Adhyaya 35

Verse 1

कृष्णेनार्जुनंप्रति ब्राह्मणीब्राह्मणशब्दनिर्दिष्टयोः क्रमेणि बुद्धिमनस्त्वकथनम्।। 1 ।। ब्राह्मण उवाच। नेदमल्पात्मना शक्यं वेदितुं वाऽकृतात्मना। बहु चाल्पं च संक्षिप्तं विस्तृतं च मतं मम।।

kṛṣṇenārjunaṃprati brāhmaṇībrāhmaṇaśabdanirdiṣṭayoḥ krameṇi buddhimanastvakathanam|| 1 || brāhmaṇa uvāca| nedamalpātmanā śakyaṃ vedituṃ vā'kṛtātmanā| bahu cālpaṃ ca saṃkṣiptaṃ vistṛtaṃ ca mataṃ mama||

Verse 2

उपायं तं मम ब्रूहि येनैषा लभ्यते मतिः। तन्मन्ये कारणं कर्म यत एषा प्रवर्तते।।

upāyaṃ taṃ mama brūhi yenaiṣā labhyate matiḥ| tanmanye kāraṇaṃ karma yata eṣā pravartate||

Verse 3

ब्राह्मण उवाच। अरणीं ब्राह्मणीं विद्धि गुरुरस्योत्तरारणिः। तपःश्रुतेभिमथिनी ज्ञानाग्निर्जायते ततः।।

brāhmaṇa uvāca| araṇīṃ brāhmaṇīṃ viddhi gururasyottarāraṇiḥ| tapaḥśrutebhimathinī jñānāgnirjāyate tataḥ||

Verse 4

ब्राह्मणयुवाच। यदिदं ब्रह्मणो लिङ्गं क्षेत्रज्ञ इति संज्ञितम्। ग्रहीतुं येन यच्छक्यं लक्षणं तस्य तद्वद।।

brāhmaṇayuvāca| yadidaṃ brahmaṇo liṅgaṃ kṣetrajña iti saṃjñitam| grahītuṃ yena yacchakyaṃ lakṣaṇaṃ tasya tadvada||

Verse 5

ब्राह्मण उवाच। अलिङ्गो निर्गुणश्चैव कारणं नास्य विग्रहे। उपायमेव वक्ष्यामि येन गृह्येत भावना।।

brāhmaṇa uvāca| aliṅgo nirguṇaścaiva kāraṇaṃ nāsya vigrahe| upāyameva vakṣyāmi yena gṛhyeta bhāvanā||

Verse 6

सम्यगप्युपदिष्टस्य ह्यमृतस्येव तृप्यसे। कर्मबुद्धिरबुद्धित्वाज्ज्ञानलिङ्गान्निपातितः। ।। इति श्रीमन्महाभारते आश्वमेधिकपर्वणि अनुगीतापर्वणि पञ्चत्रिंशोऽध्यायः।।

samyagapyupadiṣṭasya hyamṛtasyeva tṛpyase| karmabuddhirabuddhitvājjñānaliṅgānnipātitaḥ| || iti śrīmanmahābhārate āśvamedhikaparvaṇi anugītāparvaṇi pañcatriṃśo'dhyāyaḥ||

Verse 7

इदं कार्यमिदं नेति न मोक्षेषूपदिश्यते। पश्यतः शृण्वतो बुद्धिरात्मनैवोपजायते।।

idaṃ kāryamidaṃ neti na mokṣeṣūpadiśyate| paśyataḥ śṛṇvato buddhirātmanaivopajāyate||

Verse 8

यावन्त इह शक्येरंस्तावतोंऽसान्प्रकल्पयेत्। अव्यक्तान्व्यक्तरूपांश्च शतशोऽथ सहस्रशः।।

yāvanta iha śakyeraṃstāvatoṃ'sānprakalpayet| avyaktānvyaktarūpāṃśca śataśo'tha sahasraśaḥ||

Verse 9

सर्वानुमानयुक्तांश्च सर्वान्प्रत्यक्षहेतुकान्। यतः परं न विद्येत ततोऽभ्यासे भविष्यति।।

sarvānumānayuktāṃśca sarvānpratyakṣahetukān| yataḥ paraṃ na vidyeta tato'bhyāse bhaviṣyati||

Verse 10

श्रीभगवानुवाच। ततस्तु तस्या ब्राह्मण्या मतिः क्षेत्रज्ञसंशये। क्षेत्रज्ञानेन परतः क्षेत्रज्ञोऽन्यः प्रवर्तते।।

śrībhagavānuvāca| tatastu tasyā brāhmaṇyā matiḥ kṣetrajñasaṃśaye| kṣetrajñānena parataḥ kṣetrajño'nyaḥ pravartate||

Verse 11

अर्जुन उवाच। क्व नु सा ब्राह्मणि कृष्ण क्व चासौ ब्राह्मणर्षभः। याभ्यां सिद्धिरियं प्राप्ता तावुभौ वद मेऽच्युत।।

arjuna uvāca| kva nu sā brāhmaṇi kṛṣṇa kva cāsau brāhmaṇarṣabhaḥ| yābhyāṃ siddhiriyaṃ prāptā tāvubhau vada me'cyuta||

Verse 12

श्रीभगवानुवाच। मनो मे ब्राह्मणं विद्धि बुद्धिं मे विद्धि ब्राह्मणीम्। क्षेत्रज्ञ इति यश्चोक्तः सोऽहमेव धनंजय।।

śrībhagavānuvāca| mano me brāhmaṇaṃ viddhi buddhiṃ me viddhi brāhmaṇīm| kṣetrajña iti yaścoktaḥ so'hameva dhanaṃjaya||