Adhyaya 214

Verse 1

महेश्वरेण पार्वतींप्रति सदृष्टान्तप्रदर्शनं सर्वैर्विधेर्दुरतिक्रमत्वनिरूपणम्।। 1 ।। तता योधधर्मकथनपूर्वकं राज्ञां योधानां च प्राणयज्ञप्रशंसनम्।। 2 ।। महेश्वर उवाच। श्रूयतां कारणं देवि यथा हि दुरतिक्रमः। विधिः सर्वेषु भूतेषु मर्तव्ये समुपस्थिते।।

maheśvareṇa pārvatīṃprati sadṛṣṭāntapradarśanaṃ sarvairvidherduratikramatvanirūpaṇam|| 1 || tatā yodhadharmakathanapūrvakaṃ rājñāṃ yodhānāṃ ca prāṇayajñapraśaṃsanam|| 2 || maheśvara uvāca| śrūyatāṃ kāraṇaṃ devi yathā hi duratikramaḥ| vidhiḥ sarveṣu bhūteṣu martavye samupasthite||

Verse 2

।। आयुःक्षयेणोपहिताः समागम्य वरानने। कीटाः पतङ्गा बहवः स्थूलाः सूक्ष्माश्च मध्यमाः। प्रज्वलत्सु प्रदीपेषु स्वयमेव पतन्ति ते।।

|| āyuḥkṣayeṇopahitāḥ samāgamya varānane| kīṭāḥ pataṅgā bahavaḥ sthūlāḥ sūkṣmāśca madhyamāḥ| prajvalatsu pradīpeṣu svayameva patanti te||

Verse 3

।। बहूनां मृगयूथानां नानावननिषेविणाम्। यस्तु कालं गतस्तेषां स वै पाशेन बध्यते।।

|| bahūnāṃ mṛgayūthānāṃ nānāvananiṣeviṇām| yastu kālaṃ gatasteṣāṃ sa vai pāśena badhyate||

Verse 4

।। सूनार्थं देवि बद्धानां क्षीणायुर्यो निबध्यते। अवशो घातकस्याथ हस्तं तदहरेति सः।।

|| sūnārthaṃ devi baddhānāṃ kṣīṇāyuryo nibadhyate| avaśo ghātakasyātha hastaṃ tadahareti saḥ||

Verse 5

।। यथा पक्षिगणाः क्षिप्रं विस्तीर्णाकाशगामिनः। क्षीणायुषो निबध्यन्ते शक्ता अपि पलायितुम्।।

|| yathā pakṣigaṇāḥ kṣipraṃ vistīrṇākāśagāminaḥ| kṣīṇāyuṣo nibadhyante śaktā api palāyitum||

Verse 6

।। यथा वारिचरा मीना बहवोऽम्बुजजातयः। जालं समधिरोहन्ति स्वयमेव विधेर्वशात्।।

|| yathā vāricarā mīnā bahavo'mbujajātayaḥ| jālaṃ samadhirohanti svayameva vidhervaśāt||

Verse 7

।। शल्यकस्य च जिह्वाग्रं स्वयमारुह्य शोभने। आयुःक्षयेणोपहता निबध्यन्ते सरीसृपाः।।

|| śalyakasya ca jihvāgraṃ svayamāruhya śobhane| āyuḥkṣayeṇopahatā nibadhyante sarīsṛpāḥ||

Verse 8

।। कृषतां कर्षकाणां च नास्ति बुद्धिर्विहिंसने। अथैषां लाङ्गलाग्राद्यैर्हन्यन्ते जन्तवोऽक्षयाः।।

|| kṛṣatāṃ karṣakāṇāṃ ca nāsti buddhirvihiṃsane| athaiṣāṃ lāṅgalāgrādyairhanyante jantavo'kṣayāḥ||

Verse 9

।। पादाग्रेणैव चैकेन यां हिंसां कुरुते नरः। मातङ्गोपि न तां कुर्यात्कूरो जन्मशतैरपि।।

|| pādāgreṇaiva caikena yāṃ hiṃsāṃ kurute naraḥ| mātaṅgopi na tāṃ kuryātkūro janmaśatairapi||

Verse 10

।। म्रियन्ते यैर्हि मर्तव्यं न तान्घ्नन्ति कृषीवलाः। कृषामीति मनस्तस्य नास्ति चिन्ता विहिंसने।।

|| mriyante yairhi martavyaṃ na tānghnanti kṛṣīvalāḥ| kṛṣāmīti manastasya nāsti cintā vihiṃsane||

Verse 11

।। तस्माज्जीवसहस्राणि हत्वाऽपि न स लिप्यते। विधिना स हतः पूर्वं पश्चात्प्राणि विपद्यते। एवं सर्वेषु भूतेषु विधिर्हि दुरतिक्रमः।।

|| tasmājjīvasahasrāṇi hatvā'pi na sa lipyate| vidhinā sa hataḥ pūrvaṃ paścātprāṇi vipadyate| evaṃ sarveṣu bhūteṣu vidhirhi duratikramaḥ||

Verse 12

।। गतायुषा मुहूर्तं तु न शक्यमुपजीवितुम्। जीवितव्ये न मर्तव्यं न भूतं न भविष्यति।।

|| gatāyuṣā muhūrtaṃ tu na śakyamupajīvitum| jīvitavye na martavyaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati||

Verse 13

।। शुभाशुभं कर्मफलं न शक्यमतिवर्तितुम्। तथा ताभिश्च मर्तव्यं मोक्तव्याश्चैव तास्तथा।।

|| śubhāśubhaṃ karmaphalaṃ na śakyamativartitum| tathā tābhiśca martavyaṃ moktavyāścaiva tāstathā||

Verse 14

।। रन्तिदेवस्य गावो वै विधेर्हि वशमागताः। स्वयमायान्ति गावो वै हन्यन्ते यत्र सुन्दरि।।

|| rantidevasya gāvo vai vidherhi vaśamāgatāḥ| svayamāyānti gāvo vai hanyante yatra sundari||

Verse 15

।। गवां वै हन्यमानानां रुधिरप्रभवा नदी। चर्मण्वतीति विख्याता खुरशृङ्गास्थिदुर्गमा।।

|| gavāṃ vai hanyamānānāṃ rudhiraprabhavā nadī| carmaṇvatīti vikhyātā khuraśṛṅgāsthidurgamā||

Verse 16

।। रुधिरं तां नदीं प्राप्य तोयं भवति शोभने। मेध्यं पुण्यं पवित्रं च गन्धवर्णरसैर्युतम्।।

|| rudhiraṃ tāṃ nadīṃ prāpya toyaṃ bhavati śobhane| medhyaṃ puṇyaṃ pavitraṃ ca gandhavarṇarasairyutam||

Verse 17

।। तत्राऽभिषेकं कुर्वन्ति कृतजप्याः कृताह्निकाः। द्विजा देवगणाश्चापि लोकपाला महेश्वराः।।

|| tatrā'bhiṣekaṃ kurvanti kṛtajapyāḥ kṛtāhnikāḥ| dvijā devagaṇāścāpi lokapālā maheśvarāḥ||

Verse 18

।। तस्य राज्ञः सदा सत्रे स्वयमागम्य सुन्दरि। विधिना पूर्वदृष्टेन तन्मांसमुपकल्पितम्। मन्त्रवत्प्रतिगृह्णन्ति यतान्यायं यताविधि।।

|| tasya rājñaḥ sadā satre svayamāgamya sundari| vidhinā pūrvadṛṣṭena tanmāṃsamupakalpitam| mantravatpratigṛhṇanti yatānyāyaṃ yatāvidhi||

Verse 19

।। समांसं च सदा ह्यन्नं शतशोऽथ सहस्रशः। भुञ्जानानां द्विजातीनामस्तमेति दिवाकरः।।

|| samāṃsaṃ ca sadā hyannaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ| bhuñjānānāṃ dvijātīnāmastameti divākaraḥ||

Verse 20

।। गावो यास्तत्र हन्यन्ते राज्ञस्तस्य क्रतूत्तमे। पठ्यमानेषु मन्त्रेषु यथान्यायं यथाविधि।।

|| gāvo yāstatra hanyante rājñastasya kratūttame| paṭhyamāneṣu mantreṣu yathānyāyaṃ yathāvidhi||

Verse 21

।। ताश्च स्वर्गं गता गावो रन्तिदेवश्च पार्थिवः। सदा सत्रविधानेन सिद्धिं प्राप्तो नरोत्तमः।।

|| tāśca svargaṃ gatā gāvo rantidevaśca pārthivaḥ| sadā satravidhānena siddhiṃ prāpto narottamaḥ||

Verse 22

।। अथ यस्तु सहायार्थमुक्तः स्यात्पार्थिवैर्नरैः। भोगानां संविभागेन वस्त्राभरणभूषणैः।।

|| atha yastu sahāyārthamuktaḥ syātpārthivairnaraiḥ| bhogānāṃ saṃvibhāgena vastrābharaṇabhūṣaṇaiḥ||

Verse 23

।। सहभोजनसम्बद्धैः सत्कारैर्विविधैरपि। सहायकाले सम्प्राप्ते सङ्ग्रामे शस्त्रमुद्धरेत्।।

|| sahabhojanasambaddhaiḥ satkārairvividhairapi| sahāyakāle samprāpte saṅgrāme śastramuddharet||

Verse 24

।। व्यूढानीके यथा सास्त्रं सेनयोरुभयोरपि। हस्त्यश्वरथसम्पूर्णे पदातिबलसङ्कुले। चामरच्छत्रशबले ध्वजचर्मायुधोज्ज्वले।।

|| vyūḍhānīke yathā sāstraṃ senayorubhayorapi| hastyaśvarathasampūrṇe padātibalasaṅkule| cāmaracchatraśabale dhvajacarmāyudhojjvale||

Verse 25

।। शक्तितोमरकुन्तासिशूलमुद्गरपाणिभिः। कूटमुद्गरचापेषु मुसुण्ठीजुष्टमुष्टिभिः।।

|| śaktitomarakuntāsiśūlamudgarapāṇibhiḥ| kūṭamudgaracāpeṣu musuṇṭhījuṣṭamuṣṭibhiḥ||

Verse 26

।। भिण्डिपालगदाचक्रप्रासकर्पटधारिभिः। नानाप्रहरणैर्योधैः सेनयोरुभयोरपि। युद्धशौण्डैः प्रगर्जद्भिर्वृषेषु वृषभैरिव।।

|| bhiṇḍipālagadācakraprāsakarpaṭadhāribhiḥ| nānāpraharaṇairyodhaiḥ senayorubhayorapi| yuddhaśauṇḍaiḥ pragarjadbhirvṛṣeṣu vṛṣabhairiva||

Verse 27

।। शङ्खदुन्दुभिनादेन नानातूर्यरवेण च। हयहेषितशब्देन कुञ्जराणां तु बृंहितैः।।

|| śaṅkhadundubhinādena nānātūryaraveṇa ca| hayaheṣitaśabdena kuñjarāṇāṃ tu bṛṃhitaiḥ||

Verse 28

।। योधानां सिंहनादैश्च घण्टानां शिञ्जितस्वनैः। दिशश्च विदिशश्चैव समन्ताद्बधिरीकृताः।।

|| yodhānāṃ siṃhanādaiśca ghaṇṭānāṃ śiñjitasvanaiḥ| diśaśca vidiśaścaiva samantādbadhirīkṛtāḥ||

Verse 29

।। ग्रीष्मान्तेष्विव गर्जद्भिर्नभशीव बलाहकैः। रथनेमिखुरोद्धूतैररुणै रणरेणुभिः। कपिलाभिरिवाकाशे छाद्यमाने समन्ततः।।

|| grīṣmānteṣviva garjadbhirnabhaśīva balāhakaiḥ| rathanemikhuroddhūtairaruṇai raṇareṇubhiḥ| kapilābhirivākāśe chādyamāne samantataḥ||

Verse 30

।। प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते योधानां तत्र सेनयोः। तेषां प्रहारक्षतजं रक्तचन्दनसन्निभम्।।

|| pravṛtte śastrasampāte yodhānāṃ tatra senayoḥ| teṣāṃ prahārakṣatajaṃ raktacandanasannibham||

Verse 31

।। तेषामस्राणि गात्रेभ्य स्रवन्ते रणमूर्धनि। पलाशाशोकपुष्पाणां जङ्गमा इव राशयः।।

|| teṣāmasrāṇi gātrebhya sravante raṇamūrdhani| palāśāśokapuṣpāṇāṃ jaṅgamā iva rāśayaḥ||

Verse 32

।। रणे समभिवर्तन्त उद्यतायुधपाणयः। शोभमाना रणे शूरा आह्वयन्तः परस्परम्।।

|| raṇe samabhivartanta udyatāyudhapāṇayaḥ| śobhamānā raṇe śūrā āhvayantaḥ parasparam||

Verse 33

।। हन्यमानेष्वभिघ्नत्सु शूरेषु रणसङ्कटे। पृष्ठं दत्त्वा च ये तत्र नायकस्य नराधमाः।।

|| hanyamāneṣvabhighnatsu śūreṣu raṇasaṅkaṭe| pṛṣṭhaṃ dattvā ca ye tatra nāyakasya narādhamāḥ||

Verse 34

।। अनाहता निवर्तन्ते नायके चाप्यनीप्सति। ते दुष्कृतं प्रपद्यन्ते नायकस्याखिलं नराः। यच्चास्ति सुकृतं तेषां युज्यते तेन नायकः।।

|| anāhatā nivartante nāyake cāpyanīpsati| te duṣkṛtaṃ prapadyante nāyakasyākhilaṃ narāḥ| yaccāsti sukṛtaṃ teṣāṃ yujyate tena nāyakaḥ||

Verse 35

।। अहिंसा परमो धर्म इति येऽपि नरा विदुः। सङ्ग्रामेषु न युध्यन्ते भृत्याश्चैवानुरूपतः। नरकं यान्ति ते घोरं भर्तृपिण्डापहारिणइः।।

|| ahiṃsā paramo dharma iti ye'pi narā viduḥ| saṅgrāmeṣu na yudhyante bhṛtyāścaivānurūpataḥ| narakaṃ yānti te ghoraṃ bhartṛpiṇḍāpahāriṇaiḥ||

Verse 36

।। यस्तु प्राणान्परित्यज्य प्रविशेदुद्यतायुधः। सङ्ग्राममग्निप्रतिमं पतह्ग इव निर्भयः। स्वर्गमाविशते प्रेत्य ज्ञात्वा योधस्य निश्चयम्।।

|| yastu prāṇānparityajya praviśedudyatāyudhaḥ| saṅgrāmamagnipratimaṃ patahga iva nirbhayaḥ| svargamāviśate pretya jñātvā yodhasya niścayam||

Verse 37

।। आविष्टश्चैव सत्त्वेन सघृणो जायते नरः। प्रहारैर्नन्दयेद्देवि सत्वेनाधिष्ठितो हि सः। प्रहारव्यथितश्चैव न वैक्लब्यमुपैति सः।।

|| āviṣṭaścaiva sattvena saghṛṇo jāyate naraḥ| prahārairnandayeddevi satvenādhiṣṭhito hi saḥ| prahāravyathitaścaiva na vaiklabyamupaiti saḥ||

Verse 38

।। यस्तु स्वं नायकं रक्षेदतिघोरे रणाङ्कणे। तापयन्नरिसैन्यानि सिंहो मृगगणानिव। आदित्य इव मध्याह्ने दुर्निरीक्ष्यो रणाजिरे।।

|| yastu svaṃ nāyakaṃ rakṣedatighore raṇāṅkaṇe| tāpayannarisainyāni siṃho mṛgagaṇāniva| āditya iva madhyāhne durnirīkṣyo raṇājire||

Verse 39

।। निर्दयो यस्तु सङ्ग्रामे प्रहरन्नुद्यतायुधः। यजते स तु पूतात्मा सङ्ग्रामेण महाक्रतुम्।।

|| nirdayo yastu saṅgrāme praharannudyatāyudhaḥ| yajate sa tu pūtātmā saṅgrāmeṇa mahākratum||

Verse 40

।। चर्म कृष्णाजिनं तस्य दन्तकाष्ठं धनुः स्मृतम्। रथो वेदिर्ध्वजो यूपः [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php कुशाश्च] रथरश्मयः।।

|| carma kṛṣṇājinaṃ tasya dantakāṣṭhaṃ dhanuḥ smṛtam| ratho vedirdhvajo yūpaḥ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php kuśāśca] ratharaśmayaḥ||

Verse 41

।। मानो दर्पस्त्वहङ्कारस्त्रयस्त्रेताग्नयः स्मृताः। प्रमोदश्च स्रुवस्तस्य उपाध्यायो हि सारथिः।।

|| māno darpastvahaṅkārastrayastretāgnayaḥ smṛtāḥ| pramodaśca sruvastasya upādhyāyo hi sārathiḥ||

Verse 42

।। स्रुग्भाण्डं चापि यत्किञ्चिद्यज्ञोपकरणानि च। आयुधान्यस्य तत्सर्वं समिधः सायकाः स्मृताः।।

|| srugbhāṇḍaṃ cāpi yatkiñcidyajñopakaraṇāni ca| āyudhānyasya tatsarvaṃ samidhaḥ sāyakāḥ smṛtāḥ||

Verse 43

।। स्वेदस्रवश्च गात्रेभ्यः क्षौद्रं तस्य यशस्विनः। पुरोडाशा नृशीर्षाणि रुधिरं चाहुतिः स्मृता। तूणाश्चैव चरुर्ज्ञेया वसोर्धारा वसाः स्मृताः।।

|| svedasravaśca gātrebhyaḥ kṣaudraṃ tasya yaśasvinaḥ| puroḍāśā nṛśīrṣāṇi rudhiraṃ cāhutiḥ smṛtā| tūṇāścaiva carurjñeyā vasordhārā vasāḥ smṛtāḥ||

Verse 44

।। क्रव्यादा भूतसङ्घाश्च तस्मिन्यज्ञे द्विजतयः। तेषां भक्षान्नपानानि हता नृगजवाजिनः। भुञ्जते ते यथाकामं यता यज्ञे किमिच्छति।।

|| kravyādā bhūtasaṅghāśca tasminyajñe dvijatayaḥ| teṣāṃ bhakṣānnapānāni hatā nṛgajavājinaḥ| bhuñjate te yathākāmaṃ yatā yajñe kimicchati||

Verse 45

।। निहतानां तु योधानां वस्त्राभरणभूषणम्। हिरण्यं च सुवर्णं च यद्वै यज्ञस्य दक्षिणा।।

|| nihatānāṃ tu yodhānāṃ vastrābharaṇabhūṣaṇam| hiraṇyaṃ ca suvarṇaṃ ca yadvai yajñasya dakṣiṇā||

Verse 46

।। यस्तत्र हन्यते देवि गजस्कन्धगतो नरः। ब्रह्मलोकमवाप्नोति रणेष्वभिमुखो हतः।।

|| yastatra hanyate devi gajaskandhagato naraḥ| brahmalokamavāpnoti raṇeṣvabhimukho hataḥ||

Verse 47

।। रथमध्यगतो वाऽपि हयपृष्ठगतोपि वा। हन्यते यस्तु सङ्ग्रामे शक्रलोके महीयते।।

|| rathamadhyagato vā'pi hayapṛṣṭhagatopi vā| hanyate yastu saṅgrāme śakraloke mahīyate||

Verse 48

।। स्वर्गे हताः प्रपूज्यते हन्ता त्वत्रैव पूज्यते। द्वावेतौ सुखमेधेते हन्ता यश्चैव हन्यते।।

|| svarge hatāḥ prapūjyate hantā tvatraiva pūjyate| dvāvetau sukhamedhete hantā yaścaiva hanyate||

Verse 49

।। तस्मात्सङ्ग्राममासाद्य प्रहर्तव्यमभीतवत्।।

|| tasmātsaṅgrāmamāsādya prahartavyamabhītavat||

Verse 50

।। निर्भयो यस्तु सङ्ग्रामे यस्तु सङ्ग्रामे प्रहरेदुद्यतायुधः। यथा नदीसहस्राणि प्रविष्टानि महोदधिम्।।

|| nirbhayo yastu saṅgrāme yastu saṅgrāme praharedudyatāyudhaḥ| yathā nadīsahasrāṇi praviṣṭāni mahodadhim||

Verse 51

।। तथा सर्वे न सन्देहो धर्मा धर्मभृतांवरम्। प्रविष्टा राजधर्मेण आचारविनयस्तथा।।

|| tathā sarve na sandeho dharmā dharmabhṛtāṃvaram| praviṣṭā rājadharmeṇa ācāravinayastathā||

Verse 52

।। वेदोक्ताश्चैव ये धर्माः पाषण्डेषु च कीर्तिताः। तथैव मानुषा धर्मा धर्माश्चान्ये तथेतरे।।

|| vedoktāścaiva ye dharmāḥ pāṣaṇḍeṣu ca kīrtitāḥ| tathaiva mānuṣā dharmā dharmāścānye tathetare||

Verse 53

।। देशजातिकुलानां च ग्रामधर्मास्तथैव च। ये धर्माः पार्वतीयेषु ये धर्माः पत्तनादिषु। तेषां पूर्वप्रवृत्तानां कर्तव्यं परिरक्षणम्।।

|| deśajātikulānāṃ ca grāmadharmāstathaiva ca| ye dharmāḥ pārvatīyeṣu ye dharmāḥ pattanādiṣu| teṣāṃ pūrvapravṛttānāṃ kartavyaṃ parirakṣaṇam||

Verse 54

।। धर्म एव हतो हन्ति धर्मो रक्षति रक्षितः। तस्माद्धर्मो न हन्तव्यः पार्थिवेन विशेषतः।।

|| dharma eva hato hanti dharmo rakṣati rakṣitaḥ| tasmāddharmo na hantavyaḥ pārthivena viśeṣataḥ||

Verse 55

।। प्रजाः पालयते यत्र धर्मेण वसुधाधिपः। षट्कर्मनिरता विप्राः पूज्यन्ते पितृदेवताः।।

|| prajāḥ pālayate yatra dharmeṇa vasudhādhipaḥ| ṣaṭkarmaniratā viprāḥ pūjyante pitṛdevatāḥ||

Verse 56

।। नैव तस्मिन्ननावृष्टिर्न रोगा नाप्युपद्रवाः। धर्मशीलाः प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरते नृपे।।

|| naiva tasminnanāvṛṣṭirna rogā nāpyupadravāḥ| dharmaśīlāḥ prajāḥ sarvāḥ svadharmanirate nṛpe||

Verse 57

।। एष्टव्यः सततं देवि युक्ताचारो नराधिपः। छिद्रज्ञश्चैव शत्रूणामप्रमत्तः प्रतापवान्।।

|| eṣṭavyaḥ satataṃ devi yuktācāro narādhipaḥ| chidrajñaścaiva śatrūṇāmapramattaḥ pratāpavān||

Verse 58

।। शूद्राः पृथिव्यां बहवो राज्ञां बहुविनाशकाः। तस्मात्प्रमादं सुश्रोणि न कुर्यात्पण्डितो नृपः।।

|| śūdrāḥ pṛthivyāṃ bahavo rājñāṃ bahuvināśakāḥ| tasmātpramādaṃ suśroṇi na kuryātpaṇḍito nṛpaḥ||

Verse 59

।। तेषु मित्रेषु त्यक्तेषु तथा मर्त्येषु हस्तिषु। विस्रम्भो नोपगन्तव्यः स्नानपानेषु नित्यशः।।

|| teṣu mitreṣu tyakteṣu tathā martyeṣu hastiṣu| visrambho nopagantavyaḥ snānapāneṣu nityaśaḥ||

Verse 60

।। राज्ञो वल्लभतामेति कुलं भावयते स्वकम्। यस्तु राष्ट्रहितार्थाय गोब्राह्मणकृते तथा। बन्दीग्रहाय मित्रार्थे प्राणांस्त्यजति दुस्त्यजान्।।

|| rājño vallabhatāmeti kulaṃ bhāvayate svakam| yastu rāṣṭrahitārthāya gobrāhmaṇakṛte tathā| bandīgrahāya mitrārthe prāṇāṃstyajati dustyajān||

Verse 61

।। सर्वकामदुघां धेनुं धरणीं लोकधारिणीम्। समुद्रान्तां वरारोहे सशैलवनकाननाम्।।

|| sarvakāmadughāṃ dhenuṃ dharaṇīṃ lokadhāriṇīm| samudrāntāṃ varārohe saśailavanakānanām||

Verse 62

।। दद्याद्देवि द्विजातिभ्यो वसुपूर्णां वसुन्धराम्। न तत्समं वरारोहे प्राणत्यागी विशिष्यते।।

|| dadyāddevi dvijātibhyo vasupūrṇāṃ vasundharām| na tatsamaṃ varārohe prāṇatyāgī viśiṣyate||

Verse 63

।। सहस्रमपि यज्ञानां यजते च यतर्द्धिमान्। यज्ञैस्तस्य किमाश्चर्यं प्राणत्यागः सुदुष्करः।।

|| sahasramapi yajñānāṃ yajate ca yatarddhimān| yajñaistasya kimāścaryaṃ prāṇatyāgaḥ suduṣkaraḥ||

Verse 64

।। तस्मात्सर्वेषु यज्ञेषु प्राणयज्ञो विशिष्यते। एवं सङ्ग्रामयज्ञास्ते यथार्थं समुदाहृताः।।

|| tasmātsarveṣu yajñeṣu prāṇayajño viśiṣyate| evaṃ saṅgrāmayajñāste yathārthaṃ samudāhṛtāḥ||