti bāṣpapariplutaḥ||

Verse 6

ते तमूचुस्ततो वाक्यं यमुनामवगाहितुम्। पुष्पाणामुदकुंभस्य चार्थे गत इति प्रभो।।

te tamūcustato vākyaṃ yamunāmavagāhitum| puṣpāṇāmudakuṃbhasya cārthe gata iti prabho||

Verse 7

तैराख्यातेन मार्गेण ततस्ते जग्मुरञ्जसा। ददृशुश्चाविदूरे तान्सर्वानथ पदातयः।।

tairākhyātena mārgeṇa tataste jagmurañjasā| dadṛśuścāvidūre tānsarvānatha padātayaḥ||

Verse 8

ततस्ते सत्वरा जग्मुः वितुर्दर्शनकाङ्क्षिणः। सहदेवस्तु वेगेन प्राधावद्यत्र सा पृथा।।

tataste satvarā jagmuḥ viturdarśanakāṅkṣiṇaḥ| sahadevastu vegena prādhāvadyatra sā pṛthā||

Verse 9

सुस्वरं रुरुदे धीमान्मातुः पादावुपस्पृशन्। सा च बाष्पाकुलमुखी ददर्शक दयितं सुतम्।।

susvaraṃ rurude dhīmānmātuḥ pādāvupaspṛśan| sā ca bāṣpākulamukhī dadarśaka dayitaṃ sutam||

Verse 10

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य समुन्नाम्य च पुत्रकम्। गान्धार्याः कथयामास सहद्रेवमुपस्थितम्।।

bāhubhyāṃ sampariṣvajya samunnāmya ca putrakam| gāndhāryāḥ kathayāmāsa sahadrevamupasthitam||

Verse 11

अनन्तरं च राजानं भीमसेनमथार्जुनम्। नकुलं च पृथा दृष्ट्वा त्वरमाणोपचक्रमे।।

anantaraṃ ca rājānaṃ bhīmasenamathārjunam| nakulaṃ ca pṛthā dṛṣṭvā tvaramāṇopacakrame||

Verse 12

सा ह्यग्रे गच्छति तयोर्दपत्योर्हतपुत्रयोः। कर्षन्ती तौ ततस्ते तां दृष्ट्वा संन्यपतन्भुवि। तयोस्तु पादयो राजन्न्यपतन्हतपुत्रयोः।।

sā hyagre gacchati tayordapatyorhataputrayoḥ| karṣantī tau tataste tāṃ dṛṣṭvā saṃnyapatanbhuvi| tayostu pādayo rājannyapatanhataputrayoḥ||

Verse 13

राजा तान्स्वरयोगेन स्पर्शेन च महामनाः। प्रत्यभिज्ञाय मेधावी समाश्वासयत प्रभुः।।

rājā tānsvarayogena sparśena ca mahāmanāḥ| pratyabhijñāya medhāvī samāśvāsayata prabhuḥ||

Verse 14

ततस्ते बाष्पमुत्सृज्य गान्धारीसहितं नृपम्। उपतस्थुर्महात्मानो मातरं च यथाविधि।।

tataste bāṣpamutsṛjya gāndhārīsahitaṃ nṛpam| upatasthurmahātmāno mātaraṃ ca yathāvidhi||

Verse 15

सर्वेषां तोयकलशाञ्जगृहुस्ते स्वयं तदा। पाण्डवा लब्धसंज्ञास्ते मात्रा चाश्वासिताः पुनः।।

sarveṣāṃ toyakalaśāñjagṛhuste svayaṃ tadā| pāṇḍavā labdhasaṃjñāste mātrā cāśvāsitāḥ punaḥ||

Verse 16

तथा नार्यो नृसिंहानां सोऽवरोधजनस्तदा। पौरजानपदाश्चैव ददृशुस्तं जनाधिपम्।।

tathā nāryo nṛsiṃhānāṃ so'varodhajanastadā| paurajānapadāścaiva dadṛśustaṃ janādhipam||

Verse 17

निवेदयामास तदा जनं तन्नामगोत्रतः। युधिष्ठिरो नरपतिः स चैनं प्रत्यपूजयत्।।

nivedayāmāsa tadā janaṃ tannāmagotrataḥ| yudhiṣṭhiro narapatiḥ sa cainaṃ pratyapūjayat||

Verse 18

स तैः परिवृतो मेने हर्षबाष्पाविलेक्षणः। राजाऽऽत्मानं गृहगतं पुरेवि गजसाह्वये।।

sa taiḥ parivṛto mene harṣabāṣpāvilekṣaṇaḥ| rājā''tmānaṃ gṛhagataṃ purevi gajasāhvaye||

Verse 19

अभिवादितो वधूभिश्च कृष्णाद्याभिः स पार्थिवः। गान्धार्या सहितो धीमान्कुन्त्या च प्रत्यनन्दत।।

abhivādito vadhūbhiśca kṛṣṇādyābhiḥ sa pārthivaḥ| gāndhāryā sahito dhīmānkuntyā ca pratyanandata||

Verse 20

ततश्चाश्रममागच्छत्सिद्धचारणसेवितम्। दिदृक्षुभिः समाकीर्णं नभस्तारागणैरिव।।

tataścāśramamāgacchatsiddhacāraṇasevitam| didṛkṣubhiḥ samākīrṇaṃ nabhastārāgaṇairiva||