Adhyaya 18

Verse 1

कुन्त्या स्वस्य वनगमनाध्यवसायेन विषीदतो युधिष्ठिरादीन्प्रति सहेतूपन्यासं समाश्वासनम्।। 1 ।। कुन्त्युवाच। एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डवः। कृतमुद्धरणं पूर्वं मया वः सीदतां नृपाः।।

kuntyā svasya vanagamanādhyavasāyena viṣīdato yudhiṣṭhirādīnprati sahetūpanyāsaṃ samāśvāsanam|| 1 || kuntyuvāca| evametanmahābāho yathā vadasi pāṇḍavaḥ| kṛtamuddharaṇaṃ pūrvaṃ mayā vaḥ sīdatāṃ nṛpāḥ||

Verse 2

द्यूतापहृतराज्यानां पतितानां सुखादपि। ज्ञातिभिः परिभूतानां कृतमुद्धरणं मया।।

dyūtāpahṛtarājyānāṃ patitānāṃ sukhādapi| jñātibhiḥ paribhūtānāṃ kṛtamuddharaṇaṃ mayā||

Verse 3

कथं पाण्डोर्न नश्येत संततिः पुरुषर्षभाः। यशश्च वो न नश्येत इति चोद्धरणं कृतम्।।

kathaṃ pāṇḍorna naśyeta saṃtatiḥ puruṣarṣabhāḥ| yaśaśca vo na naśyeta iti coddharaṇaṃ kṛtam||

Verse 4

यूयमिन्द्रसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः। मा परेषां मुखप्रेक्षाः स्थेत्येवं तत्कृतं मया।।

yūyamindrasamāḥ sarve devatulyaparākramāḥ| mā pareṣāṃ mukhaprekṣāḥ sthetyevaṃ tatkṛtaṃ mayā||

Verse 5

कथं धर्मभृतां श्रेष्ठो राजा त्वं वासवोपमः। पुनर्वने न दुःखी स्या इति चोद्धरणं कृतम्।।

kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭho rājā tvaṃ vāsavopamaḥ| punarvane na duḥkhī syā iti coddharaṇaṃ kṛtam||

Verse 6

नागायुतसमप्राणः ख्यातविक्रमपौरुषः। नायं भीमोत्ययं गच्छेदिति चोद्धरणं कृतम्।।

nāgāyutasamaprāṇaḥ khyātavikramapauruṣaḥ| nāyaṃ bhīmotyayaṃ gacchediti coddharaṇaṃ kṛtam||

Verse 7

भीमसेनादवरजस्तथाऽयं वासवोपमः। विजयो नावसीदेत इति चोद्धरणं कृतम्।।

bhīmasenādavarajastathā'yaṃ vāsavopamaḥ| vijayo nāvasīdeta iti coddharaṇaṃ kṛtam||

Verse 8

नकुलः सहदेवश्च तथेमौ गुरुवर्तिनौ। क्षुधा कथं न सीदेतामिति चोद्धरणं कृतम्।।

nakulaḥ sahadevaśca tathemau guruvartinau| kṣudhā kathaṃ na sīdetāmiti coddharaṇaṃ kṛtam||

Verse 9

इयं च बृहती श्यामा तथाऽत्यायतलोचना। वृथा सभातले क्लिष्टा मा भूदिति च तत्कृतं।।

iyaṃ ca bṛhatī śyāmā tathā'tyāyatalocanā| vṛthā sabhātale kliṣṭā mā bhūditi ca tatkṛtaṃ||

Verse 10

अपेक्षतामेव वो भीम वेपन्तीं कदलीमिव। स्त्रीधर्मिणीमरिष्टाङ्गीं तथा द्यूतपराजिताम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि आश्रमवासपर्वणि अष्टादशोऽध्यायः।। 18 ।।

apekṣatāmeva vo bhīma vepantīṃ kadalīmiva| strīdharmiṇīmariṣṭāṅgīṃ tathā dyūtaparājitām|| || iti śrīmanmahābhārate āśramavāsikaparvaṇi āśramavāsaparvaṇi aṣṭādaśo'dhyāyaḥ|| 18 ||

Verse 11

दुःशासनो यदा मौर्ख्याद्दासीवत्पर्यकर्षत। तदैव विदितं मह्यं पराभूतमिदं कुलम्।।

duḥśāsano yadā maurkhyāddāsīvatparyakarṣata| tadaiva viditaṃ mahyaṃ parābhūtamidaṃ kulam||

Verse 12

निषण्णाः कुरवश्चैव तदा मे श्वशुरादयः। सा दैवं नाथमिच्छन्ती व्यलपत्कुररी यथा।।

niṣaṇṇāḥ kuravaścaiva tadā me śvaśurādayaḥ| sā daivaṃ nāthamicchantī vyalapatkurarī yathā||

Verse 13

केशपक्षे परामृष्टा पापेन् हतबुद्धिना। यदा दुःशासनेनैषा तदा मुह्याम्यहं नृपाः।।

keśapakṣe parāmṛṣṭā pāpen hatabuddhinā| yadā duḥśāsanenaiṣā tadā muhyāmyahaṃ nṛpāḥ||

Verse 14

युष्मत्तेजोविवृद्ध्यर्तं मया ह्युद्धरणं कृतम्। तदानीं विदुलावाक्यैरिति तद्वित्त पुत्रकाः।।

yuṣmattejovivṛddhyartaṃ mayā hyuddharaṇaṃ kṛtam| tadānīṃ vidulāvākyairiti tadvitta putrakāḥ||

Verse 15

कथं न राजवंशोऽयं नश्येत्प्राप्य सुतान्मम। पाण्डोरिति मया पुत्रस्तस्मादुद्धरणं कृतम्।।

kathaṃ na rājavaṃśo'yaṃ naśyetprāpya sutānmama| pāṇḍoriti mayā putrastasmāduddharaṇaṃ kṛtam||

Verse 16

न तस्य पुत्राः पौत्रा वा क्षतवंशस्य पार्थिव। लभ्ते सुकृताँल्लोकान्यस्माद्वंशः प्रणश्यति।।

na tasya putrāḥ pautrā vā kṣatavaṃśasya pārthiva| labhte sukṛtā~llokānyasmādvaṃśaḥ praṇaśyati||

Verse 17

भुक्तं राज्यफलं पुत्रा भर्तुर्मे विपुलं पुरा। महादानानि दत्तानि पीतः सोमो यथाविधि।।

bhuktaṃ rājyaphalaṃ putrā bharturme vipulaṃ purā| mahādānāni dattāni pītaḥ somo yathāvidhi||

Verse 18

नाहमात्मफलार्थं वै वासुदेवमचूचुदम्। विदुलायाः प्रलापैस्तैः पालनार्थं च तत्कृतम्।।

nāhamātmaphalārthaṃ vai vāsudevamacūcudam| vidulāyāḥ pralāpaistaiḥ pālanārthaṃ ca tatkṛtam||

Verse 19

नाहं राज्यफलं पुत्राः कामये पुत्रनिर्जितम्। पतिलोकानहं पुण्यान्कामये तपसा पिभो।।

nāhaṃ rājyaphalaṃ putrāḥ kāmaye putranirjitam| patilokānahaṃ puṇyānkāmaye tapasā pibho||

Verse 20

श्वश्रूश्वशुरयोः कृत्वा शुश्रूषां वनवासिनोः। तपसा शोषयिष्यामि युधिष्ठिर कलेवरम्।।

śvaśrūśvaśurayoḥ kṛtvā śuśrūṣāṃ vanavāsinoḥ| tapasā śoṣayiṣyāmi yudhiṣṭhira kalevaram||

Verse 21

निवर्तस्व कुरुश्रेष्ठ भीमसेनादिभिः सह। धर्मे ते धीयतां बुद्धिर्मनस्तु महदस्तु च।।

nivartasva kuruśreṣṭha bhīmasenādibhiḥ saha| dharme te dhīyatāṃ buddhirmanastu mahadastu ca||