Adhyaya 62

Verse 1

भीष्मेण युधिष्ठिरम्प्रति दानादिषु पात्रलक्षणानां स्वर्गनरकप्रापकपुण्यपापानां च प्रतिपादनम्।। 1 ।। युधिष्ठिर उवाच। पित्र्यं वाऽप्यथवा दैवं दीयते यत्पितामह। एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं दत्तं केषु महाफलम्।।

bhīṣmeṇa yudhiṣṭhiramprati dānādiṣu pātralakṣaṇānāṃ svarganarakaprāpakapuṇyapāpānāṃ ca pratipādanam|| 1 || yudhiṣṭhira uvāca| pitryaṃ vā'pyathavā daivaṃ dīyate yatpitāmaha| etadicchāmyahaṃ jñātuṃ dattaṃ keṣu mahāphalam||

Verse 2

भीष्म उवाच। येषां दाराः प्रतीक्षन्ते सुवृष्टिमिव कर्षकाः। उच्छेषपरिशेषं हि तान्भोजय युधिष्ठिर।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि द्विषष्टितमोऽध्यायः।। 62 ।।

bhīṣma uvāca| yeṣāṃ dārāḥ pratīkṣante suvṛṣṭimiva karṣakāḥ| uccheṣapariśeṣaṃ hi tānbhojaya yudhiṣṭhira|| || iti śrīmanmahābhārate anuśāsanaparvaṇi dānadharmaparvaṇi dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ|| 62 ||

Verse 3

चारित्रनिरता राजन्ये कृशाः कृशवृत्तयः।। अर्थिनश्चोपगच्छन्ति तेषु दत्तं महाफलम्।।

cāritraniratā rājanye kṛśāḥ kṛśavṛttayaḥ|| arthinaścopagacchanti teṣu dattaṃ mahāphalam||

Verse 4

तद्भक्तास्तद्गृहा राजंस्तद्बलास्तदपाश्रयाः। अर्थिनश्च भवन्त्यर्थे तेषु दत्तं महाफलम्।। भोजनपात्रेऽवशिष्टमुच्छेषः तेन सहितं परिशेषं स्थाल्यामवशिष्टं प्रतीक्षन्ते। येषां पाकपर्याप्तमेव धान्यादिकमस्ति न कुसूलादौ तान् भोजय।।

tadbhaktāstadgṛhā rājaṃstadbalāstadapāśrayāḥ| arthinaśca bhavantyarthe teṣu dattaṃ mahāphalam|| bhojanapātre'vaśiṣṭamuccheṣaḥ tena sahitaṃ pariśeṣaṃ sthālyāmavaśiṣṭaṃ pratīkṣante| yeṣāṃ pākaparyāptameva dhānyādikamasti na kusūlādau tān bhojaya||

Verse 5

तस्करेभ्यः परेभ्यो वा हृतस्वा भयदुःखिताः। अर्थिनो भोक्तुमिच्छन्ति तेषु दत्तं महाफलम्।।

taskarebhyaḥ parebhyo vā hṛtasvā bhayaduḥkhitāḥ| arthino bhoktumicchanti teṣu dattaṃ mahāphalam||

Verse 6

अकल्ककस्य विप्रस्य रौक्ष्यात्करकृतात्मनः। वटवो यस्य भिक्षन्ति तेभ्यो दत्तं महाफलम्।। तद्भक्ताः चारित्रमेव भक्तोऽन्नं तद्वज्जीवनं येषां ते। तद्गृहाः तदेव गृहे स्त्र्यादौ येषां ते अर्थे प्रयोजने सत्येवार्थिनो भवन्ति न सङ्ग्रहार्थम्।।

akalkakasya viprasya raukṣyātkarakṛtātmanaḥ| vaṭavo yasya bhikṣanti tebhyo dattaṃ mahāphalam|| tadbhaktāḥ cāritrameva bhakto'nnaṃ tadvajjīvanaṃ yeṣāṃ te| tadgṛhāḥ tadeva gṛhe stryādau yeṣāṃ te arthe prayojane satyevārthino bhavanti na saṅgrahārtham||

Verse 7

हृतस्वा हृतदाराश्च ये विप्रा देशसम्प्लवे। अर्थार्थमभिगच्छन्ति तेभ्यो दत्तं महाफलम्।।

hṛtasvā hṛtadārāśca ye viprā deśasamplave| arthārthamabhigacchanti tebhyo dattaṃ mahāphalam||

Verse 8

व्रतोनो नियमस्थाश्च ये विप्राः श्रुतसम्मताः। तस्मपाप्त्यर्थमिच्छन्ति तेभ्यो दत्तं महाफलम्।।

vratono niyamasthāśca ye viprāḥ śrutasammatāḥ| tasmapāptyarthamicchanti tebhyo dattaṃ mahāphalam||

Verse 9

अत्युत्क्रान्ताश्च धर्मेषु पाषण्डस्रमयेषु च। कृशप्राणाः कृशघनास्तेभ्यो दत्तं महाफलम्।। रौक्ष्यात् दारिद्र्यात्। करे कृतः आत्मेवात्मा जीवनमन्नम्। हस्ते गृहीतान्नस्य वटवः क्षुधार्ताः मह्य देहि मह्यं देवीति याचन्ते तेभ्योऽतिदरिद्रेभ्यः।।

atyutkrāntāśca dharmeṣu pāṣaṇḍasramayeṣu ca| kṛśaprāṇāḥ kṛśaghanāstebhyo dattaṃ mahāphalam|| raukṣyāt dāridryāt| kare kṛtaḥ ātmevātmā jīvanamannam| haste gṛhītānnasya vaṭavaḥ kṣudhārtāḥ mahya dehi mahyaṃ devīti yācante tebhyo'tidaridrebhyaḥ||

Verse 10

कृतसर्वस्वहरणा निर्दोषाः प्रभविष्णुभिः। स्पृहयन्ति च भुक्त्वाऽन्नं तेषुदत्तं महाफलम्।। पाषण्डानां समयो मर्यादा येषु धर्मेषु तत्र अत्युत्क्रान्ताः अत्यन्तं ततो दूरे स्थिताः।।

kṛtasarvasvaharaṇā nirdoṣāḥ prabhaviṣṇubhiḥ| spṛhayanti ca bhuktvā'nnaṃ teṣudattaṃ mahāphalam|| pāṣaṇḍānāṃ samayo maryādā yeṣu dharmeṣu tatra atyutkrāntāḥ atyantaṃ tato dūre sthitāḥ||

Verse 11

तपस्विनस्तपोनिष्ठास्तेषां भैक्षचराश्च ये। अर्थिनः किञ्चिदिच्छन्ति तेषु दत्तं महाफलम्।।

tapasvinastaponiṣṭhāsteṣāṃ bhaikṣacarāśca ye| arthinaḥ kiñcidicchanti teṣu dattaṃ mahāphalam||

Verse 12

महाफलविधिर्दाने श्रुतस्ते भरतर्षभ। निरयं येन गच्छन्ति स्वर्गं चैव हि तत्छृणु।।

mahāphalavidhirdāne śrutaste bharatarṣabha| nirayaṃ yena gacchanti svargaṃ caiva hi tatchṛṇu||

Verse 13

व्रतानां पारणार्थाय गुर्वर्थे यज्ञदक्षिणाम्। निर्वेशार्थं च विद्वांसस्तेषां दत्तं महाफलम्।।

vratānāṃ pāraṇārthāya gurvarthe yajñadakṣiṇām| nirveśārthaṃ ca vidvāṃsasteṣāṃ dattaṃ mahāphalam||

Verse 14

पित्रोश्च रक्षणार्थाय पुत्रदारार्थमेव वा। महाव्याधिविमोक्षार्थं तेषु दत्तं महाफलम्।।

pitrośca rakṣaṇārthāya putradārārthameva vā| mahāvyādhivimokṣārthaṃ teṣu dattaṃ mahāphalam||

Verse 15

बालाः स्त्रियश्च वाञ्छन्ति सुभक्तं चाप्यसाधनाः। स्वर्गमायान्ति दत्त्वैषां निरयान्नोपयान्ति ते।।।।

bālāḥ striyaśca vāñchanti subhaktaṃ cāpyasādhanāḥ| svargamāyānti dattvaiṣāṃ nirayānnopayānti te||||

Verse 16

गुर्वर्थमभयार्थं वा वर्जयित्वा युधिष्ठिर। येऽनृतं कथयन्ति स्म ते वा निरयगामिनः।। भुवत्वान्नमेव स्पृहयन्ति न स्वादु। अतएव न चतुर्थी।।

gurvarthamabhayārthaṃ vā varjayitvā yudhiṣṭhira| ye'nṛtaṃ kathayanti sma te vā nirayagāminaḥ|| bhuvatvānnameva spṛhayanti na svādu| ataeva na caturthī||

Verse 17

परदाराभिहर्तारः परदाराभिमर्शिनः। परदारप्रयोक्तास्ते वै निरयगामिनः।। असयार्थं, भयनिवृत्तिरूपं प्रयोजनम्।।

paradārābhihartāraḥ paradārābhimarśinaḥ| paradāraprayoktāste vai nirayagāminaḥ|| asayārthaṃ, bhayanivṛttirūpaṃ prayojanam||

Verse 18

ये परस्वापहर्तारः परस्वानां च नाशकाः। सूचकाश्च परेषां ये ते वा निरयगामिनः।। अभिमर्शितो जाराः। प्रयोक्तारः हर्त्रभिमर्शिनोर्दूताः।।

ye parasvāpahartāraḥ parasvānāṃ ca nāśakāḥ| sūcakāśca pareṣāṃ ye te vā nirayagāminaḥ|| abhimarśito jārāḥ| prayoktāraḥ hartrabhimarśinordūtāḥ||

Verse 19

प्रपाणां च सभानां च संक्रमाणां च भारत। अगाराणां च भेत्तारो नरा निरयगामिनः।।

prapāṇāṃ ca sabhānāṃ ca saṃkramāṇāṃ ca bhārata| agārāṇāṃ ca bhettāro narā nirayagāminaḥ||

Verse 20

अनाथां प्रमदां बालां वृद्धां भीतां तपस्विनीम्। वञ्चयन्ति नरा ये च ते वै निरयगामिनः।।

anāthāṃ pramadāṃ bālāṃ vṛddhāṃ bhītāṃ tapasvinīm| vañcayanti narā ye ca te vai nirayagāminaḥ||

Verse 21

वृत्तिच्छेदं गृहच्छेदं दारच्छेदं च भारत। मित्रच्छेदं तथाऽऽशायास्ते वै निरयगामिनः।। परेषां दोषस्येति शेषः।।

vṛtticchedaṃ gṛhacchedaṃ dāracchedaṃ ca bhārata| mitracchedaṃ tathā''śāyāste vai nirayagāminaḥ|| pareṣāṃ doṣasyeti śeṣaḥ||

Verse 22

सूचकाः सेतुभेत्तारः परवृत्त्युपजीवकाः। अकृतज्ञाश्च मित्राणां ते वै निरयगामिनः।। आशायाश्छेदमित्येकदेशानुषङ्गः। कुर्वन्तीति शेषः।।

sūcakāḥ setubhettāraḥ paravṛttyupajīvakāḥ| akṛtajñāśca mitrāṇāṃ te vai nirayagāminaḥ|| āśāyāśchedamityekadeśānuṣaṅgaḥ| kurvantīti śeṣaḥ||

Verse 23

पाषण्डा दूषकाश्चैव समयानां च दूषकाः। ये प्रत्यवसिताश्चैव ते वै निरयगामिनः।। सूचकाः राजगामिपैशुन्यवादिनः। सेतुः आर्यमर्यादा।।

pāṣaṇḍā dūṣakāścaiva samayānāṃ ca dūṣakāḥ| ye pratyavasitāścaiva te vai nirayagāminaḥ|| sūcakāḥ rājagāmipaiśunyavādinaḥ| setuḥ āryamaryādā||

Verse 24

विषमव्यवहाराश्च विषमाश्चैव वृद्धिषु। लाभेषु विषमाश्चैव ते वै निरयगामिनः।।

viṣamavyavahārāśca viṣamāścaiva vṛddhiṣu| lābheṣu viṣamāścaiva te vai nirayagāminaḥ||

Verse 25

दूतसंव्यवहाराश्च निष्परीक्षाश्च मानवाः। प्राणिहिंसाप्रवृत्ताश्चि ते वै निरयगामिनः।।

dūtasaṃvyavahārāśca niṣparīkṣāśca mānavāḥ| prāṇihiṃsāpravṛttāści te vai nirayagāminaḥ||

Verse 26

कृताशं कृतनिर्देशं कृतभक्तं कृतश्रमम्। भेदैर्ये व्यपकर्षन्ति ते वै निरयगामिनः।। पाषण्डाः वेदविरोधिनः शाक्यादयः दूषकाः सतां निन्दकाः। समयानां धर्मसङ्केतानाम्। प्रत्यवसिताः आरूढपतिताः।।

kṛtāśaṃ kṛtanirdeśaṃ kṛtabhaktaṃ kṛtaśramam| bhedairye vyapakarṣanti te vai nirayagāminaḥ|| pāṣaṇḍāḥ vedavirodhinaḥ śākyādayaḥ dūṣakāḥ satāṃ nindakāḥ| samayānāṃ dharmasaṅketānām| pratyavasitāḥ ārūḍhapatitāḥ||

Verse 27

पर्यश्नन्ति च ये दारानग्निभृत्यातिथींस्तथा। उत्सन्नपितृदेवेज्यास्ते वै निरयगामिनः।। कृताशं दासमर्थिन वा। कृतनिर्देशं निर्देशः तुभ्यमिदं दास्यामीति प्रतिज्ञा सा कृतायस्मै तम्। भक्तं वेतनम्। व्यपकर्षन्ति षत्युः सकाशाद्दूरीकुर्वन्ति।।

paryaśnanti ca ye dārānagnibhṛtyātithīṃstathā| utsannapitṛdevejyāste vai nirayagāminaḥ|| kṛtāśaṃ dāsamarthina vā| kṛtanirdeśaṃ nirdeśaḥ tubhyamidaṃ dāsyāmīti pratijñā sā kṛtāyasmai tam| bhaktaṃ vetanam| vyapakarṣanti ṣatyuḥ sakāśāddūrīkurvanti||

Verse 28

वेदविक्रयिणश्चैव वेदानां चैव दूषकाः। वेदानां लेखकाश्चैव ते वै निरयगामिनः।।

vedavikrayiṇaścaiva vedānāṃ caiva dūṣakāḥ| vedānāṃ lekhakāścaiva te vai nirayagāminaḥ||

Verse 29

चातुराश्रम्यबाह्याश्च श्रुतिबाह्याश्च ये नराः। विकर्मभिश्च जीवन्ति ते वै निरयगामिनः।। पर्यश्नन्ति। परित्यज्याश्नन्ति।।

cāturāśramyabāhyāśca śrutibāhyāśca ye narāḥ| vikarmabhiśca jīvanti te vai nirayagāminaḥ|| paryaśnanti| parityajyāśnanti||

Verse 30

केशविक्रयिका राजन्विषविक्रयिकाश्च ये। क्षीरविक्रयिकाश्चैव ते वै निरयगामिनः।। विकर्मभइः स्वस्य निषिद्धैः कर्मभिः।।

keśavikrayikā rājanviṣavikrayikāśca ye| kṣīravikrayikāścaiva te vai nirayagāminaḥ|| vikarmabhaiḥ svasya niṣiddhaiḥ karmabhiḥ||

Verse 31

ब्राह्मणानां गवां चैव कन्यानां च युधिष्ठिर। येऽन्तरायान्ति कार्येषु ते वै निरयगामिनः।।

brāhmaṇānāṃ gavāṃ caiva kanyānāṃ ca yudhiṣṭhira| ye'ntarāyānti kāryeṣu te vai nirayagāminaḥ||

Verse 32

शस्त्रविक्रयिकाश्चैव कर्तारश्च युधिष्ठिर। शल्यानां धनुषां चैव ते वै निरयगामिनः।। केशाश्चामरकम्बलादयः।।

śastravikrayikāścaiva kartāraśca yudhiṣṭhira| śalyānāṃ dhanuṣāṃ caiva te vai nirayagāminaḥ|| keśāścāmarakambalādayaḥ||

Verse 33

शिलाभिः शङ्कुभिर्वाऽपि श्वर्भ्रैर्वा भरतर्षभ। ये मार्गमनुरुन्धन्ति ते वै निरयगामिनः।।

śilābhiḥ śaṅkubhirvā'pi śvarbhrairvā bharatarṣabha| ye mārgamanurundhanti te vai nirayagāminaḥ||

Verse 34

उपाध्यायांश्च भृत्यांश्च भक्तांश्च भरतर्षभ। ये त्यजन्त्यविकारांस्त्रींस्ते वै निरयगामिनः।।

upādhyāyāṃśca bhṛtyāṃśca bhaktāṃśca bharatarṣabha| ye tyajantyavikārāṃstrīṃste vai nirayagāminaḥ||

Verse 35

अप्राप्तदमकाश्चैव नासानां वेधकाश्च ये। बन्धकाश्च पशूनां ये ते वै निरयगामिनः।। कर्तारः शस्त्रशल्यादीनाम्।।

aprāptadamakāścaiva nāsānāṃ vedhakāśca ye| bandhakāśca paśūnāṃ ye te vai nirayagāminaḥ|| kartāraḥ śastraśalyādīnām||

Verse 36

अगोप्तारश्च राजानो बलिषड्भागतस्कराः। समर्थाश्चाप्यदातारस्ते वै निरयगामिनः।।

agoptāraśca rājāno baliṣaḍbhāgataskarāḥ| samarthāścāpyadātāraste vai nirayagāminaḥ||

Verse 37

क्षान्तान्दान्तांस्तथा प्राज्ञान्दीर्घकालं सहोषितान्। त्यजन्ति कृतकृत्या ये ते वै निरयगामिनः।।

kṣāntāndāntāṃstathā prājñāndīrghakālaṃ sahoṣitān| tyajanti kṛtakṛtyā ye te vai nirayagāminaḥ||

Verse 38

बालानामथ वृद्धानां दासानां चैव ये नराः। अदत्त्वा भक्षयन्त्यग्रे ते वै निरयगामिनः।।

bālānāmatha vṛddhānāṃ dāsānāṃ caiva ye narāḥ| adattvā bhakṣayantyagre te vai nirayagāminaḥ||

Verse 39

एते पूर्वं विनिर्दिष्टाः प्रोक्ता निरयगामिनः। भागिनः स्वर्गलोकस्य वक्ष्यामि भरतर्षभ।।

ete pūrvaṃ vinirdiṣṭāḥ proktā nirayagāminaḥ| bhāginaḥ svargalokasya vakṣyāmi bharatarṣabha||

Verse 40

सर्वेष्वेव तु कार्येषु दैवपूर्वेषु भारत। हन्ति पुत्रान्पशून्कृत्स्नान्ब्राह्मणातिक्रमः कृतः।। अप्राप्तानामदान्तानां पशूनाम्। अण्डमर्दनेन बलवीर्ययोर्नाशका अप्राप्तदमकाः।।

sarveṣveva tu kāryeṣu daivapūrveṣu bhārata| hanti putrānpaśūnkṛtsnānbrāhmaṇātikramaḥ kṛtaḥ|| aprāptānāmadāntānāṃ paśūnām| aṇḍamardanena balavīryayornāśakā aprāptadamakāḥ||

Verse 41

दानेन तपसा चैव सत्येन च युधिष्ठिर। ये धर्ममनुवर्तन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः।।

dānena tapasā caiva satyena ca yudhiṣṭhira| ye dharmamanuvartante te narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 42

शुश्रूषाभिस्तपोभिश्च विद्यामादाय भारत। ये प्रतिग्रहनिःस्नेहास्ते नराः स्वर्गगामिनः।।

śuśrūṣābhistapobhiśca vidyāmādāya bhārata| ye pratigrahaniḥsnehāste narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 43

भयात्पाषात्तथा बाधाद्दारिद्र्याद्व्याधिधर्षणात्। तत्कृते धनमीप्सन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः।। ये ब्राह्मणातिक्रमं न कुर्वन्ति ते स्वर्गागामिन इत्यर्थः।।

bhayātpāṣāttathā bādhāddāridryādvyādhidharṣaṇāt| tatkṛte dhanamīpsante te narāḥ svargagāminaḥ|| ye brāhmaṇātikramaṃ na kurvanti te svargāgāmina ityarthaḥ||

Verse 44

क्षमावन्तश्च धीराश्च धर्मकार्येषु चोत्थिताः। मङ्गलाचारसम्पन्नाः पुरुषाः स्वर्गगामिनः।।

kṣamāvantaśca dhīrāśca dharmakāryeṣu cotthitāḥ| maṅgalācārasampannāḥ puruṣāḥ svargagāminaḥ||

Verse 45

निवृत्ता मधुमांसेभ्यः परदारेभ्य एव च। निवृत्ताश्चैव मद्येभ्यस्ते नराः स्वर्गगामिनः।।

nivṛttā madhumāṃsebhyaḥ paradārebhya eva ca| nivṛttāścaiva madyebhyaste narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 46

आश्रमाणां च कर्तारः कुलानां चैव भारत। देशानां नगराणां च ते नराः स्वर्गगामिनः।।

āśramāṇāṃ ca kartāraḥ kulānāṃ caiva bhārata| deśānāṃ nagarāṇāṃ ca te narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 47

वस्त्राभरणदातारो भक्ष्यपानान्नदास्तथा। कुटुम्बानां च भर्तारः पुरुषाः स्वर्गगामिनः।।

vastrābharaṇadātāro bhakṣyapānānnadāstathā| kuṭumbānāṃ ca bhartāraḥ puruṣāḥ svargagāminaḥ||

Verse 48

सर्वहिंसानिवृत्ताश्च नराः सर्वसहाश्च ये। सर्वस्याश्रयभूताश्च ते नराः स्वर्गगामिनः।।

sarvahiṃsānivṛttāśca narāḥ sarvasahāśca ye| sarvasyāśrayabhūtāśca te narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 49

मातरं पितरं चैव शुश्रुषन्ति जितेन्द्रियाः। भ्रातॄणां चैव सस्नेहास्ते नराः स्वर्गगामिनः।।

mātaraṃ pitaraṃ caiva śuśruṣanti jitendriyāḥ| bhrātṝṇāṃ caiva sasnehāste narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 50

आढ्याश्च बलवन्तश्च यौवनस्थाश्च भारत। ये वै जितेन्द्रिया धीरास्ते नराः स्वर्गगामिनः।।

āḍhyāśca balavantaśca yauvanasthāśca bhārata| ye vai jitendriyā dhīrāste narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 51

अपराधिषु सस्नेहा मृदवो मृदुवत्सलाः। आराधनसुखाश्चापि पुरुषाः स्वर्गगामिनः।। कर्तारः पालनकर्तारः।।

aparādhiṣu sasnehā mṛdavo mṛduvatsalāḥ| ārādhanasukhāścāpi puruṣāḥ svargagāminaḥ|| kartāraḥ pālanakartāraḥ||

Verse 52

सहस्रपरिवेष्टारस्तथैव च सहस्रदाः। त्रातारश्च सहस्राणां ते नराः स्वर्गगामिनः।।

sahasrapariveṣṭārastathaiva ca sahasradāḥ| trātāraśca sahasrāṇāṃ te narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 53

सुवर्णस्य च दातारो गवां च भरतर्षभ। यानानां वाहनानां च ते नराः स्वर्गगामिनः।।

suvarṇasya ca dātāro gavāṃ ca bharatarṣabha| yānānāṃ vāhanānāṃ ca te narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 54

वैवाहिकानां द्रव्याणां प्रेष्याणां च युधिष्ठिर। दातारो वाससां चैव ते नराः स्वर्गगामिनः।।

vaivāhikānāṃ dravyāṇāṃ preṣyāṇāṃ ca yudhiṣṭhira| dātāro vāsasāṃ caiva te narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 55

विहारावसथोद्यानकूपारामसभाप्रपा। वप्राणां चैव कर्तारस्ते नराः स्वर्गगामिनः।।

vihārāvasathodyānakūpārāmasabhāprapā| vaprāṇāṃ caiva kartāraste narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 56

निवेशनानां क्षेत्राणां वसतीनां च भारत। दातारः प्रार्थितानां च ते नराः स्वर्गगामिनः।।

niveśanānāṃ kṣetrāṇāṃ vasatīnāṃ ca bhārata| dātāraḥ prārthitānāṃ ca te narāḥ svargagāminaḥ||

Verse 57

रसानां चाथ बीजानां धान्यानां च युधिष्ठिर। स्वयमुत्पाद्य दातारः पुरुषाः स्वर्गगामिनः।। आराधनेनि इतरान् सुखयनति ते तथा।।

rasānāṃ cātha bījānāṃ dhānyānāṃ ca yudhiṣṭhira| svayamutpādya dātāraḥ puruṣāḥ svargagāminaḥ|| ārādhaneni itarān sukhayanati te tathā||

Verse 58

यस्मिंस्तस्मिन्कुले जाता बहुपुत्राः शतायुषः। सानुक्रोशा जितक्रोधाः पुरुषाः स्वर्गगामिनः।।

yasmiṃstasminkule jātā bahuputrāḥ śatāyuṣaḥ| sānukrośā jitakrodhāḥ puruṣāḥ svargagāminaḥ||

Verse 59

एतदुक्तममुत्रार्थं दैवं पित्र्यं च भारत। दानधर्मं च दानस्य यत्पूर्वमृषितिः कृतम्।।

etaduktamamutrārthaṃ daivaṃ pitryaṃ ca bhārata| dānadharmaṃ ca dānasya yatpūrvamṛṣitiḥ kṛtam||