Adhyaya 103

Verse 1

कृष्णेन युधिष्ठिरंप्रति वृषभगृहशय्यादिदानप्रशंसनम्।। 1 ।। तथा गोब्राह्मणरक्षणादिनानाधर्मकथनम्।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। वासुदेवेन दानेषु कथितेषु यथाक्रमम्। अवितृप्तश्च धर्मेषु केशवं पुनरब्रवीत्।।

kṛṣṇena yudhiṣṭhiraṃprati vṛṣabhagṛhaśayyādidānapraśaṃsanam|| 1 || tathā gobrāhmaṇarakṣaṇādinānādharmakathanam|| 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| vāsudevena dāneṣu kathiteṣu yathākramam| avitṛptaśca dharmeṣu keśavaṃ punarabravīt||

Verse 2

देव धर्मामृतमिदं शृण्वतोपि परंतप। न विद्यते सुरश्रेष्ठ मम तृप्तिर्हि माधव।।

deva dharmāmṛtamidaṃ śṛṇvatopi paraṃtapa| na vidyate suraśreṣṭha mama tṛptirhi mādhava||

Verse 3

अनडुत्संप्रदानस्य यत्फलं तु विधीयते। तत्फलं कथयस्वेह तव भक्तस्य मेऽच्युत।।

anaḍutsaṃpradānasya yatphalaṃ tu vidhīyate| tatphalaṃ kathayasveha tava bhaktasya me'cyuta||

Verse 4

यानिचान्यानिदानानित्वया नोक्तानि कानिचित्।। तान्याचक्ष्व सुरश्रेष्ठ तेषां चानुक्रमात्फलम्।।

yānicānyānidānānitvayā noktāni kānicit|| tānyācakṣva suraśreṣṭha teṣāṃ cānukramātphalam||

Verse 5

भगवानुवाच। पवित्रत्वात्सुपुण्यत्वात्पावनत्वात्तथैव च। शृणु धर्मामृतं श्रेष्ठं दत्तस्यानडुहः फलम्।।

bhagavānuvāca| pavitratvātsupuṇyatvātpāvanatvāttathaiva ca| śṛṇu dharmāmṛtaṃ śreṣṭhaṃ dattasyānaḍuhaḥ phalam||

Verse 6

दशधेनुसमोऽनड्वानेकोपि कुरुपुङ्गव। मेदोमांसविपुष्टाङ्गो नीरोगः कोपवर्जितः।।

daśadhenusamo'naḍvānekopi kurupuṅgava| medomāṃsavipuṣṭāṅgo nīrogaḥ kopavarjitaḥ||

Verse 7

युवा भद्रः सुशीलश्च सर्वदोषविवर्जितः। धुरं धारयति क्षिप्रं दत्तो विप्राय पाण्डव।।

yuvā bhadraḥ suśīlaśca sarvadoṣavivarjitaḥ| dhuraṃ dhārayati kṣipraṃ datto viprāya pāṇḍava||

Verse 8

स तेन पुण्यदानेन वर्षकोटिं युधिष्ठिर। यथाकामं महादेजा गवां लोके महीयते।।

sa tena puṇyadānena varṣakoṭiṃ yudhiṣṭhira| yathākāmaṃ mahādejā gavāṃ loke mahīyate||

Verse 9

यश्च दद्यादनडुहौ द्वौ युक्तौ च धुरंधरौ। सुवृत्ताय दरिद्राय श्रोत्रियाय विशेषतः। तस्य यत्पुण्यमाख्यातं तच्छृणुष्व युधिष्ठिर।।

yaśca dadyādanaḍuhau dvau yuktau ca dhuraṃdharau| suvṛttāya daridrāya śrotriyāya viśeṣataḥ| tasya yatpuṇyamākhyātaṃ tacchṛṇuṣva yudhiṣṭhira||

Verse 10

सहस्रगोप्रदानेन यत्प्रोक्तं फलमुत्तमम्।। तत्पुण्यफलमाप्नोति याति लोकान्स मामकान्।।

sahasragopradānena yatproktaṃ phalamuttamam|| tatpuṇyaphalamāpnoti yāti lokānsa māmakān||

Verse 11

यावन्ति चैव रोमाणि तयोरनुडुहोर्नृप। तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते।।

yāvanti caiva romāṇi tayoranuḍuhornṛpa| tāvadvarṣasahasrāṇi mama loke mahīyate||

Verse 12

दरिद्रायैव दातव्यं न समृद्धाय पाण्डव। वर्षाणां हि तटाकेषु फलं नैव पयोधिषु।।

daridrāyaiva dātavyaṃ na samṛddhāya pāṇḍava| varṣāṇāṃ hi taṭākeṣu phalaṃ naiva payodhiṣu||

Verse 13

यस्तु दद्यादनडुहं दरिद्राय द्विजातये। स तेन पुण्यदानेन पुतात्मा कुरुपुङ्गव।।

yastu dadyādanaḍuhaṃ daridrāya dvijātaye| sa tena puṇyadānena putātmā kurupuṅgava||

Verse 14

विमानं दिव्यमारूढो दिव्यरूपी यथासुखम्। मम लोकेषु रमते यावदाभूतसंप्लुवम्।।

vimānaṃ divyamārūḍho divyarūpī yathāsukham| mama lokeṣu ramate yāvadābhūtasaṃpluvam||

Verse 15

गृहं दीपप्रभायुक्तं शय्यासनविभूषितम्। भाजनोपस्करैर्युक्तं धनधान्यैरलङ्कृतम्। दासीगोभूमिसंयुक्तमन्यूनं सर्वसाधनैः।।

gṛhaṃ dīpaprabhāyuktaṃ śayyāsanavibhūṣitam| bhājanopaskarairyuktaṃ dhanadhānyairalaṅkṛtam| dāsīgobhūmisaṃyuktamanyūnaṃ sarvasādhanaiḥ||

Verse 16

ब्राह्मणाय दरिद्राय श्रोत्रियाय युधिष्ठिर। दद्यात्सदक्षिणं यस्तु तस्य पुण्यफलं शृणु।।

brāhmaṇāya daridrāya śrotriyāya yudhiṣṭhira| dadyātsadakṣiṇaṃ yastu tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 17

देवाः पितृगणाश्चैव ह्यग्नयो ऋषयस्तथा। प्रयच्छन्ति प्रहृष्टा वै यानमादित्यसन्निभम्।।

devāḥ pitṛgaṇāścaiva hyagnayo ṛṣayastathā| prayacchanti prahṛṣṭā vai yānamādityasannibham||

Verse 18

तेन गच्छेच्छ्रिया युक्तो ब्रह्मलोकमनुत्तमम्। स्त्रीसहस्रावृते रम्ये भवने तत्र काञ्चने। मोदते ब्रह्मलोकस्थो यावदाभूतसप्लवम्।।

tena gacchecchriyā yukto brahmalokamanuttamam| strīsahasrāvṛte ramye bhavane tatra kāñcane| modate brahmalokastho yāvadābhūtasaplavam||

Verse 19

शय्यं प्रस्तरणोपेतां यः प्रयच्छति पाण्डव। अर्चयित्वा द्विजं भक्त्या वस्त्रमाल्यानुलेपनैः। भोजयित्वा विचित्रान्नं तस्य पुण्यफलं शृणु।।

śayyaṃ prastaraṇopetāṃ yaḥ prayacchati pāṇḍava| arcayitvā dvijaṃ bhaktyā vastramālyānulepanaiḥ| bhojayitvā vicitrānnaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 20

धेनुदानस्य यत्पुण्यं विधिदत्तस्य पाण्डव। तत्पुण्यं तमनुप्राप्य पितृलोके महीयते।।

dhenudānasya yatpuṇyaṃ vidhidattasya pāṇḍava| tatpuṇyaṃ tamanuprāpya pitṛloke mahīyate||

Verse 21

शिल्पमध्ययनं वाऽपि विद्यां मन्त्रौषधानि च। यः प्रयच्छति विप्राय तस्य पुण्यफलं शृणु।।

śilpamadhyayanaṃ vā'pi vidyāṃ mantrauṣadhāni ca| yaḥ prayacchati viprāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 22

आहिताग्निसहस्रस्य पूजितस्यैव यत्फलम्। तत्पुण्यफलमाप्नोति यस्तु शय्यां प्रयच्चति।।

āhitāgnisahasrasya pūjitasyaiva yatphalam| tatpuṇyaphalamāpnoti yastu śayyāṃ prayaccati||

Verse 23

छन्दोभिः संप्रयुक्तेन विमानेन विराजता। सप्तर्षिलोकान्व्रजति पूज्यते ब्रह्मवादिभिः।।

chandobhiḥ saṃprayuktena vimānena virājatā| saptarṣilokānvrajati pūjyate brahmavādibhiḥ||

Verse 24

चतुर्युगानि वै त्रिंशत्क्रीडित्वा तत्र देववत्। इह मानुष्यके लोके विप्रो भवति वेदवित्।।

caturyugāni vai triṃśatkrīḍitvā tatra devavat| iha mānuṣyake loke vipro bhavati vedavit||

Verse 25

विश्रामयति यो विप्रं श्रान्तमध्वनि कर्शितम्। कविनश्यति तदा पापं तस्य वर्षकृतं नृप।।

viśrāmayati yo vipraṃ śrāntamadhvani karśitam| kavinaśyati tadā pāpaṃ tasya varṣakṛtaṃ nṛpa||

Verse 26

अथ प्रक्षालयेत्पादौ तस्य तोयेन भक्तिमान्। दशवर्षकृतं पापं व्यपोहति न संशयः।।

atha prakṣālayetpādau tasya toyena bhaktimān| daśavarṣakṛtaṃ pāpaṃ vyapohati na saṃśayaḥ||

Verse 27

घृतेन वाऽथ तैलेन पादौ तस्य तु पूजयेत्। तद्द्वादसमारूढं पापमाशु व्यपोहति।।

ghṛtena vā'tha tailena pādau tasya tu pūjayet| taddvādasamārūḍhaṃ pāpamāśu vyapohati||

Verse 28

धेनुकाञ्चनदत्तस्य यत्पुण्यं समुदाहृतम्। तत्पुण्यफलमाप्नोति यस्त्वेनं विप्रमर्चयेत्।।

dhenukāñcanadattasya yatpuṇyaṃ samudāhṛtam| tatpuṇyaphalamāpnoti yastvenaṃ vipramarcayet||

Verse 29

स्वागतेन तु यो विप्रं पूजयेदासनेन च। प्रत्युत्थानेन वा राजन्स देवानां प्रियो भवेत्।।

svāgatena tu yo vipraṃ pūjayedāsanena ca| pratyutthānena vā rājansa devānāṃ priyo bhavet||

Verse 30

स्वागतेनाग्नयो राजन्नासनेन शतक्रतुः। प्रत्युत्थानेन पितरः प्रीति यान्त्यतिथिप्रियाः।।

svāgatenāgnayo rājannāsanena śatakratuḥ| pratyutthānena pitaraḥ prīti yāntyatithipriyāḥ||

Verse 31

अग्निशक्रपितॄणां च तेषां प्रीत्या नराधिप। संवत्सरकृतं पापं तस्य सद्यो विनश्यति।।

agniśakrapitṝṇāṃ ca teṣāṃ prītyā narādhipa| saṃvatsarakṛtaṃ pāpaṃ tasya sadyo vinaśyati||

Verse 32

यः प्रयच्छति विप्राय आसनं माल्यभूषितम्। स याति मणिचित्रेण रथेनेन्द्रनिकेतनम्।।

yaḥ prayacchati viprāya āsanaṃ mālyabhūṣitam| sa yāti maṇicitreṇa rathenendraniketanam||

Verse 33

पुरन्दरासने तत्र दिव्यनारीविभूषितः। षष्टिं वर्षसहस्राणि क्रीडत्यप्सरसां गणैः।।

purandarāsane tatra divyanārīvibhūṣitaḥ| ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi krīḍatyapsarasāṃ gaṇaiḥ||

Verse 34

वाहनं यः प्रयच्छेत ब्राह्मणाय युधिष्ठिर। स याति रत्नचित्रेण वाहनेन सुरालयम्।।

vāhanaṃ yaḥ prayaccheta brāhmaṇāya yudhiṣṭhira| sa yāti ratnacitreṇa vāhanena surālayam||

Verse 35

स तत्र कामं क्रीडित्वा सेव्यमानोप्सरोगणैः। इह राजा भवेद्राजन्नात्र कार्या विचारणा।।

sa tatra kāmaṃ krīḍitvā sevyamānopsarogaṇaiḥ| iha rājā bhavedrājannātra kāryā vicāraṇā||

Verse 36

पादपं पल्लवाकीर्णं पुष्पतिं फलितं तथा। गन्धमाल्यैरथाभ्यर्च्य वस्त्राभरणभूषितम्।।

pādapaṃ pallavākīrṇaṃ puṣpatiṃ phalitaṃ tathā| gandhamālyairathābhyarcya vastrābharaṇabhūṣitam||

Verse 37

यः प्रयच्छति विप्राय श्रोत्रियाय सदक्षिणम्। भोजयित्वा यथाकामं तस्य पुण्यफलं शृणु।।

yaḥ prayacchati viprāya śrotriyāya sadakṣiṇam| bhojayitvā yathākāmaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 38

जांबूनदविचित्रेण विमानेन विराजता। पुरन्दरपुरं याति जयशब्दरवैर्युतः।।

jāṃbūnadavicitreṇa vimānena virājatā| purandarapuraṃ yāti jayaśabdaravairyutaḥ||

Verse 39

ततः शक्रपुरे रम्ये तस्य कल्पकपादपः। ददाति चेप्सितं सर्वं मनसा यद्यदिच्छति।।

tataḥ śakrapure ramye tasya kalpakapādapaḥ| dadāti cepsitaṃ sarvaṃ manasā yadyadicchati||

Verse 40

यावन्ति तस्य पत्राणि पुष्पाणि च फलानि च। तावद्वर्षसहस्राणि शक्रलोके महीयते।।

yāvanti tasya patrāṇi puṣpāṇi ca phalāni ca| tāvadvarṣasahasrāṇi śakraloke mahīyate||

Verse 41

शक्रलोकावतीर्णश्च मानुष्यं लोकमागतः। रथाश्वगजसंपूर्णं पुरं राज्यं च वक्ष्यति।।

śakralokāvatīrṇaśca mānuṣyaṃ lokamāgataḥ| rathāśvagajasaṃpūrṇaṃ puraṃ rājyaṃ ca vakṣyati||

Verse 42

स्थापयित्वा तु मद्भक्त्या यो मत्प्रतिकृति नरः। आलयं विधिवत्कृत्वा पूजाकर्म च कारयेत्। स्वयं वा पूजयेद्भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु।।

sthāpayitvā tu madbhaktyā yo matpratikṛti naraḥ| ālayaṃ vidhivatkṛtvā pūjākarma ca kārayet| svayaṃ vā pūjayedbhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 43

अश्वमेधसहस्रस्य यत्पुण्यं समुदाहृतम्। तत्फलं समवाप्नोति मत्सालोक्यं प्रपद्यते। न जाने निर्गमं तस्य मम लोकाद्युधिष्ठिर।।

aśvamedhasahasrasya yatpuṇyaṃ samudāhṛtam| tatphalaṃ samavāpnoti matsālokyaṃ prapadyate| na jāne nirgamaṃ tasya mama lokādyudhiṣṭhira||

Verse 44

देवालये विप्रगृहे गोवाटे चत्वरेऽपि वा। प्रज्वालयति यो दीपं तस्य पुण्यफलं शृणु।।

devālaye vipragṛhe govāṭe catvare'pi vā| prajvālayati yo dīpaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 45

आरुद्य काञ्चनं यानं द्योतयन्सर्वतो दिशम्। गच्छेदादित्यलोकं स सेव्यमानः सुरोत्तमैः।।छ

ārudya kāñcanaṃ yānaṃ dyotayansarvato diśam| gacchedādityalokaṃ sa sevyamānaḥ surottamaiḥ||cha

Verse 46

तत्र प्रकामं क्रीडित्वा वर्षकोटिं महातपाः। इह लोके भवेद्विप्रो वेदवेदाङ्गपारगः।।

tatra prakāmaṃ krīḍitvā varṣakoṭiṃ mahātapāḥ| iha loke bhavedvipro vedavedāṅgapāragaḥ||

Verse 47

देवालयेषु वा राजन्ब्राह्मणावसथेषु वा। चत्वरे वा चतुष्के वा रात्रौ वा यदि वा दिवा।।

devālayeṣu vā rājanbrāhmaṇāvasatheṣu vā| catvare vā catuṣke vā rātrau vā yadi vā divā||

Verse 48

नानागन्धर्ववाद्यानि धर्मश्रावणिकानि च। यस्तु कारयते भक्त्या मद्गतेनान्तरात्मना।।

nānāgandharvavādyāni dharmaśrāvaṇikāni ca| yastu kārayate bhaktyā madgatenāntarātmanā||

Verse 49

तस्य देवा नरश्रेष्ठ पितरश्चापि हर्षिताः। सुप्रीताः संप्रयच्चन्ति विमानं कामगं सुखम्।।

tasya devā naraśreṣṭha pitaraścāpi harṣitāḥ| suprītāḥ saṃprayaccanti vimānaṃ kāmagaṃ sukham||

Verse 50

स च तेन पिमानेन याति देवपुरं नरः। तत्र दिव्याप्सरोभिस्तु सेव्यमानः प्रमोदते।।

sa ca tena pimānena yāti devapuraṃ naraḥ| tatra divyāpsarobhistu sevyamānaḥ pramodate||

Verse 51

देवलोकावतीर्णस्तु सोस्मिँल्लोके नराधिप। वेदवेदाङ्गतत्वज्ञो भोगवान्ब्राह्मणो भवेत्।।

devalokāvatīrṇastu sosmi~lloke narādhipa| vedavedāṅgatatvajño bhogavānbrāhmaṇo bhavet||

Verse 52

चत्वरे वा सभायां वा विस्तीर्णि वा सभाङ्गणे। कृत्वाऽग्निकुण्डं विपुलं स्थण्डिलं वा युधिष्ठिर।।

catvare vā sabhāyāṃ vā vistīrṇi vā sabhāṅgaṇe| kṛtvā'gnikuṇḍaṃ vipulaṃ sthaṇḍilaṃ vā yudhiṣṭhira||

Verse 53

तत्राग्निं चतुरो मासाञ्ज्वालयेद्यस्तु भक्तिमाम्। समाप्तेषु च मासेषु पौष्यादिषु ततो द्विजान्।।

tatrāgniṃ caturo māsāñjvālayedyastu bhaktimām| samāpteṣu ca māseṣu pauṣyādiṣu tato dvijān||

Verse 54

भोजयेत्पायसं मृष्टं मद्गतेनान्तरात्मना। दक्षिणां च यथाशक्ति ब्राह्म्णेभ्यो निवेदयत्।।

bhojayetpāyasaṃ mṛṣṭaṃ madgatenāntarātmanā| dakṣiṇāṃ ca yathāśakti brāhmṇebhyo nivedayat||

Verse 55

एवमग्निं तु यः कुर्यान्नित्यमेवार्चयेत्तु माम्। तस्य पुण्यफलं यद्वै तन्निबोध युधिष्ठिर।।

evamagniṃ tu yaḥ kuryānnityamevārcayettu mām| tasya puṇyaphalaṃ yadvai tannibodha yudhiṣṭhira||

Verse 56

तेनाहं शङ्करश्चैव पितरो ह्यग्नयस्तथा। यास्यामः परमां प्रीतिं नात्र कार्याविचारणा।।

tenāhaṃ śaṅkaraścaiva pitaro hyagnayastathā| yāsyāmaḥ paramāṃ prītiṃ nātra kāryāvicāraṇā||

Verse 57

षष्टिं वर्षसहस्राणि षष्टिं वर्षशतानि च। सोस्मत्प्रीतिकरः श्रीमान्मम लोके महीयते।।

ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca| sosmatprītikaraḥ śrīmānmama loke mahīyate||

Verse 58

मम लोकावतीर्णश्च अस्मिँल्लोके महायशाः। वेदवेदाङ्गविद्विप्रो जायते राजपूजितः।।

mama lokāvatīrṇaśca asmi~lloke mahāyaśāḥ| vedavedāṅgavidvipro jāyate rājapūjitaḥ||

Verse 59

यः करोति नरश्रेष्ठ भरणं ब्राह्मणस्य तु। श्रोत्रियस्याभिजातस्य दरिद्रस्य विशेषतः। तस्य पुण्यफलं यद्वै तन्निबोध युधिष्ठिर।।

yaḥ karoti naraśreṣṭha bharaṇaṃ brāhmaṇasya tu| śrotriyasyābhijātasya daridrasya viśeṣataḥ| tasya puṇyaphalaṃ yadvai tannibodha yudhiṣṭhira||

Verse 60

गवां कोटिप्रदानेन यत्पुण्यं समुदाहृतम्। तत्सर्वफलमाप्नोति वर्षेणैकेन पाण्डव।।

gavāṃ koṭipradānena yatpuṇyaṃ samudāhṛtam| tatsarvaphalamāpnoti varṣeṇaikena pāṇḍava||

Verse 61

काञ्चनेन विचित्रेण विमानेनार्कशोभिना। स याति मामकं लोकं दिव्यस्त्रीगणसेवितः।।

kāñcanena vicitreṇa vimānenārkaśobhinā| sa yāti māmakaṃ lokaṃ divyastrīgaṇasevitaḥ||

Verse 62

गीयमानो वरस्त्रीभिर्वर्षाणां कोटिविंशतिम्। क्रीडित्वा मामके तत्र सर्वदेवैरभिष्टुतः। मानुष्यमवतीर्णस्तु वेदविद्ब्राह्मणो भवेत्।।

gīyamāno varastrībhirvarṣāṇāṃ koṭiviṃśatim| krīḍitvā māmake tatra sarvadevairabhiṣṭutaḥ| mānuṣyamavatīrṇastu vedavidbrāhmaṇo bhavet||

Verse 63

करकां कर्णिकां वाऽपि महद्वा जलभाजनम्। यः प्रयच्छति विप्राय तस्य पुण्यफलं शृणु।।

karakāṃ karṇikāṃ vā'pi mahadvā jalabhājanam| yaḥ prayacchati viprāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 64

ब्रह्मकूर्चे तु यत्पीते फलं प्रोक्तं नरादिप। तत्पुण्यफलमाप्नोति जलभाजनदो नरः। सुतृप्तः सर्वसौगन्धः प्रहृष्टेन्द्रियमानसः।।

brahmakūrce tu yatpīte phalaṃ proktaṃ narādipa| tatpuṇyaphalamāpnoti jalabhājanado naraḥ| sutṛptaḥ sarvasaugandhaḥ prahṛṣṭendriyamānasaḥ||

Verse 65

हंससारसयुक्तेन विमानेन विराजता। स याति वारुणं लोकं दिव्यगन्धर्वसेवितम्।।

haṃsasārasayuktena vimānena virājatā| sa yāti vāruṇaṃ lokaṃ divyagandharvasevitam||

Verse 66

पानीयं यः प्रयच्छेद्वै जीवानां जीवनं परम्। ग्रीष्मे च त्रिषु मासेषु तस्य पुण्यफलं शृणु।।

pānīyaṃ yaḥ prayacchedvai jīvānāṃ jīvanaṃ param| grīṣme ca triṣu māseṣu tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 67

कपिलाकोटिनानस्य यत्पुण्यं तु विधीयते। तत्पुण्यफलमाप्नोति पानीयं यः प्रयच्छति।।

kapilākoṭinānasya yatpuṇyaṃ tu vidhīyate| tatpuṇyaphalamāpnoti pānīyaṃ yaḥ prayacchati||

Verse 68

पूर्णचन्द्रप्रकासेन विमानेन विराजता। स गच्छेच्चन्द्रभवनं सेव्यमानोप्सरोगणैः।।

pūrṇacandraprakāsena vimānena virājatā| sa gaccheccandrabhavanaṃ sevyamānopsarogaṇaiḥ||

Verse 69

त्रिंशत्कोटियुगं तत्र दिव्यगन्धर्वसेवितः। क्रीडित्वा मानुषे लोके चतुर्वेदी द्विजो भवेत्।।

triṃśatkoṭiyugaṃ tatra divyagandharvasevitaḥ| krīḍitvā mānuṣe loke caturvedī dvijo bhavet||

Verse 70

शिरोभ्यङ्गप्रदानेन तेजस्वी प्रियदर्शनः। सुभगो रूपवाञ्शूरः पण्डितश्च भवेद्द्विजः।।

śirobhyaṅgapradānena tejasvī priyadarśanaḥ| subhago rūpavāñśūraḥ paṇḍitaśca bhaveddvijaḥ||

Verse 71

वस्त्रदायी तु तेजस्वी सर्वत्र प्रियदर्शनः। सुभगो भवति श्रीमान्स्त्रीणां नित्यं मनोरमः।।

vastradāyī tu tejasvī sarvatra priyadarśanaḥ| subhago bhavati śrīmānstrīṇāṃ nityaṃ manoramaḥ||

Verse 72

उपानहौ च च्छत्रं च यो ददाति नरोत्तमः। स याति रथमुख्येन काञ्चनेन विराजता। शक्रलोकं महातेजाः सेव्यमानोप्सरोगणैः।।

upānahau ca cchatraṃ ca yo dadāti narottamaḥ| sa yāti rathamukhyena kāñcanena virājatā| śakralokaṃ mahātejāḥ sevyamānopsarogaṇaiḥ||

Verse 73

काष्ठपादुकदा यान्ति विमानैर्वृक्षनिर्मितैः। धर्मराजपुरं रम्यं सेव्यमानाः सुरोत्तमैः।।

kāṣṭhapādukadā yānti vimānairvṛkṣanirmitaiḥ| dharmarājapuraṃ ramyaṃ sevyamānāḥ surottamaiḥ||

Verse 74

दन्तकाष्ठप्रादनेन प्रियवाक्यो भवेन्नरः। सुगन्धवदनः श्रीमान्मेदासौभाग्यसंयुतः।।

dantakāṣṭhaprādanena priyavākyo bhavennaraḥ| sugandhavadanaḥ śrīmānmedāsaubhāgyasaṃyutaḥ||

Verse 75

क्षीरं दधि घृतं वाऽपि गुडं मधुरसं तथा। ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यः परां भक्तिमुपागताः।।

kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ vā'pi guḍaṃ madhurasaṃ tathā| ye prayacchanti viprebhyaḥ parāṃ bhaktimupāgatāḥ||

Verse 76

ते वृषैरश्वयानैश्च श्वेतस्रग्दामभूषिताः। उपगीयमाना गन्धर्वैर्यान्तीश्वरपुरं नराः।।

te vṛṣairaśvayānaiśca śvetasragdāmabhūṣitāḥ| upagīyamānā gandharvairyāntīśvarapuraṃ narāḥ||

Verse 77

तत्र दिव्याप्सरोभिस्तु सेव्यमाना यथासुखम्। षष्टिवर्षसहस्राणि मोदन्ते देवसन्निभाः।।

tatra divyāpsarobhistu sevyamānā yathāsukham| ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi modante devasannibhāḥ||

Verse 78

ततः कालावतीर्णाश्च जायन्ते त्विह मानवाः।। प्रभूतधनधान्याश्च भोगवन्तो नरोत्तमाः।।

tataḥ kālāvatīrṇāśca jāyante tviha mānavāḥ|| prabhūtadhanadhānyāśca bhogavanto narottamāḥ||

Verse 79

वैशाखे मासि वैशाखे दिवसे पाण्डुनन्दन। वैवस्वतं समुद्दिश्य परां भक्तिमुपागताः।।

vaiśākhe māsi vaiśākhe divase pāṇḍunandana| vaivasvataṃ samuddiśya parāṃ bhaktimupāgatāḥ||

Verse 80

अभ्यर्च्य विधिवद्विप्रांस्तिलान्गुडसमन्वितान्। ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यस्तेषां पुण्यफलं शृणु।।

abhyarcya vidhivadviprāṃstilānguḍasamanvitān| ye prayacchanti viprebhyasteṣāṃ puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 81

गोप्रदानेन यत्पुण्यं विधिवत्पाण्डुनन्दन। तत्पुण्यं समनुप्राप्तो यमलोके महीयते। ततश्चापि च्युतः कालादिह राजा भविष्यति।।

gopradānena yatpuṇyaṃ vidhivatpāṇḍunandana| tatpuṇyaṃ samanuprāpto yamaloke mahīyate| tataścāpi cyutaḥ kālādiha rājā bhaviṣyati||

Verse 82

तस्मिन्नेव दिने विप्रान्भोजयित्वा सुदक्षिणम्। तोयपूर्णानि दिव्यानि भाजनानि दिशन्ति ये।।

tasminneva dine viprānbhojayitvā sudakṣiṇam| toyapūrṇāni divyāni bhājanāni diśanti ye||

Verse 83

ते यान्त्यादित्यवर्णाभैर्विमानैर्वरुणालयम्। तत्र दिव्याङ्गनाभिस्तु रमन्ते कामकामिनः।।

te yāntyādityavarṇābhairvimānairvaruṇālayam| tatra divyāṅganābhistu ramante kāmakāminaḥ||

Verse 84

ततोऽवतीर्णाः कालेन ते चास्मिन्मानुषे पुनः। भोगवन्तो द्विजश्रेष्ठ भविष्यन्ति न संशयः।।

tato'vatīrṇāḥ kālena te cāsminmānuṣe punaḥ| bhogavanto dvijaśreṣṭha bhaviṣyanti na saṃśayaḥ||

Verse 85

अनन्तराशी यश्चापि वर्तते व्रतवत्सदा। सत्यवाक्क्रोधरहितः शुचिः स्नानरतः सदा। स विमानेन दिव्येन याति शक्रपुरं नरः।।

anantarāśī yaścāpi vartate vratavatsadā| satyavākkrodharahitaḥ śuciḥ snānarataḥ sadā| sa vimānena divyena yāti śakrapuraṃ naraḥ||

Verse 86

तत्र दिव्याप्सरोभिस्तु वर्षकोटिं महातपाः। क्रीडित्वा मानुषे लोके जायते वेदविद्द्विजः।।

tatra divyāpsarobhistu varṣakoṭiṃ mahātapāḥ| krīḍitvā mānuṣe loke jāyate vedaviddvijaḥ||

Verse 87

एकभुक्तेन यश्चापि वर्षमेकं तु वर्तते। ब्रह्मचारी जितक्रोधः सत्यशौचसमन्वितः। स विमानेन दिव्येन याति शक्रपुरं नरः।।

ekabhuktena yaścāpi varṣamekaṃ tu vartate| brahmacārī jitakrodhaḥ satyaśaucasamanvitaḥ| sa vimānena divyena yāti śakrapuraṃ naraḥ||

Verse 88

दशकोटिसहस्राणि क्रीडित्वाऽप्सरसां गणैः। इह मानुष्यके लोके वेदविद्ब्राह्मणो भवेत्।।

daśakoṭisahasrāṇi krīḍitvā'psarasāṃ gaṇaiḥ| iha mānuṣyake loke vedavidbrāhmaṇo bhavet||

Verse 89

चतुर्थकाले यो भुङ्क्ते ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः। वर्तते चैकवर्षं तु तस्य पुण्यफलं शृणु।।

caturthakāle yo bhuṅkte brahmacārī jitendriyaḥ| vartate caikavarṣaṃ tu tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 90

चित्रबर्हिणयुक्तेन विचित्रध्वजशोभिना। याति यानेन दिव्येन स महेन्द्रपुरं नरः।।

citrabarhiṇayuktena vicitradhvajaśobhinā| yāti yānena divyena sa mahendrapuraṃ naraḥ||

Verse 91

अकृशाभिर्वरस्त्रीभिः सेव्यमानो यथासुखम्। ततो द्वादशकोटिं स समाः सम्यक्प्रमोदते।।

akṛśābhirvarastrībhiḥ sevyamāno yathāsukham| tato dvādaśakoṭiṃ sa samāḥ samyakpramodate||

Verse 92

शक्रलोकावतीर्णस्तु लोके चास्मिन्नराधिप। भवेद्वै ब्राह्मणो विद्वान्क्षमावान्वेदपारगः।।

śakralokāvatīrṇastu loke cāsminnarādhipa| bhavedvai brāhmaṇo vidvānkṣamāvānvedapāragaḥ||

Verse 93

षष्ठकाले तु योऽश्नाति वर्षमेकमकल्मषः। ब्रह्मचर्यव्रतैर्युक्तः शुचि क्रोधविवर्जितः। तपोयुक्तस्य तस्याथ शृणुष्व फलमुत्तमम्।।

ṣaṣṭhakāle tu yo'śnāti varṣamekamakalmaṣaḥ| brahmacaryavratairyuktaḥ śuci krodhavivarjitaḥ| tapoyuktasya tasyātha śṛṇuṣva phalamuttamam||

Verse 94

अत्यादित्यप्रकाशेन विमानेनार्कसंनिभः। स याति मम लोकान्वै दिव्यनारीनिषेवितः।।

atyādityaprakāśena vimānenārkasaṃnibhaḥ| sa yāti mama lokānvai divyanārīniṣevitaḥ||

Verse 95

तत्र साध्यैर्मरुद्भिस्तु पूज्यमानो यथासुखम्। पश्यन्नेव सदा मां तु क्रीडत्यप्सरसां गणैः।।

tatra sādhyairmarudbhistu pūjyamāno yathāsukham| paśyanneva sadā māṃ tu krīḍatyapsarasāṃ gaṇaiḥ||

Verse 96

पक्षोपवासं यश्चापि कुरुते मद्गतात्मना। समाप्ते तु व्रते तस्मिंस्तर्पयेच्छ्रोत्रियान्द्विजान्।।

pakṣopavāsaṃ yaścāpi kurute madgatātmanā| samāpte tu vrate tasmiṃstarpayecchrotriyāndvijān||

Verse 97

सोपि गच्छति दिव्येन विमानेन महातपाः। द्योतयनप्रभया व्योम मम लोकं प्रपद्यते। स तत्र मोदते कामं कामरूपी यथासुखम्।।

sopi gacchati divyena vimānena mahātapāḥ| dyotayanaprabhayā vyoma mama lokaṃ prapadyate| sa tatra modate kāmaṃ kāmarūpī yathāsukham||

Verse 98

त्रिंशत्कोटिसमा राजन्क्रीडित्वा तत्र देववत्। इह मानुष्यके लोके पूजनीयो द्विजो भवेत्। त्रयाणामपि वेदानां साङ्गानां पारगे भवेत्।।

triṃśatkoṭisamā rājankrīḍitvā tatra devavat| iha mānuṣyake loke pūjanīyo dvijo bhavet| trayāṇāmapi vedānāṃ sāṅgānāṃ pārage bhavet||

Verse 99

यश्च मासोपवासं वै कुरुते मद्गतात्मना। जितेन्द्रियो जितक्रोधोजितधीः स्नानतत्परः।।

yaśca māsopavāsaṃ vai kurute madgatātmanā| jitendriyo jitakrodhojitadhīḥ snānatatparaḥ||

Verse 100

समाप्ते नियमे तत्र भोजयित्वा द्विजोत्तमान्। दक्षिणां च ततो दद्यात्प्रहृष्टेनान्तरात्मना।।

samāpte niyame tatra bhojayitvā dvijottamān| dakṣiṇāṃ ca tato dadyātprahṛṣṭenāntarātmanā||

Verse 101

स गच्छति महातेजा ब्रह्मलोकमनु****म्। सिंहयुक्तेन यानेन दिव्यस्त्रीगणसेवितः।।

sa gacchati mahātejā brahmalokamanu****m| siṃhayuktena yānena divyastrīgaṇasevitaḥ||

Verse 102

स तत्र ब्रह्मणो लोके दिव्यर्षिगणसेवितः। शतकोटिसमा राजन्यथाकामं प्रमोदते।।

sa tatra brahmaṇo loke divyarṣigaṇasevitaḥ| śatakoṭisamā rājanyathākāmaṃ pramodate||

Verse 103

ततः कालावतीर्णश्च सोस्मिँल्लोके द्विजो भवेत्। षडङ्गविच्चतुर्वेदी त्रिंशज्जन्मान्यरोगवान्।।

tataḥ kālāvatīrṇaśca sosmi~lloke dvijo bhavet| ṣaḍaṅgaviccaturvedī triṃśajjanmānyarogavān||

Verse 104

यस्त्यक्त्वा सर्वकर्माणि शुचिः क्रोधविवर्जितः। महाप्रस्तानमेकाग्नो याति मद्गतमानसः।।

yastyaktvā sarvakarmāṇi śuciḥ krodhavivarjitaḥ| mahāprastānamekāgno yāti madgatamānasaḥ||

Verse 105

स गच्छेदिन्द्रसदनं विमानेन महातपाः। महामणिविचित्रेण सौवर्णन विराजता।।

sa gacchedindrasadanaṃ vimānena mahātapāḥ| mahāmaṇivicitreṇa sauvarṇana virājatā||

Verse 106

शतकोटिसमास्तत्र सुराधिपतिपूजितः। नाकपृष्ठे निवसति दिव्यस्त्रीगणसेवितः।।

śatakoṭisamāstatra surādhipatipūjitaḥ| nākapṛṣṭhe nivasati divyastrīgaṇasevitaḥ||

Verse 107

शक्रलोकावतीर्णश्च मानुषेषूपजायते। राज्ञां राजा महातेजाः सर्वलोकार्चितः प्रभुः।।

śakralokāvatīrṇaśca mānuṣeṣūpajāyate| rājñāṃ rājā mahātejāḥ sarvalokārcitaḥ prabhuḥ||

Verse 108

प्रायोपवेशं यश्चापि कुरुते मद्गतात्मना। नमो ब्रह्मण्यदेवायेत्युक्त्वा मन्त्रं समाहितः। अन्तःस्वस्थो जितक्रोधस्तस्य पुण्यफलं शृणु।।

prāyopaveśaṃ yaścāpi kurute madgatātmanā| namo brahmaṇyadevāyetyuktvā mantraṃ samāhitaḥ| antaḥsvastho jitakrodhastasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 109

कामगः कामरूपी च बालसूर्यसमप्रभः। स विमानेन दिव्येन याति लोकाननामयान्।।

kāmagaḥ kāmarūpī ca bālasūryasamaprabhaḥ| sa vimānena divyena yāti lokānanāmayān||

Verse 110

स्वर्गत्स्वर्गं महातेजा गत्वा चैव यथासुखम्। मम लोकेषु रमते यावदाभूतसंप्लवम्।।

svargatsvargaṃ mahātejā gatvā caiva yathāsukham| mama lokeṣu ramate yāvadābhūtasaṃplavam||

Verse 111

अग्निप्रवेशं यश्चापि कुरुते मद्गतात्मना। सोपि यानेन दिव्येन मम लोकं प्रपद्यते।।

agnipraveśaṃ yaścāpi kurute madgatātmanā| sopi yānena divyena mama lokaṃ prapadyate||

Verse 112

तत्र सर्वगुणोपेतः पश्यन्नेव स मां सदा। त्रिंशत्कोटिसमा राजन्मोदते मम संनिधौ। ततोऽवतीर्णः कालेन वेदविद्ब्राह्मणो भवेत्।।

tatra sarvaguṇopetaḥ paśyanneva sa māṃ sadā| triṃśatkoṭisamā rājanmodate mama saṃnidhau| tato'vatīrṇaḥ kālena vedavidbrāhmaṇo bhavet||

Verse 113

कर्षणं साधयन्यस्तु मां प्रपन्नः शुचिव्रतः। नमो ब्रह्मण्यदेवायेत्येतन्मन्त्रमुदाहरन्।।

karṣaṇaṃ sādhayanyastu māṃ prapannaḥ śucivrataḥ| namo brahmaṇyadevāyetyetanmantramudāharan||

Verse 114

बालसूर्यप्रकाशेन विमानेन विराजता। मम लोकं समासाद्य वर्षकोटिं प्रमोदते। मम लोकावतीर्णश्च सोस्मिँल्लोके नृपो भवेत्।।

bālasūryaprakāśena vimānena virājatā| mama lokaṃ samāsādya varṣakoṭiṃ pramodate| mama lokāvatīrṇaśca sosmi~lloke nṛpo bhavet||

Verse 115

निवेशयति मन्मूर्त्यामात्मानं मद्गतः शुचिः। रुद्रदक्षिणमूर्त्यां वा चतुर्दश्यां विशेषतः।।

niveśayati manmūrtyāmātmānaṃ madgataḥ śuciḥ| rudradakṣiṇamūrtyāṃ vā caturdaśyāṃ viśeṣataḥ||

Verse 116

सिद्धैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव देवलोकैश्च पूजितः। गन्धर्वैर्भूतसङ्घैश्च गीयमानो महातपाः।।

siddhairbrahmarṣibhiścaiva devalokaiśca pūjitaḥ| gandharvairbhūtasaṅghaiśca gīyamāno mahātapāḥ||

Verse 117

प्रविशेत्स महातेजा मां वा शङ्करमेव वा। न स्यात्पुनर्भवो राजन्नात्र कार्या विचारणा।।

praviśetsa mahātejā māṃ vā śaṅkarameva vā| na syātpunarbhavo rājannātra kāryā vicāraṇā||

Verse 118

गोकृते स्त्रीकृते चैव गुरुविप्रकृतेऽपि वा। हन्यन्ते ये तु राजेन्द्र शक्रलोकं व्रजन्ति ते।।

gokṛte strīkṛte caiva guruviprakṛte'pi vā| hanyante ye tu rājendra śakralokaṃ vrajanti te||

Verse 119

तत्र जांबूनदमये विमाने कामगामिनि। मन्वन्तरं प्रमोदन्ते दिव्यनारीनिषेविताः।।

tatra jāṃbūnadamaye vimāne kāmagāmini| manvantaraṃ pramodante divyanārīniṣevitāḥ||