Adhyaya 247

Verse 1

महेश्वरेण पार्वतींप्रति स्वमाहात्म्यकथनपूर्वकं दीक्षया शिवलिङ्गार्चनाफलकथनम्।। 1 ।। उमोवाच। त्रियक्ष त्रिदशश्रेष्ठ त्र्यम्बक त्रिदशाधिप। त्रिपुरान्तक कामाङ्गहर त्रिपथगाधर।।

maheśvareṇa pārvatīṃprati svamāhātmyakathanapūrvakaṃ dīkṣayā śivaliṅgārcanāphalakathanam|| 1 || umovāca| triyakṣa tridaśaśreṣṭha tryambaka tridaśādhipa| tripurāntaka kāmāṅgahara tripathagādhara||

Verse 2

दक्षयज्ञप्रशमन सूलपाणेऽरिसूदन। नमस्ते लोकपालेश लोकपालवरप्रद।।

dakṣayajñapraśamana sūlapāṇe'risūdana| namaste lokapāleśa lokapālavaraprada||

Verse 3

नैकशाखमपर्यन्तमध्यात्मज्ञानमुत्तमम्। अप्रतर्क्यमविज्ञेयं साङ्ख्ययोगसमन्वितम्।।

naikaśākhamaparyantamadhyātmajñānamuttamam| apratarkyamavijñeyaṃ sāṅkhyayogasamanvitam||

Verse 4

भवता परिपृष्टेन शृण्वन्त्या मम भाषितम्। इदानीं श्रोतुमिच्छामि सायुज्यं त्वद्गतं विभो।।

bhavatā paripṛṣṭena śṛṇvantyā mama bhāṣitam| idānīṃ śrotumicchāmi sāyujyaṃ tvadgataṃ vibho||

Verse 5

कथं परिचरन्त्येते भक्तास्त्वां परमेष्ठिनम्। आचारः कीदृशस्तेषां केन तुष्टो भवेद्भवान्। वर्ण्यमानं त्वया साक्षात्प्रीणयत्यधिकं हि मा।।

kathaṃ paricarantyete bhaktāstvāṃ parameṣṭhinam| ācāraḥ kīdṛśasteṣāṃ kena tuṣṭo bhavedbhavān| varṇyamānaṃ tvayā sākṣātprīṇayatyadhikaṃ hi mā||

Verse 6

महेश्वर उवाच। हन्त ते कथयिष्यामि मम सायुज्यमद्भुतम्। येन ते न निवर्तन्ते युक्ताः परमयोगिनः।।

maheśvara uvāca| hanta te kathayiṣyāmi mama sāyujyamadbhutam| yena te na nivartante yuktāḥ paramayoginaḥ||

Verse 7

अव्यक्तोऽहमचिन्त्योऽहं पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः। साङ्ख्ययोगौ मया सृष्टौ सर्वं चापि चराचरम्।।

avyakto'hamacintyo'haṃ pūrvairapi mumukṣubhiḥ| sāṅkhyayogau mayā sṛṣṭau sarvaṃ cāpi carācaram||

Verse 8

अर्चनीयोऽहमीशोऽहमव्ययोऽहं सनातनः। अहं प्रसन्नो भक्तानां ददाम्यमरतामपि।।

arcanīyo'hamīśo'hamavyayo'haṃ sanātanaḥ| ahaṃ prasanno bhaktānāṃ dadāmyamaratāmapi||

Verse 9

न मां विदुः सुरगणा मुनयश्च तपोधनाः। त्वत्प्रियार्थमहं देवि मद्विभूतिं ब्रवीमि ते।।

na māṃ viduḥ suragaṇā munayaśca tapodhanāḥ| tvatpriyārthamahaṃ devi madvibhūtiṃ bravīmi te||

Verse 10

आश्रमेभ्यश्चतुर्भ्योऽहं चतुरो ब्राह्मणाञ्शुभे। मद्भक्तान्निर्मलान्पुण्यान्समानीय तपस्विनः।।

āśramebhyaścaturbhyo'haṃ caturo brāhmaṇāñśubhe| madbhaktānnirmalānpuṇyānsamānīya tapasvinaḥ||

Verse 11

व्याचख्येऽहं तथा देवि योगं पाशुपतं महत्। गृहीतं तच्च तैः सर्वं मुखाच्च मम दक्षिणात्।।

vyācakhye'haṃ tathā devi yogaṃ pāśupataṃ mahat| gṛhītaṃ tacca taiḥ sarvaṃ mukhācca mama dakṣiṇāt||

Verse 12

श्रुत्वा तत्त्रिषु लोकेषु स्थापितं चापि तैः पुनः। इदानीं च त्वया पृष्टो वदाम्येकमनाः शृणु।।

śrutvā tattriṣu lokeṣu sthāpitaṃ cāpi taiḥ punaḥ| idānīṃ ca tvayā pṛṣṭo vadāmyekamanāḥ śṛṇu||

Verse 13

अहं पसुपतिर्नाम मद्भक्ता ये च मानवाः। सर्वे पाशुपता ज्ञेया भस्मदिग्धतनूरुहाः।।

ahaṃ pasupatirnāma madbhaktā ye ca mānavāḥ| sarve pāśupatā jñeyā bhasmadigdhatanūruhāḥ||

Verse 14

रक्षार्थं मङ्गलार्थं न पवित्रार्थं च भामिनि। लिङ्गार्थं चैव भक्तानां भस्म दत्तं मया पुरा।।

rakṣārthaṃ maṅgalārthaṃ na pavitrārthaṃ ca bhāmini| liṅgārthaṃ caiva bhaktānāṃ bhasma dattaṃ mayā purā||

Verse 15

तेन संदिग्धसर्वाङ्गा भस्मना ब्रह्मचारिणः। जटिला मुण्डिता वाऽपि नानाकारशिखण्डिनः।।

tena saṃdigdhasarvāṅgā bhasmanā brahmacāriṇaḥ| jaṭilā muṇḍitā vā'pi nānākāraśikhaṇḍinaḥ||

Verse 16

विकृताः पिङ्गलाभिस्च नग्ना नानाप्रकारिणः। भैक्षं चरन्तः सर्वत्र निःस्पृहा निष्परिग्रहाः।।

vikṛtāḥ piṅgalābhisca nagnā nānāprakāriṇaḥ| bhaikṣaṃ carantaḥ sarvatra niḥspṛhā niṣparigrahāḥ||

Verse 17

मृत्पात्रहस्ता मद्भक्ता मन्निवेशितबुद्ध्यः। चरन्तो निखिलं लोकं मम हर्षविवर्धनाः।।

mṛtpātrahastā madbhaktā manniveśitabuddhyaḥ| caranto nikhilaṃ lokaṃ mama harṣavivardhanāḥ||

Verse 18

मम पाशुपतं दिव्यं योगशास्त्रमनुत्तमम्। सूक्ष्मं सर्वेषु लोकेषु विमृशन्तश्चरन्ति ते।।

mama pāśupataṃ divyaṃ yogaśāstramanuttamam| sūkṣmaṃ sarveṣu lokeṣu vimṛśantaścaranti te||

Verse 19

एवं नित्याभियुक्तानां मद्भक्तानां तपस्विनाम्। उपायं चिन्तयाम्याशु येन मामुपयान्ति ते।।

evaṃ nityābhiyuktānāṃ madbhaktānāṃ tapasvinām| upāyaṃ cintayāmyāśu yena māmupayānti te||

Verse 20

स्थापितं त्रिषु लोकेषु शिवलिङ्गं मया मम। नमस्कारेण वा तस्य मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः।।

sthāpitaṃ triṣu lokeṣu śivaliṅgaṃ mayā mama| namaskāreṇa vā tasya mucyante sarvakilbiṣaiḥ||

Verse 21

इष्टं दत्तमधीतं च यज्ञाश्च बहुदक्षिणाः। शिवलिङ्गप्रणामस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्।।

iṣṭaṃ dattamadhītaṃ ca yajñāśca bahudakṣiṇāḥ| śivaliṅgapraṇāmasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm||

Verse 22

अर्चया शिवलिङ्गस्य परितुष्याम्यहं प्रिये। शिवलिङ्गार्चनायां तु विदानमपि मे शृणु।।

arcayā śivaliṅgasya parituṣyāmyahaṃ priye| śivaliṅgārcanāyāṃ tu vidānamapi me śṛṇu||

Verse 23

गोक्षीरनवनीताभ्यामर्चयेद्यः शिवं मम। इष्टस्य हयमेधस्य यत्फलं तत्फलं भवेत्।।

gokṣīranavanītābhyāmarcayedyaḥ śivaṃ mama| iṣṭasya hayamedhasya yatphalaṃ tatphalaṃ bhavet||

Verse 24

घृतमण्डेन यो नित्यमर्चयेद्यः शिवं मम। स फलं प्राप्नुयान्मर्त्यो ब्राह्मणस्याग्निहोत्रिणः।।

ghṛtamaṇḍena yo nityamarcayedyaḥ śivaṃ mama| sa phalaṃ prāpnuyānmartyo brāhmaṇasyāgnihotriṇaḥ||

Verse 25

केवलेनापि तोयेन स्नापयेद्यः शिवं मम। स चापि लभते पुण्यं प्रियं च लभते नरः।।

kevalenāpi toyena snāpayedyaḥ śivaṃ mama| sa cāpi labhate puṇyaṃ priyaṃ ca labhate naraḥ||

Verse 26

सघृतं गुग्गुलु सम्यग्धूपयेद्यः शिवान्तिके। गोसवस्य तु यज्ञस्य यत्फलं तस्य तद्भवेत्।।

saghṛtaṃ guggulu samyagdhūpayedyaḥ śivāntike| gosavasya tu yajñasya yatphalaṃ tasya tadbhavet||

Verse 27

यस्तु गुग्गुलपिण्डेन केवलेनापि धूपयेत्। तस्य रुक्मप्रधानस्य यत्फलं तस्य तद्भवेत्।।

yastu guggulapiṇḍena kevalenāpi dhūpayet| tasya rukmapradhānasya yatphalaṃ tasya tadbhavet||

Verse 28

यस्तु नानाविधैः पुष्पैर्मम लिङ्गं समर्चयेत्। स हि धेनुसहस्रस्य दत्तस्य फलमाप्नुयात्।

yastu nānāvidhaiḥ puṣpairmama liṅgaṃ samarcayet| sa hi dhenusahasrasya dattasya phalamāpnuyāt|

Verse 29

यस्तु देशान्तरं गत्वा शिवलिङ्गं समर्चयेत्। तस्मात्सर्वमनुष्येषु नास्ति मे प्रियकृत्तमः।।

yastu deśāntaraṃ gatvā śivaliṅgaṃ samarcayet| tasmātsarvamanuṣyeṣu nāsti me priyakṛttamaḥ||

Verse 30

एवं नानाविधैर्द्रव्यैः शिवलिङ्गं समर्चयेत्। मत्समानो मनुष्येषु न पुनर्जायते नरः।।

evaṃ nānāvidhairdravyaiḥ śivaliṅgaṃ samarcayet| matsamāno manuṣyeṣu na punarjāyate naraḥ||

Verse 31

अर्चनाभिर्नमस्कारैरुपहारैः स्तवैरपि। भक्तो मामर्चयेन्नित्यं शिवलिङ्गेष्वतन्द्रितः।।

arcanābhirnamaskārairupahāraiḥ stavairapi| bhakto māmarcayennityaṃ śivaliṅgeṣvatandritaḥ||

Verse 32

पलाशबिल्वपत्राणि राजवृक्षस्रजं तथा। अर्कपुष्पाणि मेध्यानि मत्प्रियाणि विशेषतः।।

palāśabilvapatrāṇi rājavṛkṣasrajaṃ tathā| arkapuṣpāṇi medhyāni matpriyāṇi viśeṣataḥ||

Verse 33

फलं वा यदि वा शाकं पुष्पं वा यदि वा जलम्। दत्तं सम्प्रीणयेद्देवि भक्तैर्मद्गतमानसैः।।

phalaṃ vā yadi vā śākaṃ puṣpaṃ vā yadi vā jalam| dattaṃ samprīṇayeddevi bhaktairmadgatamānasaiḥ||

Verse 34

ममाभिपरितुष्टस्य नास्ति लोकेषु दुर्लभम्। तस्मात्ते सततं भक्ता मामेवाभ्यर्चयन्त्युत।।

mamābhiparituṣṭasya nāsti lokeṣu durlabham| tasmātte satataṃ bhaktā māmevābhyarcayantyuta||

Verse 35

मद्भक्ता न विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः। मद्भक्ताः सर्वलोकेषु पूजनीया विशेषतः।।

madbhaktā na vinaśyanti madbhaktā vītakalmaṣāḥ| madbhaktāḥ sarvalokeṣu pūjanīyā viśeṣataḥ||

Verse 36

मद्द्वेषिणश्चि ये मर्त्या मद्भक्तद्वेषिणश्च वा। यान्ति ते नरकं घोरमिष्ट्वा क्रतुशतैरपि।।

maddveṣiṇaści ye martyā madbhaktadveṣiṇaśca vā| yānti te narakaṃ ghoramiṣṭvā kratuśatairapi||

Verse 37

एतत्ते सर्वमाख्यातं योगं पाशुपतं महत्। मद्भक्तैर्मनुजैर्देवि श्राव्यमेतद्दिनेदिने।।

etatte sarvamākhyātaṃ yogaṃ pāśupataṃ mahat| madbhaktairmanujairdevi śrāvyametaddinedine||

Verse 38

शृणुयाद्यः पठेद्वाऽपि ममेदं धर्मनिश्चयम्। स्वर्गं कीर्तिं धनं धान्यं स लभेत नरोत्तमः।।

śṛṇuyādyaḥ paṭhedvā'pi mamedaṃ dharmaniścayam| svargaṃ kīrtiṃ dhanaṃ dhānyaṃ sa labheta narottamaḥ||