Adhyaya 102

Verse 1

कृष्णेन युधिष्टिरंप्रति भूगोतिलकन्यादानफलप्रतिपादनम्।। 1 ।। भगवानुवाच। अतः परं प्रवक्ष्यामि भूमिदानमनुत्तमम्।।

kṛṣṇena yudhiṣṭiraṃprati bhūgotilakanyādānaphalapratipādanam|| 1 || bhagavānuvāca| ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bhūmidānamanuttamam||

Verse 2

यः प्रयच्छति विप्राय भूमिं रम्यां सदक्षिणाम्। श्रोत्रियाय दरिद्राय साग्निहोत्राय पाण्डव।।

yaḥ prayacchati viprāya bhūmiṃ ramyāṃ sadakṣiṇām| śrotriyāya daridrāya sāgnihotrāya pāṇḍava||

Verse 3

स सर्वकामतृप्तात्मा सर्वरत्नविभूषितः। सर्वपापविनिर्मुक्तो दीप्यमानोऽर्कवत्सदा।।

sa sarvakāmatṛptātmā sarvaratnavibhūṣitaḥ| sarvapāpavinirmukto dīpyamāno'rkavatsadā||

Verse 4

बालसूर्यप्रकाशेन विचित्रध्वजशोभिना। याति यानेन दिव्येन मम लोकं महायशाः।।

bālasūryaprakāśena vicitradhvajaśobhinā| yāti yānena divyena mama lokaṃ mahāyaśāḥ||

Verse 5

तत्र दिव्याङ्गनाभिस्तु सेव्यमानो यथासुखम्। कामगः कामरूपी च क्रीडत्यप्सरसांगणैः।।

tatra divyāṅganābhistu sevyamāno yathāsukham| kāmagaḥ kāmarūpī ca krīḍatyapsarasāṃgaṇaiḥ||

Verse 6

यावद्बिभर्ति लोकान्वै भूमिः कुरुकुलोद्वह। तावद्भूमिप्रदः काले मम लोके महीयते।।

yāvadbibharti lokānvai bhūmiḥ kurukulodvaha| tāvadbhūmipradaḥ kāle mama loke mahīyate||

Verse 7

न हि भूमिप्रदानाद्वै दानमन्यद्विशिष्यते। न चापि भूमिहरणात्पापमान्यद्विशिष्यते।।

na hi bhūmipradānādvai dānamanyadviśiṣyate| na cāpi bhūmiharaṇātpāpamānyadviśiṣyate||

Verse 8

दानान्यन्यानि हीयन्ते कालेन कुरुपुङ्गव। भूमिदानस्य पुण्यस्य क्षयो नैवोपपद्यते।।

dānānyanyāni hīyante kālena kurupuṅgava| bhūmidānasya puṇyasya kṣayo naivopapadyate||

Verse 9

ब्राह्मणाय दरिद्राय भूमिं दत्तां तु यो नरः। न हिंसति नरव्याघ्र तस्य पुण्यफलं शृणु।।

brāhmaṇāya daridrāya bhūmiṃ dattāṃ tu yo naraḥ| na hiṃsati naravyāghra tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 10

सप्तद्वीपसमुद्रान्ता रत्नसंचयसंकुला। सशैलवनदुर्गाढ्या तेन दत्ता मही भवेत्।।

saptadvīpasamudrāntā ratnasaṃcayasaṃkulā| saśailavanadurgāḍhyā tena dattā mahī bhavet||

Verse 11

भूमिं दृष्ट्वा दीयमानां श्रोत्रियायाग्निहोत्रिणे। सर्वभूतानि मन्यन्ते मां ददातीति हर्षवत्।।

bhūmiṃ dṛṣṭvā dīyamānāṃ śrotriyāyāgnihotriṇe| sarvabhūtāni manyante māṃ dadātīti harṣavat||

Verse 12

सुवर्णमणिरत्नानि धनानि च वसूनि च। सर्वदानानि वै राजन्ददाति वसुधां ददत्।।

suvarṇamaṇiratnāni dhanāni ca vasūni ca| sarvadānāni vai rājandadāti vasudhāṃ dadat||

Verse 13

सागरान्सरितः शैलान्समानि विषमाणि च। सर्वगन्धरसांश्चैव ददाति वसुधां ददत्।।

sāgarānsaritaḥ śailānsamāni viṣamāṇi ca| sarvagandharasāṃścaiva dadāti vasudhāṃ dadat||

Verse 14

ओषधीः फलसंपन्ना नानापुष्पसमन्विताः। कमलोत्पलषण्डांश्च ददाति वसुधां ददत्।।

oṣadhīḥ phalasaṃpannā nānāpuṣpasamanvitāḥ| kamalotpalaṣaṇḍāṃśca dadāti vasudhāṃ dadat||

Verse 15

धर्मं कामं तथा चार्थं वेदान्यज्ञांस्तथैव च। स्वर्गमार्गगतिं चैव ददाति वसुधां ददत्।।

dharmaṃ kāmaṃ tathā cārthaṃ vedānyajñāṃstathaiva ca| svargamārgagatiṃ caiva dadāti vasudhāṃ dadat||

Verse 16

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैर्ये यजन्ते सदक्षिणैः। न तत्फलं लभन्ते ते भूमिदानस्य यत्फलम्।।

agniṣṭomādibhiryajñairye yajante sadakṣiṇaiḥ| na tatphalaṃ labhante te bhūmidānasya yatphalam||

Verse 17

श्रोत्रिया महीं दत्त्वा यो न हिंसति पाण्डव। तद्दानं कथयिष्यन्ति यावल्लोकाः प्रतिष्ठिताः। तावत्स्वर्गोपभोगानां भोक्तारः पाण्डुनन्दन।।

śrotriyā mahīṃ dattvā yo na hiṃsati pāṇḍava| taddānaṃ kathayiṣyanti yāvallokāḥ pratiṣṭhitāḥ| tāvatsvargopabhogānāṃ bhoktāraḥ pāṇḍunandana||

Verse 18

सस्यपूर्णां महीं यस्तु श्रोत्रियाय प्रयच्छति। पितरस्तस्य तृप्ययन्ति यावदाभूतसंप्लुवम्।।

sasyapūrṇāṃ mahīṃ yastu śrotriyāya prayacchati| pitarastasya tṛpyayanti yāvadābhūtasaṃpluvam||

Verse 19

मम रुद्रस्य सवितुस्त्रिदशानां तथैव च। प्रीतये विद्धि राजेन्द्र भूमिर्दत्ता द्विजाय वै।।

mama rudrasya savitustridaśānāṃ tathaiva ca| prītaye viddhi rājendra bhūmirdattā dvijāya vai||

Verse 20

तेन पुण्येन पूतात्मा दाता भूमेर्युधिष्ठिर। मम सालोक्यमाप्नोति नात्र कार्या विचाराणा।।

tena puṇyena pūtātmā dātā bhūmeryudhiṣṭhira| mama sālokyamāpnoti nātra kāryā vicārāṇā||

Verse 21

यत्किंचित्कुरुते पापं पुरुषे वृत्तिकर्शितः। स च गोकर्णमात्रेण भूमिदानेन शुध्यति।।

yatkiṃcitkurute pāpaṃ puruṣe vṛttikarśitaḥ| sa ca gokarṇamātreṇa bhūmidānena śudhyati||

Verse 22

मासोपवासे यत्पुण्यं कृच्छ्रे चान्द्रायणेऽपि च। भूमिगोकर्णमात्रेण तत्पुण्यं तु विधीयते।।

māsopavāse yatpuṇyaṃ kṛcchre cāndrāyaṇe'pi ca| bhūmigokarṇamātreṇa tatpuṇyaṃ tu vidhīyate||

Verse 23

सर्वतीर्थाभिषेके च यत्पुण्यं समुदाहृतम्। भूमिगोकर्णमात्रेण तत्पुण्यं तु विधीयते।।

sarvatīrthābhiṣeke ca yatpuṇyaṃ samudāhṛtam| bhūmigokarṇamātreṇa tatpuṇyaṃ tu vidhīyate||

Verse 24

युधिष्ठिर उवाच। देवदेव नमस्तेऽस्तदु वासुदेव सुरेश्वर। गोकर्णस्य प्रमाणं वै वक्तुमर्हसि तत्वतः।।

yudhiṣṭhira uvāca| devadeva namaste'stadu vāsudeva sureśvara| gokarṇasya pramāṇaṃ vai vaktumarhasi tatvataḥ||

Verse 25

भगवानुवाच। शृणु गोकर्णमात्रस्य प्रमाणं पाण्डुनन्दन। त्रिंशद्दण्डप्रमाणेन प्रमितं सर्वतो दिशम्।।

bhagavānuvāca| śṛṇu gokarṇamātrasya pramāṇaṃ pāṇḍunandana| triṃśaddaṇḍapramāṇena pramitaṃ sarvato diśam||

Verse 26

प्रत्यक्प्रागपि राजेन्द्र तत्तथा दक्षिणोत्तरम्। गोकर्णं तद्विदः प्राहुः प्रमाणं धरणेर्नृप।।

pratyakprāgapi rājendra tattathā dakṣiṇottaram| gokarṇaṃ tadvidaḥ prāhuḥ pramāṇaṃ dharaṇernṛpa||

Verse 27

सवृषं गोशतं यत्र सुखं तिष्ठत्ययन्त्रितम्। सवत्सं कुरुशार्दूल तच्च गोकर्णमुच्यते।।

savṛṣaṃ gośataṃ yatra sukhaṃ tiṣṭhatyayantritam| savatsaṃ kuruśārdūla tacca gokarṇamucyate||

Verse 28

किंकरा मृत्युदण्डाश्च कुंभीपाकाश्च दारुणाः। घोराश्च वारुणाः पाशा नोपसर्पन्ति भूमिदम्।।

kiṃkarā mṛtyudaṇḍāśca kuṃbhīpākāśca dāruṇāḥ| ghorāśca vāruṇāḥ pāśā nopasarpanti bhūmidam||

Verse 29

निरया रौरवाद्याश्च तथा वैतरणी नदी। तीव्राश्च यातनाः कृष्टा नोपसर्पन्ति भूमिदम्।।

nirayā rauravādyāśca tathā vaitaraṇī nadī| tīvrāśca yātanāḥ kṛṣṭā nopasarpanti bhūmidam||

Verse 30

चित्रगुप्ताः कलिः कालः कृतान्तो मृत्युरेव च। यमश्च भगवान्साक्षात्पूजयन्ति महीप्रदम्।।

citraguptāḥ kaliḥ kālaḥ kṛtānto mṛtyureva ca| yamaśca bhagavānsākṣātpūjayanti mahīpradam||

Verse 31

रुद्रः प्रजापतिः शक्रः सुरा ऋषिगणास्तथा। अहं च प्रीतिमान्राजन्पूजयामो महीप्रदम्।।

rudraḥ prajāpatiḥ śakraḥ surā ṛṣigaṇāstathā| ahaṃ ca prītimānrājanpūjayāmo mahīpradam||

Verse 32

कृशभृत्यस्य कृशगोः कृशाश्वस्य कृतातिथेः। भूमिर्देया नरश्रेष्ठ स निधइः पारलौकिकः।।

kṛśabhṛtyasya kṛśagoḥ kṛśāśvasya kṛtātitheḥ| bhūmirdeyā naraśreṣṭha sa nidhaiḥ pāralaukikaḥ||

Verse 33

सीदमानकुटुंबाय श्रोत्रियायाग्निहोत्रिणे। व्रस्थाय दरिद्राय भूमिर्देया नराधिप।।

sīdamānakuṭuṃbāya śrotriyāyāgnihotriṇe| vrasthāya daridrāya bhūmirdeyā narādhipa||

Verse 34

यथा हि धात्री क्षीरेण पुत्रं वर्धयति स्वयम्। दातारमनुगृह्णाति दत्ता ह्येवं वसुंधरा।।

yathā hi dhātrī kṣīreṇa putraṃ vardhayati svayam| dātāramanugṛhṇāti dattā hyevaṃ vasuṃdharā||

Verse 35

यथा बिभर्ति गौर्वत्सं सृजन्ती क्षीरमात्मनः। तथा सर्वगुणोपेता भूमिर्वहति भूमिदम्।।

yathā bibharti gaurvatsaṃ sṛjantī kṣīramātmanaḥ| tathā sarvaguṇopetā bhūmirvahati bhūmidam||

Verse 36

यथा बीजनि रोहन्ति जलसिक्तानि भूपते। तथा कामाः प्ररोहन्ति भूमिदस्य दिनेदिने।।

yathā bījani rohanti jalasiktāni bhūpate| tathā kāmāḥ prarohanti bhūmidasya dinedine||

Verse 37

यथा तेजस्तु सूर्यस्य तमः सर्वं व्यपोहति। तथा पापं नरस्येह भूमिदानं व्यपोहति।।

yathā tejastu sūryasya tamaḥ sarvaṃ vyapohati| tathā pāpaṃ narasyeha bhūmidānaṃ vyapohati||

Verse 38

दाता दशानुगृह्णाति यो हरेद्दश हन्ति च। अतीतान्यागतानीह कुलानि कुरुपुङ्गव।।

dātā daśānugṛhṇāti yo hareddaśa hanti ca| atītānyāgatānīha kulāni kurupuṅgava||

Verse 39

आश्रुत्य भूमिदानं तु दत्त्वा यो वा हरेन्पुनः। स बद्धो वारुणैः पाशैः क्षिप्यते पूयशोणिते।।

āśrutya bhūmidānaṃ tu dattvā yo vā harenpunaḥ| sa baddho vāruṇaiḥ pāśaiḥ kṣipyate pūyaśoṇite||

Verse 40

स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत् वसुंधराम्। न तस्य नरकाद्धोराद्विद्यते निष्कृतिः क्वचित्।।

svadattāṃ paradattāṃ vā yo haret vasuṃdharām| na tasya narakāddhorādvidyate niṣkṛtiḥ kvacit||

Verse 41

ब्राह्म्णस्य हृते क्षेत्रे हन्याद्द्वादश पूर्वजान्। स गच्छेत्कृमियोनिं च न च मुच्येत जातु सः।।

brāhmṇasya hṛte kṣetre hanyāddvādaśa pūrvajān| sa gacchetkṛmiyoniṃ ca na ca mucyeta jātu saḥ||

Verse 42

दत्त्वा भूमिं द्विजेन्द्राय यस्तामेवोपजीवति। गवां शतसहस्रस्य हन्तुः स लभते फलम्।।

dattvā bhūmiṃ dvijendrāya yastāmevopajīvati| gavāṃ śatasahasrasya hantuḥ sa labhate phalam||

Verse 43

सोधश्शिरास्तु पापात्मा कुंभीपाकेषु पच्यते। दिव्यैर्वर्षसहस्रैस्तु कुंभीपाकाद्विजनिस्सृतः। इह लोके भवेत्स श्वा रातजन्मनि पाण्डव।।

sodhaśśirāstu pāpātmā kuṃbhīpākeṣu pacyate| divyairvarṣasahasraistu kuṃbhīpākādvijanissṛtaḥ| iha loke bhavetsa śvā rātajanmani pāṇḍava||

Verse 44

दत्त्वा भूमि द्विजेन्द्राणां यस्तामेवोपजीवति। स मूढो याति दुष्टात्मा नरकानेकविंशतिम्। नरकेभ्यो विनिर्मुक्तः शुनां योनिं स गच्छति।।

dattvā bhūmi dvijendrāṇāṃ yastāmevopajīvati| sa mūḍho yāti duṣṭātmā narakānekaviṃśatim| narakebhyo vinirmuktaḥ śunāṃ yoniṃ sa gacchati||

Verse 45

हलकृष्टा मही देया सबीजा सस्यमालिनी। अथवा सोदका देया दरिद्राय द्विजातये।।

halakṛṣṭā mahī deyā sabījā sasyamālinī| athavā sodakā deyā daridrāya dvijātaye||

Verse 46

एवं दत्ता मही राजन्प्रहृष्टेनान्तरात्मना। सर्वान्कामानवाप्नोति मनसा चिन्तितानि च।।

evaṃ dattā mahī rājanprahṛṣṭenāntarātmanā| sarvānkāmānavāpnoti manasā cintitāni ca||

Verse 47

बहुभिर्वसुधा दत्ता दीयते च नराधिपैः। यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम्।।

bahubhirvasudhā dattā dīyate ca narādhipaiḥ| yasya yasya yadā bhūmistasya tasya tadā phalam||

Verse 48

यः प्रयच्छति कन्यां वै सुरूपां श्रोत्रियाय वै। स ब्रह्मदेयो राजेन्द्र तस्य पुण्यफलं शृणु।।

yaḥ prayacchati kanyāṃ vai surūpāṃ śrotriyāya vai| sa brahmadeyo rājendra tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 49

बलीवर्दसहस्राणां दत्तानां धुर्यवाहिनाम्। यत्पुण्यं लभते राजन्कन्यादानेन तत्फलम्।।

balīvardasahasrāṇāṃ dattānāṃ dhuryavāhinām| yatpuṇyaṃ labhate rājankanyādānena tatphalam||

Verse 50

गवां शतसहस्रस्य सम्यग्धत्तस्थ यत्फलम्। तत्फलं समवाप्नोतिः यः प्रयच्छति कन्यकाम्।।

gavāṃ śatasahasrasya samyagdhattastha yatphalam| tatphalaṃ samavāpnotiḥ yaḥ prayacchati kanyakām||

Verse 51

यावन्ति चैव रोमाणि कन्यायाः कुरुपुङ्गव। तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते।।

yāvanti caiva romāṇi kanyāyāḥ kurupuṅgava| tāvadvarṣasahasrāṇi mama loke mahīyate||

Verse 52

ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके स जायते। षडङ्गविच्चतुर्वेदी सर्वलोकार्चितो द्विजः।।

tataścāpi cyutaḥ kālādiha loke sa jāyate| ṣaḍaṅgaviccaturvedī sarvalokārcito dvijaḥ||

Verse 53

यः सुवर्णं दरिद्राय ब्राह्मणाय प्रयच्छति। श्रोत्रियाय सुवृत्ताय बहुपुत्राय पाण्डव।।

yaḥ suvarṇaṃ daridrāya brāhmaṇāya prayacchati| śrotriyāya suvṛttāya bahuputrāya pāṇḍava||

Verse 54

स मुक्तः सर्वपापेभ्यो बालसूर्यसमप्रभः। विमानं दिव्यामारूढः कामगः कामभोगवान्।। वर्षकोटिं महातेजा मम लोके महीयते।।

sa muktaḥ sarvapāpebhyo bālasūryasamaprabhaḥ| vimānaṃ divyāmārūḍhaḥ kāmagaḥ kāmabhogavān|| varṣakoṭiṃ mahātejā mama loke mahīyate||

Verse 55

ततः कालावतीर्णश्च सोस्मिँल्लोके हि जायते। वेदवेदाङ्गविद्विप्रः कोटीधनपतिर्भवेत्।।

tataḥ kālāvatīrṇaśca sosmi~lloke hi jāyate| vedavedāṅgavidvipraḥ koṭīdhanapatirbhavet||

Verse 56

यश्च रूप्यं प्रयच्छेद्वै दरिद्राय द्विजातये। कृशवृत्तेः कृशगवे स मुक्तः सर्वकिल्बिषैः।।

yaśca rūpyaṃ prayacchedvai daridrāya dvijātaye| kṛśavṛtteḥ kṛśagave sa muktaḥ sarvakilbiṣaiḥ||

Verse 57

पूर्णचन्द्रप्रकाशेन विमानेन विराजता। कामरूपि यथाकामं स्वर्गलोके महीयते।।

pūrṇacandraprakāśena vimānena virājatā| kāmarūpi yathākāmaṃ svargaloke mahīyate||

Verse 58

ततोऽवतीर्णः कालेन लोके चास्मिन्महायशाः। सर्वलोकार्चितः श्रीमान्राजा भवति वीर्यवान्।।

tato'vatīrṇaḥ kālena loke cāsminmahāyaśāḥ| sarvalokārcitaḥ śrīmānrājā bhavati vīryavān||

Verse 59

तिलपर्वतकं यस्तु श्रोत्रियाय प्रयच्छति। विशेषेण दरिद्राय तस्यापि शृणु यत्फलम्।।

tilaparvatakaṃ yastu śrotriyāya prayacchati| viśeṣeṇa daridrāya tasyāpi śṛṇu yatphalam||

Verse 60

पुण्यं वृषायुतोत्सर्गे यत्प्रोक्तं पाण्डुनन्दन। तत्पुण्यं समनुप्राप्य तत्क्षणाद्विरजा भवेत्।।

puṇyaṃ vṛṣāyutotsarge yatproktaṃ pāṇḍunandana| tatpuṇyaṃ samanuprāpya tatkṣaṇādvirajā bhavet||

Verse 61

यथा त्वचं भुजङ्गो वै त्यक्त्वा शुद्धतनुर्भवेत्। तता तिलप्रदानाद्वै पापं त्यक्त्वा विसुद्ध्यति।।

yathā tvacaṃ bhujaṅgo vai tyaktvā śuddhatanurbhavet| tatā tilapradānādvai pāpaṃ tyaktvā visuddhyati||

Verse 62

तिलषण्डं प्रयुञ्जानो जांबूनदविभूषितम्। विमानं दिव्यमारूढः पितृलोके महीयते।।

tilaṣaṇḍaṃ prayuñjāno jāṃbūnadavibhūṣitam| vimānaṃ divyamārūḍhaḥ pitṛloke mahīyate||

Verse 63

षष्टिं वर्षसहस्राणि कामरूपी महायशाः। तिलप्रदाता रमते पितृलोके यथासुखम्।।

ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi kāmarūpī mahāyaśāḥ| tilapradātā ramate pitṛloke yathāsukham||

Verse 64

यः प्रयच्छति विप्राय तिलधेनुं नराधिप। श्रोत्रियाय दरिद्राय शृणु तस्यापि यत्फलम्।।

yaḥ prayacchati viprāya tiladhenuṃ narādhipa| śrotriyāya daridrāya śṛṇu tasyāpi yatphalam||

Verse 65

गोसहस्रप्रदानेन यत्पुण्यं समुदाहृतम्। तत्पुण्यफलामाप्नोति तिलधेनुप्रदो नरः।।

gosahasrapradānena yatpuṇyaṃ samudāhṛtam| tatpuṇyaphalāmāpnoti tiladhenuprado naraḥ||

Verse 66

तिलानां कुडवैर्यस्तु तिलधेनुं प्रयच्छति। तावत्कोटिसमा राजन्स्वर्गलोके महीयते।।

tilānāṃ kuḍavairyastu tiladhenuṃ prayacchati| tāvatkoṭisamā rājansvargaloke mahīyate||

Verse 67

अष्टाढकतिलैः कृत्वा तिलधेनु नराधिप। द्वात्रिंशन्निष्कसंयुक्तं विषुवे यः प्रयच्छति। मद्भक्त्या मद्गतात्मा वै तस्य पुण्यफलं शृणु।।

aṣṭāḍhakatilaiḥ kṛtvā tiladhenu narādhipa| dvātriṃśanniṣkasaṃyuktaṃ viṣuve yaḥ prayacchati| madbhaktyā madgatātmā vai tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu||

Verse 68

कन्यादानसहस्रस्य विधिदत्तस्य यत्फलम्। तत्पुण्यं समनुप्राप्तो मम लोके महीयते।।

kanyādānasahasrasya vidhidattasya yatphalam| tatpuṇyaṃ samanuprāpto mama loke mahīyate||

Verse 69

मम लोकावतीर्णश्च सोस्मिँल्लोकेऽभिजायते। ऋग्यजुस्सामवेदानां पारगो ब्राह्मणर्षभः।।

mama lokāvatīrṇaśca sosmi~lloke'bhijāyate| ṛgyajussāmavedānāṃ pārago brāhmaṇarṣabhaḥ||

Verse 70

गां तु यस्तु दरिद्राय श्रोत्रियाय प्रयच्छति। प्रसन्नां क्षीरिणीं पुण्यां सवत्सां कांस्यदोहिनीं।।

gāṃ tu yastu daridrāya śrotriyāya prayacchati| prasannāṃ kṣīriṇīṃ puṇyāṃ savatsāṃ kāṃsyadohinīṃ||

Verse 71

यत्किंचिद्दुष्कृतं कर्म तस्य पूर्वकृतं नृपः। तत्सर्वं तत्क्षणादेव विनश्यति न संशयः।।

yatkiṃcidduṣkṛtaṃ karma tasya pūrvakṛtaṃ nṛpaḥ| tatsarvaṃ tatkṣaṇādeva vinaśyati na saṃśayaḥ||

Verse 72

यानं च वृषसंयुक्तं दीप्यमानं स्वलङ्कृतम्। आरूढः कामगं दिव्यं गोलोकमधिगच्छति।।

yānaṃ ca vṛṣasaṃyuktaṃ dīpyamānaṃ svalaṅkṛtam| ārūḍhaḥ kāmagaṃ divyaṃ golokamadhigacchati||

Verse 73

यावन्ति चैव रोमाणि तस्या गोस्तु नराधिप। तावद्वर्षसहस्राणि गवां लोके महीयते।।

yāvanti caiva romāṇi tasyā gostu narādhipa| tāvadvarṣasahasrāṇi gavāṃ loke mahīyate||

Verse 74

गोलोकादवतीर्णस्तु लोकेऽस्मिन्ब्राह्मणो भवेत्। सत्रयाजी वदन्यश्च सर्वराजभिरर्चितः।।

golokādavatīrṇastu loke'sminbrāhmaṇo bhavet| satrayājī vadanyaśca sarvarājabhirarcitaḥ||

Verse 75

तिलं गावः सुवर्णं चाप्यन्नं कन्या वसुंधरा। तारयन्तीह दत्तानि ब्राह्मणेभ्यो महाभुज।।

tilaṃ gāvaḥ suvarṇaṃ cāpyannaṃ kanyā vasuṃdharā| tārayantīha dattāni brāhmaṇebhyo mahābhuja||

Verse 76

ब्राह्मणं वृत्तसंपन्नमाहिताग्निमलोलुपम्। तर्पयेद्विधिवद्राजन्स निधिः पारलौकिकः।।

brāhmaṇaṃ vṛttasaṃpannamāhitāgnimalolupam| tarpayedvidhivadrājansa nidhiḥ pāralaukikaḥ||

Verse 77

आहिताग्नि दरिद्रं च श्रोत्रियं च जितेन्द्रियम्। शूद्रान्नवर्जितं चैव द्विजं यत्नेन पूजयेत्।।

āhitāgni daridraṃ ca śrotriyaṃ ca jitendriyam| śūdrānnavarjitaṃ caiva dvijaṃ yatnena pūjayet||

Verse 78

आहिताग्निः सदा पात्रमह्निहोत्री च वेदवित्। पात्राणामपि तत्पात्रं शूद्रान्नं यस्य नोदरे।।

āhitāgniḥ sadā pātramahnihotrī ca vedavit| pātrāṇāmapi tatpātraṃ śūdrānnaṃ yasya nodare||

Verse 79

यच्च वेदमयं पात्रं यच्च पात्रं तपोमयम्। असंकीर्णं च यत्पात्रं तत्पात्रं तारयिष्यति।।

yacca vedamayaṃ pātraṃ yacca pātraṃ tapomayam| asaṃkīrṇaṃ ca yatpātraṃ tatpātraṃ tārayiṣyati||

Verse 80

नित्यस्वाध्यायनिरतास्त्वसंकीर्णेन्द्रियाश्च ये। पञ्चयज्ञपरा नित्यं पूजितास्तारयन्ति ते।।

nityasvādhyāyaniratāstvasaṃkīrṇendriyāśca ye| pañcayajñaparā nityaṃ pūjitāstārayanti te||

Verse 81

ये क्षान्तिदान्ताः श्रुतिपूर्णकर्णा जितेन्द्रियाः प्राणिवधै निवृत्ताः। प्रतिग्रहे संकुचिता गृहस्था- स्ते ब्राह्मणास्तारयितुं समर्थाः।।

ye kṣāntidāntāḥ śrutipūrṇakarṇā jitendriyāḥ prāṇivadhai nivṛttāḥ| pratigrahe saṃkucitā gṛhasthā- ste brāhmaṇāstārayituṃ samarthāḥ||

Verse 82

नित्योदकी नित्ययज्ञोपवीती नित्यस्वाध्यायी वृषलान्नवर्जी। क्रतौ गच्छन्विधिवच्चापि जुह्व- त्स ब्राह्मणस्तारयितुं समर्थः।।

nityodakī nityayajñopavītī nityasvādhyāyī vṛṣalānnavarjī| kratau gacchanvidhivaccāpi juhva- tsa brāhmaṇastārayituṃ samarthaḥ||

Verse 83

ब्राह्मणो यस्तु मद्भक्तो मद्रागी मत्परायणः। मयि संन्यस्तकर्मा च स विप्रस्तारयेद्ध्रुवम्।।

brāhmaṇo yastu madbhakto madrāgī matparāyaṇaḥ| mayi saṃnyastakarmā ca sa viprastārayeddhruvam||

Verse 84

द्वादशाक्षरतत्वज्ञश्चतुर्व्यूहविभागवित्। अच्छिद्रपञ्चकालज्ञःक स विप्रस्तारयिष्यति।।

dvādaśākṣaratatvajñaścaturvyūhavibhāgavit| acchidrapañcakālajñaḥka sa viprastārayiṣyati||