Adhyaya 21

Verse 1

नारपर्वतादिभिर्धृतराष्ट्रादिदिदृक्ष्या शतयूपाश्रमं प्रत्यागमनम्।। 1 ।। नारदेन धृताराष्ट्रंप्रति तत्तपोवनस्यि सहस्रचि त्यादिराजर्षीणां स्वर्गप्रापकत्वमहिमोक्तिपूर्वकं विदुरादिभिः सह तस्यापि भविष्यत्सिद्धिप्रदत्वकथनम्।। 2 ।। वैशम्पायन उवाच। ततस्तत्र मुनिश्रेष्ठा राजानं द्रष्टुमभ्ययुः। नारदः पर्वतश्चैव देवलश्च महातपाः।।

nāraparvatādibhirdhṛtarāṣṭrādididṛkṣyā śatayūpāśramaṃ pratyāgamanam|| 1 || nāradena dhṛtārāṣṭraṃprati tattapovanasyi sahasraci tyādirājarṣīṇāṃ svargaprāpakatvamahimoktipūrvakaṃ vidurādibhiḥ saha tasyāpi bhaviṣyatsiddhipradatvakathanam|| 2 || vaiśampāyana uvāca| tatastatra muniśreṣṭhā rājānaṃ draṣṭumabhyayuḥ| nāradaḥ parvataścaiva devalaśca mahātapāḥ||

Verse 2

द्वैपायनः सशिष्यश्च सिद्धाश्चान्ये मनीषिणः। शतयूपश्च राजर्षिर्वृद्धः परमधार्मिकः।।

dvaipāyanaḥ saśiṣyaśca siddhāścānye manīṣiṇaḥ| śatayūpaśca rājarṣirvṛddhaḥ paramadhārmikaḥ||

Verse 3

तेषां कुन्ती महाराज पूजां चक्रे यथाविधि। ते चापि तुतुषुस्तस्यास्तापसाः परिचर्यया।।

teṣāṃ kuntī mahārāja pūjāṃ cakre yathāvidhi| te cāpi tutuṣustasyāstāpasāḥ paricaryayā||

Verse 4

तत्र धर्म्याः कथास्तात चक्रुस्ते परमर्षयः। रमयन्तो महात्मानं धृतराष्ट्रं जनाधिपम्।।

tatra dharmyāḥ kathāstāta cakruste paramarṣayaḥ| ramayanto mahātmānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam||

Verse 5

कथान्तरे तु कस्मिंश्चिद्देवर्षिर्नारदस्ततः। कथामिमामकथयत्सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान्।।

kathāntare tu kasmiṃściddevarṣirnāradastataḥ| kathāmimāmakathayatsarvapratyakṣadarśivān||

Verse 6

नारद उवाच। पुरा प्रजापतिसमो राजाऽऽसीदकुतोभयः। सहस्रचित्यि इत्युक्तः शतयूपपितामहः।।

nārada uvāca| purā prajāpatisamo rājā''sīdakutobhayaḥ| sahasracityi ityuktaḥ śatayūpapitāmahaḥ||

Verse 7

स पुत्रे राज्यमासज्ज्यि ज्येष्ठे परमधार्मिके। सहस्रचित्यो धर्मात्मा प्रविवेश वनं नृपः।।

sa putre rājyamāsajjyi jyeṣṭhe paramadhārmike| sahasracityo dharmātmā praviveśa vanaṃ nṛpaḥ||

Verse 8

स गत्वा तपसः पारं दीप्तस्य वसुधाधिपः। पुरंदरस्य संस्थानं प्रतिपेदे महाद्युतिः।।

sa gatvā tapasaḥ pāraṃ dīptasya vasudhādhipaḥ| puraṃdarasya saṃsthānaṃ pratipede mahādyutiḥ||

Verse 9

दृष्टपूर्वः स बहुशो राजन्सम्पतता मया। महेन्द्रसदने राजा तपसा दग्धकिल्बिषः।।

dṛṣṭapūrvaḥ sa bahuśo rājansampatatā mayā| mahendrasadane rājā tapasā dagdhakilbiṣaḥ||

Verse 10

तथा शैलालयो राजा भगत्तपितामहः। तपोबलेनैव नृपो महेन्द्रसदनं गतः।।

tathā śailālayo rājā bhagattapitāmahaḥ| tapobalenaiva nṛpo mahendrasadanaṃ gataḥ||

Verse 11

तथा पृषध्रो राजाऽऽसीद्राजन्वज्रधरोपमः। स चापि तपसा लेभे नाकपृष्ठमितो गतः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि आश्रमवासपर्वणि एकविंशोऽध्यायः।। 21 ।।

tathā pṛṣadhro rājā''sīdrājanvajradharopamaḥ| sa cāpi tapasā lebhe nākapṛṣṭhamito gataḥ|| || iti śrīmanmahābhārate āśramavāsikaparvaṇi āśramavāsaparvaṇi ekaviṃśo'dhyāyaḥ|| 21 ||

Verse 12

अस्मिन्नरण्ये नृपते मांधातुरपि चात्मजः। पुरुकुत्सो नृपः सिद्धिं महतीं समवाप्तवान्।।

asminnaraṇye nṛpate māṃdhāturapi cātmajaḥ| purukutso nṛpaḥ siddhiṃ mahatīṃ samavāptavān||

Verse 13

भार्या समभवद्यस्य नर्मदा सरितां वरा। सोस्मिन्नरण्ये नृपतिस्तपस्तप्त्वा दिवं गतः।।

bhāryā samabhavadyasya narmadā saritāṃ varā| sosminnaraṇye nṛpatistapastaptvā divaṃ gataḥ||

Verse 14

शशलोमा च राजाऽऽसीद्राजन्परमधार्मिकः। सम्यगस्मिन्वने तप्त्वा ततो दिवमवाप्तवान्।।

śaśalomā ca rājā''sīdrājanparamadhārmikaḥ| samyagasminvane taptvā tato divamavāptavān||

Verse 15

द्वैपायनप्रसादाच्च त्वमपीदं तपोवनम्। राजन्नवाप्य दुष्प्रापां सिद्धिमग्र्यां गमिष्यसि।।

dvaipāyanaprasādācca tvamapīdaṃ tapovanam| rājannavāpya duṣprāpāṃ siddhimagryāṃ gamiṣyasi||

Verse 16

त्वं चापि राजशार्दूल तपसोन्ते श्रिया वृतः। गान्धारीसहितो गन्ता गतिं तेषां महात्मनां

tvaṃ cāpi rājaśārdūla tapasonte śriyā vṛtaḥ| gāndhārīsahito gantā gatiṃ teṣāṃ mahātmanāṃ

Verse 17

पाण्डुः स्मरति ते नित्यं बलहन्तुः समीपगः। त्वां सदैव महाराज श्रेयसा स च योक्ष्यति।।

pāṇḍuḥ smarati te nityaṃ balahantuḥ samīpagaḥ| tvāṃ sadaiva mahārāja śreyasā sa ca yokṣyati||

Verse 18

तव शुश्रूषया चैव गान्धार्याश्च यशस्विनी। भर्तुः सलोकतां कुन्ती गमिष्यति वधूस्तव।।

tava śuśrūṣayā caiva gāndhāryāśca yaśasvinī| bhartuḥ salokatāṃ kuntī gamiṣyati vadhūstava||

Verse 19

युधिष्ठिरस्य जननी स हि धर्मः सनातनः। वयमेतत्प्रपश्यामो नृपते दिव्यवक्षुषाः।।

yudhiṣṭhirasya jananī sa hi dharmaḥ sanātanaḥ| vayametatprapaśyāmo nṛpate divyavakṣuṣāḥ||

Verse 20

प्रवेक्ष्यति महात्मानं विदुरश्च युधिष्ठिरम्। संजयस्तदनुध्यानादितः स्वर्गमवाप्स्यति।।

pravekṣyati mahātmānaṃ viduraśca yudhiṣṭhiram| saṃjayastadanudhyānāditaḥ svargamavāpsyati||

Verse 21

वैशम्पायन उवाच। एतच्छ्रुत्वा कौरवेन्द्रो महात्मा सार्धं पत्न्या प्रीतिमान्सम्बभूव। विद्वान्वाक्यं नारदस्य प्रशस्य चक्रे पूजां चातुलां नारदाय।।

vaiśampāyana uvāca| etacchrutvā kauravendro mahātmā sārdhaṃ patnyā prītimānsambabhūva| vidvānvākyaṃ nāradasya praśasya cakre pūjāṃ cātulāṃ nāradāya||

Verse 22

ततः सर्वे नारदं विप्रसङ्घाः सम्पूजयामासुरतीव राजन्। राज्ञः प्रीत्या धृतराष्ट्रस्य ते वै पुनःपुनः सम्प्रहृष्टास्तदानीम्।।

tataḥ sarve nāradaṃ viprasaṅghāḥ sampūjayāmāsuratīva rājan| rājñaḥ prītyā dhṛtarāṣṭrasya te vai punaḥpunaḥ samprahṛṣṭāstadānīm||