Adhyaya 233

Verse 1

महेश्वरेणोमांप्रति मांसभक्षणाभक्षणयोर्दोषगुणकथनम्।। 1 ।। गुरुप्रशंसनपूर्वकं तत्पूजादिफलकथनम्।। 2 ।। तथा तीर्थस्नानोपवासादिफलकथनम्।। 3 ।। जनमेजय उवाच।

maheśvareṇomāṃprati māṃsabhakṣaṇābhakṣaṇayordoṣaguṇakathanam|| 1 || gurupraśaṃsanapūrvakaṃ tatpūjādiphalakathanam|| 2 || tathā tīrthasnānopavāsādiphalakathanam|| 3 || janamejaya uvāca|

Verse 52

बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु। को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते।। 12-360-1a वैशंपायन उवाच। 12-360-2x बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे। नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह।। 12-360-2a बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते। तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम्।। 12-360-3a नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने। तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये।। 12-360-4a इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव। ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम्।। 12-360-5a उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः। अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत।। 12-360-6a समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान्। तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः।। 12-360-7a अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्। ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते।। 12-360-8a क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः। वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप।। 12-360-9a तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन्। वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते।। 12-360-10a अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः। ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया। आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः।। 12-360-11a ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि। अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः।। 12-360-12a तं पादयोनिंपतितं दृष्ट्वा सव्येन पाणिना। अत्थापयामास तदा प्रभुरेकः प्रजापतिः। उवाच चैनं भगवांश्चिरस्यागतमात्मजम्।। 12-360-13a पितामह उवाच। 12-360-14x स्वागतं ते महाबाहो दिष्ट्या प्राप्तोसि मेऽन्तिकम्। कच्चित्ते कुशलं पुत्र स्वाध्यायतपसोः सदा। नित्यमुग्रतपास्त्वं हि ततः पृच्छामि ते पुनः।। 12-360-14a रुद्र उवाच। 12-360-15x त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम। कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ।। 12-360-15a चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया। ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम्।। 12-360-16a कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते। नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह।। 12-360-17a किंनु तत्सदनं श्रेष्ठं क्षुत्पिपासाविवर्जितम्। सुरासुरैरध्युपितमृषिभिश्चामितप्रभैः।। 12-360-18a गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम्। उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि।। 12-360-19a ब्रह्मोवाच। 12-360-20x वैजयन्तो गिरिवरः सततं सेव्यते मया। अत्रैकाग्रेण मनसा पुरुषश्चिन्त्यते विराट्।। 12-360-20a रुद्र उवाच। 12-360-21x बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव। सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट्।। 12-360-21a को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः। एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे।। 12-360-22a ब्रह्मोवाच। 12-360-23x बहवः पुरुषाः पुत्र त्वया ये समुदाहृताः। एवमेतदतिक्रान्तं द्रष्टव्यं नैवमित्यपि।। 12-360-23a आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते। बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते।। 12-360-24a तथा तं पुरुषं विश्वं परमं सुमहत्तमम्। निर्गुणं निर्गुणा भूत्वा प्रविशन्ति सनातनम्।। 12-360-25a ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि नारायणीये षष्ट्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः।। 360।। ततस्तमीश्वरादिष्टा बुद्धिः क्षिप्रं विवेश सा।। 12-359-25c अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः। भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः।। 12-359-26a बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः। एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत।। 12-359-27a प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम्। तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत्।। 12-359-28a अथास्य बुद्धिरभवत्पुनरन्या तदा किल। सृष्टाः प्रजा इमाः सर्वा ब्रह्मणा परमेष्ठिना।। 12-359-29a दैत्यदानवगन्धर्वरक्षोगणसमाकुला। जाता हीयं वसुमती भाराक्रान्ता तपस्विनी।। 12-359-30a बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः। भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान्।। 12-359-31a अवश्यमेव तैः सर्वैर्वरदानेन दर्पितैः। बाधितव्याः सुरगणा ऋषयश्च तपोधनाः।। 12-359-32a तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया। अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम्।। 12-359-33a निग्रहेण च पापानां साधूनां प्रग्रहेण च। इदं तपस्विनी सत्या धारयिष्यति मेदिनी।। 12-359-34a मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना। तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः।। 12-359-35a एवं स चिन्तयित्वा तु भगवान्मघधुसूदनः। रुपाण्यनेकान्यसृजत्प्रादुर्भावभवाय सः।। 12-359-36a वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा। एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः।। 12-359-37a अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन्। सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत्।। 12-359-38a अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः। भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः।। 12-359-39a तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः। वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर।। 12-359-40a तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने। तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे।। 12-359-41a ततस्तुतोष भगवान्हरिस्तेनास्य कर्मणा। तपसा च सुतप्तेन यमेन नियमेन च।। 12-359-42a मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः। भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः।। 12-359-43a पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः। भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि।। 12-359-44a तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति। परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम।। 12-359-45a तत्राप्यनेकधा वेदान्भेत्स्यसे तपसाऽन्वितः। कृष्णे युगे च संप्राप्ते कृष्णवर्णो भविष्यसि।। 12-359-46a धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा। भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे।। 12-359-47a वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति। महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा।। 12-359-48a यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्। वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः।। 12-359-49a उमोवाच।

bahavaḥ puruṣā brahmannutāho eka eva tu| ko hyatra puruṣaḥ śreṣṭhaḥ ko vā yonirihocyate|| 12-360-1a vaiśaṃpāyana uvāca| 12-360-2x bahavaḥ puruṣā loke sāṅgyayogavicāraṇe| naitadicchanti puruṣamekaṃ kurukulodvaha|| 12-360-2a bahanāṃ puruṣāṇāṃ ca yathaikā yonirucyate| tathā taṃ puruṣaṃ viśvaṃ vyākhyāsyāmi guṇādhikam|| 12-360-3a namaskṛtvā ca gurave vyāsāya viditātmane| tapoyuktāya dāntāya vandyāya paramapaye|| 12-360-4a idaṃ puruṣasūktaṃ hi sarvavedeṣu pārthiva| ṛtaṃ satyaṃ ca vikhyātamṛpisiṃhena cintitam|| 12-360-5a utsargeṇāpavādena ṛṣibhiḥ kapilādibhiḥ| adhyānmacintāmāśritya śāstrāṇyuktāni bhārata|| 12-360-6a samāsatestu yadvyāsaḥ puruṣaikatvamuktavān| tatte'haṃ saṃpravakṣyāmi prasādādamitaujasaḥ|| 12-360-7a atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam| brahmaṇā saha saṃvādaṃ tryambakasya viśāṃpate|| 12-360-8a kṣīrodasya samudrasya madhye hāṭakasaprabhaḥ| vaijayanta iti khyātaḥ parvatapravaro nṛpa|| 12-360-9a tatrādhyātmagatiṃ deva ekākī pravicintayan| vairājasadanānnityaṃ vaijayantaṃ nipevate|| 12-360-10a atha tatrā''satastasya caturvakrasya dhīmataḥ| lalāṭaprabhavaḥ putraḥ śiva āgādyadṛcchayā| ākāśena mahāyogī purā trinayanaḥ prabhuḥ|| 12-360-11a tataḥ khānnipapātāśu dharaṇīdharamūrdhani| agrataścābhavatprīto vavande cāpi pādayoḥ|| 12-360-12a taṃ pādayoniṃpatitaṃ dṛṣṭvā savyena pāṇinā| atthāpayāmāsa tadā prabhurekaḥ prajāpatiḥ| uvāca cainaṃ bhagavāṃścirasyāgatamātmajam|| 12-360-13a pitāmaha uvāca| 12-360-14x svāgataṃ te mahābāho diṣṭyā prāptosi me'ntikam| kaccitte kuśalaṃ putra svādhyāyatapasoḥ sadā| nityamugratapāstvaṃ hi tataḥ pṛcchāmi te punaḥ|| 12-360-14a rudra uvāca| 12-360-15x tvatprasādena bhagavansvādhyāyatapasormama| kṛśalaṃ cāvyayaṃ caiva sarvasya jagatastvatha|| 12-360-15a ciradṛṣṭomi bhagavanvairājasadane mayā| tato'haṃ parvataṃ prāptastvimaṃ tvatpādasevitam|| 12-360-16a kautūhalaṃ cāpi hi me ekāntagamanena te| naitatkāraṇamalpaṃ hi bhaviṣyati pitāmaha|| 12-360-17a kiṃnu tatsadanaṃ śreṣṭhaṃ kṣutpipāsāvivarjitam| surāsurairadhyupitamṛṣibhiścāmitaprabhaiḥ|| 12-360-18a gandharvairepsarobhiśca satataṃ saṃniṣevitam| utsṛjyemaṃ girivaramekākī prāptavānasi|| 12-360-19a brahmovāca| 12-360-20x vaijayanto girivaraḥ satataṃ sevyate mayā| atraikāgreṇa manasā puruṣaścintyate virāṭ|| 12-360-20a rudra uvāca| 12-360-21x bahavaḥ puruṣā brahmaṃstvayā sṛṣṭāḥ svayaṃbhuva| sṛjyante cāpare brahmansa caikaḥ puruṣo virāṭ|| 12-360-21a ko hyasau cintyate brahmaṃstvayaikaḥ puruṣottamaḥ| etanme saṃśayaṃ chindhi mahatkautūhalaṃ hi me|| 12-360-22a brahmovāca| 12-360-23x bahavaḥ puruṣāḥ putra tvayā ye samudāhṛtāḥ| evametadatikrāntaṃ draṣṭavyaṃ naivamityapi|| 12-360-23a ādhāraṃ tu pravakṣyāmi ekasya puruṣasya te| bahūnāṃ puruṣāṇāṃ sa yathaikā yonirucyate|| 12-360-24a tathā taṃ puruṣaṃ viśvaṃ paramaṃ sumahattamam| nirguṇaṃ nirguṇā bhūtvā praviśanti sanātanam|| 12-360-25a || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi nārāyaṇīye ṣaṣṭyadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ|| 360|| tatastamīśvarādiṣṭā buddhiḥ kṣipraṃ viveśa sā|| 12-359-25c athainaṃ buddhisaṃyuktaṃ punaḥ sa dadṛśe hariḥ| bhūyaścaiva vacaḥ prāha sṛjemā vividhāḥ prajāḥ|| 12-359-26a bāḍhamityeva kṛtvā'sau yathā''jñāṃ śirasā hareḥ| evamuktvā sa bhagavāṃstatraivāntaradhāyata|| 12-359-27a prāpa cainaṃ muhūrtena svaṃ sthānaṃ devasaṃjñitam| tāṃ caiva prakṛtiṃ prāpya ekībhāvagato'bhavat|| 12-359-28a athāsya buddhirabhavatpunaranyā tadā kila| sṛṣṭāḥ prajā imāḥ sarvā brahmaṇā parameṣṭhinā|| 12-359-29a daityadānavagandharvarakṣogaṇasamākulā| jātā hīyaṃ vasumatī bhārākrāntā tapasvinī|| 12-359-30a bahavo balinaḥ pṛthvyāṃ daityadānavarākṣasāḥ| bhaviṣyanti tapoyuktā varānaprāpsyanti cottamān|| 12-359-31a avaśyameva taiḥ sarvairvaradānena darpitaiḥ| bādhitavyāḥ suragaṇā ṛṣayaśca tapodhanāḥ|| 12-359-32a tatra nyāyyamidaṃ kartuṃ bhārāvataraṇaṃ mayā| atha nānāsamudbhūtairvasudhāyāṃ yathākramam|| 12-359-33a nigraheṇa ca pāpānāṃ sādhūnāṃ pragraheṇa ca| idaṃ tapasvinī satyā dhārayiṣyati medinī|| 12-359-34a mayā hyeṣā hi dhriyate pātālasthena bhoginā| tasmātpṛthvyāḥ paritrāṇaṃ kariṣye saṃbhavaṃ gataḥ|| 12-359-35a evaṃ sa cintayitvā tu bhagavānmaghadhusūdanaḥ| rupāṇyanekānyasṛjatprādurbhāvabhavāya saḥ|| 12-359-36a vārāhaṃ nārasihaṃ ca vāmanaṃ mānuṣaṃ tathā| ebhirmayā nihantavyāḥ durvinītāḥ surārayaḥ|| 12-359-37a atha bhūyo jagatsraṣṭā bhoḥśabdenānunādayan| sarasvatīmuccacāra tatra sārasvato'bhavat|| 12-359-38a apāntaratamā nāma suto vāksaṃbhavaḥ prabhoḥ| bhūtabhavyabhaviṣyajñaḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ|| 12-359-39a tamuvāca nataṃ mūrdhnā devānāmādivaravyayaḥ| vedākhyāne śrutiḥ kāryā tvayā matimatāṃvara|| 12-359-40a tasmātkuru yathājñaptaṃ mamaitadvacanaṃ mune| tena bhinnāstadā vedā manoḥ svāyaṃbhuventare|| 12-359-41a tatastutoṣa bhagavānharistenāsya karmaṇā| tapasā ca sutaptena yamena niyamena ca|| 12-359-42a manvantareṣu putra tvamevaṃ lokapravartakaḥ| bhaviṣyasyacalo brahmannapradhṛṣyaśca nityaśaḥ|| 12-359-43a punastiṣye ca saṃprāpte kuravo nāma bhāratāḥ| bhaviṣyanti mahātmāno rājānaḥ prathitā bhuvi|| 12-359-44a teṣāṃ tvattaḥ prasūtānāṃ kulabhedo bhaviṣyati| parasparavināśārthaṃ tvāmṛte dvijasattama|| 12-359-45a tatrāpyanekadhā vedānbhetsyase tapasā'nvitaḥ| kṛṣṇe yuge ca saṃprāpte kṛṣṇavarṇo bhaviṣyasi|| 12-359-46a dharmāṇāṃ vividhānāṃ ca kartā jñānakarastathā| bhaviṣyasi tapoyukto na ca rāgādvimokṣyase|| 12-359-47a vītarāgaśca putraste paramātmā bhaviṣyati| maheśvaraprasādena naitadvacanamanyathā|| 12-359-48a yaṃ mānasaṃ vai pravadanti viprāḥ pitāmahasyottamabuddhiyuktam| vasiṣṭhamagryaṃ ca taponidhānaṃ yasyātisūryaṃ vyariricyate bhāḥ|| 12-359-49a umovāca|

Verse 62

तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः पराशरो नाम महाप्रभावः। पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो महातपा वै तपसो निवासः।। 12-359-50a कानीनगर्भः पितृकन्यकायां तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः।। 12-359-51a भूतभव्यभविष्याणां ज्ञानानां वेत्स्यसे गतिम्। ये ह्यतिक्रान्तकाः पूर्वं सहस्रसुगपर्ययाः।। 12-359-52a तांश्च सर्वान्मयोद्दिष्टान्द्रक्ष्यसे तपसाऽन्वितः। पुनर्द्रक्ष्यसि चानेकसहस्रयुगपर्ययान्।। 12-359-53a अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने। अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा। भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव।। 12-359-54a * शनैश्चरः सूर्यपुत्रो भविष्यति मनुर्महान्। तस्मिन्मन्वन्तरे चैव मन्वादिगणपूर्वकः। त्वमेव भविता वत्स मत्प्रसादान्न संशयः।। 12-359-55a [यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम्। अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम्।।] 12-359-56a एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा। युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत्।। 12-359-57a सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः। अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः।। 12-359-58a पुनश्च जातो विख्यातो वसिष्ठकुलनन्दनः।। त्रिराप्लुत्य जलाभ्यासे दत्त्वा ब्राह्मणदक्षिणाम्। अभ्यर्च्य देवायतनं ततः प्रायाद्यथागतम्।।

tasyānvape cāpi tato maharṣiḥ parāśaro nāma mahāprabhāvaḥ| pitā sa te vedanidhirvariṣṭho mahātapā vai tapaso nivāsaḥ|| 12-359-50a kānīnagarbhaḥ pitṛkanyakāyāṃ tasmādṛṣestvaṃ bhavitā ca putraḥ|| 12-359-51a bhūtabhavyabhaviṣyāṇāṃ jñānānāṃ vetsyase gatim| ye hyatikrāntakāḥ pūrvaṃ sahasrasugaparyayāḥ|| 12-359-52a tāṃśca sarvānmayoddiṣṭāndrakṣyase tapasā'nvitaḥ| punardrakṣyasi cānekasahasrayugaparyayān|| 12-359-53a anādinidhanaṃ loke cakrahastaṃ ca māṃ mune| anudhyānānmama mune naitadvacanamanyathā| bhaviṣyati mahāsatva khyātiścāpyatulā tava|| 12-359-54a * śanaiścaraḥ sūryaputro bhaviṣyati manurmahān| tasminmanvantare caiva manvādigaṇapūrvakaḥ| tvameva bhavitā vatsa matprasādānna saṃśayaḥ|| 12-359-55a [yatkiṃcidvidyate loke sarvaṃ tanmadviceṣṭitam| anyo hyanyaṃ cintayati svacchandaṃ vidadhāmyaham||] 12-359-56a evaṃ sārasvatamṛṣimapāṃtaratamaṃ tathā| yuktvā vacanamīśānaḥ sādhayasvetyathābravīt|| 12-359-57a sohaṃ tasya prasādena devasya harimedhasaḥ| apāṃtaratamo nāmnā tato jāto''jñayā hareḥ|| 12-359-58a punaśca jāto vikhyāto vasiṣṭhakulanandanaḥ|| trirāplutya jalābhyāse dattvā brāhmaṇadakṣiṇām| abhyarcya devāyatanaṃ tataḥ prāyādyathāgatam||

Verse 63

तदेतत्कथितं जन्म मया पूर्वकमात्ममः। नारायणप्रसादेन तदा नारायणांशजम्।। 12-359-60a एतद्विधानं सर्वेषां तीर्थंतीर्थमिति प्रिये। समीपतीर्थस्नानात्तु दूरतीर्थं सुपूजितम्।।

tadetatkathitaṃ janma mayā pūrvakamātmamaḥ| nārāyaṇaprasādena tadā nārāyaṇāṃśajam|| 12-359-60a etadvidhānaṃ sarveṣāṃ tīrthaṃtīrthamiti priye| samīpatīrthasnānāttu dūratīrthaṃ supūjitam||

Verse 64

मया हि सुमहत्तप्तं तपः परमदारुणम्। पुरा मतिमतां श्रेष्ठाः परमेण समाधिना।। 12-359-61a आदिप्रभृतिशुद्धस्य तीर्थस्नानं शुभं भवेत्। तपोर्थं पापनाशार्थं शौचार्थं तीर्थगाहनम्।।

mayā hi sumahattaptaṃ tapaḥ paramadāruṇam| purā matimatāṃ śreṣṭhāḥ parameṇa samādhinā|| 12-359-61a ādiprabhṛtiśuddhasya tīrthasnānaṃ śubhaṃ bhavet| taporthaṃ pāpanāśārthaṃ śaucārthaṃ tīrthagāhanam||