Adhyaya 62

Verse 1

वसुदेवादिभिरभिमन्यवे श्राद्धदानम्।। 1 ।। व्यासेन हास्तिनपुरमेत्य उत्तरादिपरिसान्त्वपूर्वकं युधिष्ठिरंप्रत्यश्वमेधसंचोदनेनि पुनरन्तर्धानम्।। 2 ।। वैशम्पायन उवाच। एतच्छ्रुत्वा तु पुत्रस्य वचः शूरात्मजस्तदा। विहाय शोकं धर्मात्मा ददौ श्राद्धमनुत्तमम्।।

vasudevādibhirabhimanyave śrāddhadānam|| 1 || vyāsena hāstinapurametya uttarādiparisāntvapūrvakaṃ yudhiṣṭhiraṃpratyaśvamedhasaṃcodaneni punarantardhānam|| 2 || vaiśampāyana uvāca| etacchrutvā tu putrasya vacaḥ śūrātmajastadā| vihāya śokaṃ dharmātmā dadau śrāddhamanuttamam||

Verse 2

तथैव वासुदेवश्च स्वस्त्रीयस्य महात्मनः। दयितस्यि पितुर्नित्यमकरोदौर्ध्वदेहिकम्।।

tathaiva vāsudevaśca svastrīyasya mahātmanaḥ| dayitasyi piturnityamakarodaurdhvadehikam||

Verse 3

षष्टिं शतसहस्राणि ब्राह्मणानां महौजसाम्। विधिवद्भोजयामास भोज्यं सर्वगुणान्वितम्।।

ṣaṣṭiṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇānāṃ mahaujasām| vidhivadbhojayāmāsa bhojyaṃ sarvaguṇānvitam||

Verse 4

आच्छाद्य च महाबाहुर्धनतृष्णामपानुदत्। ब्राह्मणानां तदा कृष्णस्तदभूद्रोमहर्षणम्।।

ācchādya ca mahābāhurdhanatṛṣṇāmapānudat| brāhmaṇānāṃ tadā kṛṣṇastadabhūdromaharṣaṇam||

Verse 5

सुवर्णं चैव गाश्चैव शयनाच्छादनानि च। दीयमानं तदा विप्रः प्रभूतमिति चाब्रुवन्।।

suvarṇaṃ caiva gāścaiva śayanācchādanāni ca| dīyamānaṃ tadā vipraḥ prabhūtamiti cābruvan||

Verse 6

वासुदेवोऽथ दाशार्हो बलेदेवः ससात्यकिः। अभिमन्योस्तदा श्राद्धमकुर्वन्सत्यकस्तदा। अतीव दुःखसंतप्ता न शमं चोपलेभिरे।।

vāsudevo'tha dāśārho baledevaḥ sasātyakiḥ| abhimanyostadā śrāddhamakurvansatyakastadā| atīva duḥkhasaṃtaptā na śamaṃ copalebhire||

Verse 7

तथैव पाण्डवा वीरा नगरे नागसह्वये। नोपागच्छन्त वै शान्तिमभिमन्युविनाकृताः।।

tathaiva pāṇḍavā vīrā nagare nāgasahvaye| nopāgacchanta vai śāntimabhimanyuvinākṛtāḥ||

Verse 8

सुबहूनि च राजेन्द्र दिवसानि विराटजा। नाभुङ्क्त पतिदुःखार्ता तदभूत्करुणं महत्।।

subahūni ca rājendra divasāni virāṭajā| nābhuṅkta patiduḥkhārtā tadabhūtkaruṇaṃ mahat||

Verse 9

धियमाणे तु तस्मिंस्तु गर्भे कुक्षिस्थ एव च। आजगाम ततो व्यासो ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा।।

dhiyamāṇe tu tasmiṃstu garbhe kukṣistha eva ca| ājagāma tato vyāso jñātvā divyena cakṣuṣā||

Verse 10

समागम्याब्रवीमान्पृथां पृथुललोचनाम्। उत्तरां च महातेजाःइ शोकः संत्यज्यतामयम्।।

samāgamyābravīmānpṛthāṃ pṛthulalocanām| uttarāṃ ca mahātejāḥi śokaḥ saṃtyajyatāmayam||

Verse 11

जनिष्यते महातेजाः पुत्रस्तव यशस्विनि। प्रभावाद्वासुदेवस्य मम व्याहरणादपि। पाण्डवानामयं चान्ते पालयिष्यति मेदिनीम्।।

janiṣyate mahātejāḥ putrastava yaśasvini| prabhāvādvāsudevasya mama vyāharaṇādapi| pāṇḍavānāmayaṃ cānte pālayiṣyati medinīm||

Verse 12

धनञ्जयं च सम्प्रेक्ष्य धर्मराजस्य शृण्वतः। व्यासो वाक्यमुवाचेदं हर्षयन्निव भारत।।

dhanañjayaṃ ca samprekṣya dharmarājasya śṛṇvataḥ| vyāso vākyamuvācedaṃ harṣayanniva bhārata||

Verse 13

पौत्रस्तव महाभागो जनिष्यति महामनाः। पृथ्वीं सागरपर्यन्तां पालयिष्यति धर्मतः।।

pautrastava mahābhāgo janiṣyati mahāmanāḥ| pṛthvīṃ sāgaraparyantāṃ pālayiṣyati dharmataḥ||

Verse 14

तस्माच्छोकं कुरुश्रेष्ठ जहि त्वमरिकर्शन। विचार्यमत्र न हि ते सत्यमेतद्भविष्यति।।

tasmācchokaṃ kuruśreṣṭha jahi tvamarikarśana| vicāryamatra na hi te satyametadbhaviṣyati||

Verse 15

यच्चापि वृष्णिवीरेणि कृष्णेन कुरुनन्दन। पुरोक्तं तत्तथा भावि मा तेऽत्रास्तु विचारणा।।

yaccāpi vṛṣṇivīreṇi kṛṣṇena kurunandana| puroktaṃ tattathā bhāvi mā te'trāstu vicāraṇā||

Verse 16

विबुधानां गतो लोकानक्षयानात्मनिर्जितान्। न स शोच्यस्त्वया वीरो न चान्यैः कुरुभिस्तथा।।

vibudhānāṃ gato lokānakṣayānātmanirjitān| na sa śocyastvayā vīro na cānyaiḥ kurubhistathā||

Verse 17

एवं पितामहेनोक्तो धर्मात्मा स धनञ्जयः। त्यक्त्वा शोकं महाराज हृष्टरूपोऽभवत्तदा।।

evaṃ pitāmahenokto dharmātmā sa dhanañjayaḥ| tyaktvā śokaṃ mahārāja hṛṣṭarūpo'bhavattadā||

Verse 18

पिताऽपि तव धर्मेज्ञ गर्भे तस्मिन्महामते। अवर्धत यथाकामं शुक्लपक्षे यथा शसी।।

pitā'pi tava dharmejña garbhe tasminmahāmate| avardhata yathākāmaṃ śuklapakṣe yathā śasī||

Verse 19

ततः संचोदयामास व्यासो धर्मात्मजं नृपम्। अश्वमेधं प्रति तदा ततः सोऽन्तर्हितोऽभवत्।।

tataḥ saṃcodayāmāsa vyāso dharmātmajaṃ nṛpam| aśvamedhaṃ prati tadā tataḥ so'ntarhito'bhavat||

Verse 20

धर्मराजोपि मेधावी श्रुत्वा व्यासस्य तद्वचः। वित्तोपनयने तात चकार गमने मतिम्।।

dharmarājopi medhāvī śrutvā vyāsasya tadvacaḥ| vittopanayane tāta cakāra gamane matim||