Adhyaya 143

Verse 1

सम्भूय तीर्थयात्रां कुर्वद्भिर्द्विजर्षिभी राजर्षिभिश्च क्रमेण ब्रह्मसरःप्रति गमनम्।। 1 ।। तत्रागस्त्येन ह्रदात्समुद्धृतपद्मस्य धर्मशुश्रूषुणेन्द्रेण गूढमपहारे ऋषिभी राजभिश्च स्वेषु पुष्करस्तेयं शङ्कमानमगस्त्यंप्रति प्रत्येकशो नानाशपथकरणम्।। 2 ।। पश्चादिन्द्रेण स्वस्वरूपप्रकाशनपूर्वकं स्वेन पुष्करापहारस्य प्रयोजननिवेदनेन तत्प्रसादनम्।। 3 भीष्म उवाच। अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्। यद्वृत्तं तीर्थयात्रायां शपथं प्रति तच्छृणु।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि त्रिचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः।। 143 ।।

sambhūya tīrthayātrāṃ kurvadbhirdvijarṣibhī rājarṣibhiśca krameṇa brahmasaraḥprati gamanam|| 1 || tatrāgastyena hradātsamuddhṛtapadmasya dharmaśuśrūṣuṇendreṇa gūḍhamapahāre ṛṣibhī rājabhiśca sveṣu puṣkarasteyaṃ śaṅkamānamagastyaṃprati pratyekaśo nānāśapathakaraṇam|| 2 || paścādindreṇa svasvarūpaprakāśanapūrvakaṃ svena puṣkarāpahārasya prayojananivedanena tatprasādanam|| 3 bhīṣma uvāca| atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam| yadvṛttaṃ tīrthayātrāyāṃ śapathaṃ prati tacchṛṇu|| || iti śrīmanmahābhārate anuśāsanaparvaṇi dānadharmaparvaṇi tricatvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 143 ||

Verse 2

पुष्करार्थं कृतं स्तैन्यं पुरा भरतसत्तम। राजर्षिभिर्महाराज तथैव च द्विजर्षिभिः।। अत्र शपथेनैव निषिद्धार्थप्रकाशने।।

puṣkarārthaṃ kṛtaṃ stainyaṃ purā bharatasattama| rājarṣibhirmahārāja tathaiva ca dvijarṣibhiḥ|| atra śapathenaiva niṣiddhārthaprakāśane||

Verse 3

पुरा प्रभासे ऋषयः समग्राः समेता वै मन्त्रममन्त्रयन्त। चराम सर्वां पृथिवीं पुण्यतीर्थां तन्नः कामं हन्त गच्छाम सर्वे।।

purā prabhāse ṛṣayaḥ samagrāḥ sametā vai mantramamantrayanta| carāma sarvāṃ pṛthivīṃ puṇyatīrthāṃ tannaḥ kāmaṃ hanta gacchāma sarve||

Verse 4

शुक्रोऽङ्गिराश्चैव कविश्च विद्वां- स्तथा ह्यगस्त्यो नारदपर्वतौ च। भृगुर्वसिष्ठः कश्यपो गौतमश्च विश्वामित्रो जमदग्निश्च राजन्।।

śukro'ṅgirāścaiva kaviśca vidvāṃ- stathā hyagastyo nāradaparvatau ca| bhṛgurvasiṣṭhaḥ kaśyapo gautamaśca viśvāmitro jamadagniśca rājan||

Verse 5

ऋषिस्तथा गालवोऽथाष्टकश्च भरद्वाजोऽरुन्धती वालखिल्याः। शिबिर्दिलीपो नहुषोऽम्बरीषो राजा ययातिर्धुन्धुमारोऽथ पूरुः।।

ṛṣistathā gālavo'thāṣṭakaśca bharadvājo'rundhatī vālakhilyāḥ| śibirdilīpo nahuṣo'mbarīṣo rājā yayātirdhundhumāro'tha pūruḥ||

Verse 6

जग्मुः पुरस्कृत्य महानुभावं शतक्रतुं वृत्रहणं नरेन्द्राः। तीर्थानि सर्वाणि परिभ्रमन्तो माघ्यां ययुः कौशिकीं पुण्यतीर्थाम्।।

jagmuḥ puraskṛtya mahānubhāvaṃ śatakratuṃ vṛtrahaṇaṃ narendrāḥ| tīrthāni sarvāṇi paribhramanto māghyāṃ yayuḥ kauśikīṃ puṇyatīrthām||

Verse 7

सर्वेषु तीर्थेष्ववधूतपापा जग्मुस्ततो ब्रह्मसरः सुपुण्यम्। देवस्य तीर्थे जलमग्निकल्पा विगाह्य ते भुक्तबिसप्रसूनाः।।

sarveṣu tīrtheṣvavadhūtapāpā jagmustato brahmasaraḥ supuṇyam| devasya tīrthe jalamagnikalpā vigāhya te bhuktabisaprasūnāḥ||

Verse 8

केचिद्बिसान्यखनंस्तत्र राजन्न- न्ये मृणालान्यखनंस्तत्र विप्राः। अथापश्यन्पुष्करं ते ह्रियन्तं ह्रदादगस्त्येन समुद्धृतं तत्।। पुष्करार्थं इन्द्रेण स्तैन्यं कृतम्। मुनिभिः शपथाः कृता इत्यर्थः।।

kecidbisānyakhanaṃstatra rājanna- nye mṛṇālānyakhanaṃstatra viprāḥ| athāpaśyanpuṣkaraṃ te hriyantaṃ hradādagastyena samuddhṛtaṃ tat|| puṣkarārthaṃ indreṇa stainyaṃ kṛtam| munibhiḥ śapathāḥ kṛtā ityarthaḥ||

Verse 9

नानाह सर्वानृषिमुख्यानगस्त्यः केनाहृतं पुष्करं मे सुजातम्। युष्माञ्शङ्के पुष्करं दीयतां मे न वै भवन्तो हर्तुमर्हन्ति पद्मम्।।

nānāha sarvānṛṣimukhyānagastyaḥ kenāhṛtaṃ puṣkaraṃ me sujātam| yuṣmāñśaṅke puṣkaraṃ dīyatāṃ me na vai bhavanto hartumarhanti padmam||

Verse 10

शृणोमि कालो हिंसते धर्मवीर्यं सेयं प्राप्ता वर्तते धर्मपीडा। पुराऽधर्मो वर्तते नेह याव- त्तावद्गच्छामः सुरलोकं चिराय।।

śṛṇomi kālo hiṃsate dharmavīryaṃ seyaṃ prāptā vartate dharmapīḍā| purā'dharmo vartate neha yāva- ttāvadgacchāmaḥ suralokaṃ cirāya||

Verse 11

पुरा वेदान्ब्राह्मणा ग्राममध्ये घुष्टस्वरा वृषलान्श्रावयन्ति। पुरा राजा व्यवहारानधर्मा- न्पश्यत्यहं परलोकं व्रजामि।।

purā vedānbrāhmaṇā grāmamadhye ghuṣṭasvarā vṛṣalānśrāvayanti| purā rājā vyavahārānadharmā- npaśyatyahaṃ paralokaṃ vrajāmi||

Verse 12

पुरा राजा प्रत्यवरान्गरीयसो मंस्यत्यथैनमनुयास्यन्ति सर्वे। धर्मोत्तरं यावदिदं न वर्तते तावद्व्रजामि परलोकं चिराय।। बिसमृणालयोः कमलकुमुदवदवान्तरभेदो ज्ञेयः। ह्रियन्तं ह्रियमाणम्।।

purā rājā pratyavarāngarīyaso maṃsyatyathainamanuyāsyanti sarve| dharmottaraṃ yāvadidaṃ na vartate tāvadvrajāmi paralokaṃ cirāya|| bisamṛṇālayoḥ kamalakumudavadavāntarabhedo jñeyaḥ| hriyantaṃ hriyamāṇam||

Verse 13

पुरा प्रपश्यामि परेण मर्त्या- न्बलीयसा दुर्बलान्भुज्यमानान्। तस्माद्यास्यामि परलोकं चिराय न ह्युत्सहे द्रष्टुमीदृङ्नृलोके।।

purā prapaśyāmi pareṇa martyā- nbalīyasā durbalānbhujyamānān| tasmādyāsyāmi paralokaṃ cirāya na hyutsahe draṣṭumīdṛṅnṛloke||

Verse 14

तमाहुरार्ता ऋषयो महर्षिं न ते वयं पुष्करं चोरयामः। मिथ्याभिशंसा भवता न कार्या शपाम तीक्ष्णैः शपथैर्महर्षे।।

tamāhurārtā ṛṣayo maharṣiṃ na te vayaṃ puṣkaraṃ corayāmaḥ| mithyābhiśaṃsā bhavatā na kāryā śapāma tīkṣṇaiḥ śapathairmaharṣe||

Verse 15

ते निश्चितास्तत्र महर्षयस्तु सम्पश्यन्तो धर्ममेतं नरेन्द्राः। ततोऽशपन्त शपथान्पर्ययेण सहैव ते पार्थिव पुत्रपौत्रैः।।

te niścitāstatra maharṣayastu sampaśyanto dharmametaṃ narendrāḥ| tato'śapanta śapathānparyayeṇa sahaiva te pārthiva putrapautraiḥ||

Verse 16

भृगुरुवाच। प्रत्याक्रोशेदिहाक्रुष्टस्ताडितः प्रतिताडयेत्। खादेच्च पृष्ठमांसानि यस्ते हरति पुष्करम्।। प्रत्यवरान्मध्यमान्। तमोत्तरं यावदिदं न वर्तत इति झ.पाठः।।

bhṛguruvāca| pratyākrośedihākruṣṭastāḍitaḥ pratitāḍayet| khādecca pṛṣṭhamāṃsāni yaste harati puṣkaram|| pratyavarānmadhyamān| tamottaraṃ yāvadidaṃ na vartata iti jha.pāṭhaḥ||

Verse 17

वसिष्ठ उवाच। अस्वाध्यायपरो लोके श्वानं च परिकर्षतु। पुरे च भिक्षुर्भवतु यस्ते हरति पुष्करम्।। पृष्ठमांसानि पृष्ठवाहानां हयवृषभोष्ट्रादीनां मांसानि। खादेच्च ब्रह्ममांसानीति ड.पाठः।।

vasiṣṭha uvāca| asvādhyāyaparo loke śvānaṃ ca parikarṣatu| pure ca bhikṣurbhavatu yaste harati puṣkaram|| pṛṣṭhamāṃsāni pṛṣṭhavāhānāṃ hayavṛṣabhoṣṭrādīnāṃ māṃsāni| khādecca brahmamāṃsānīti ḍa.pāṭhaḥ||

Verse 18

कश्यप उवाच। सर्वत्र सर्वं पणतु न्यासे लोभं करोतु च। कूटसाक्षित्वमभ्येतु यस्ते हरति पुष्करम्।। भिक्षुः संम्यासी।।

kaśyapa uvāca| sarvatra sarvaṃ paṇatu nyāse lobhaṃ karotu ca| kūṭasākṣitvamabhyetu yaste harati puṣkaram|| bhikṣuḥ saṃmyāsī||

Verse 19

गौतम उवाच। जीवत्वहङ्कृतो बुद्ध्या विषमेणासमेन सः। कर्षको मत्सरी चास्तु यस्ते हरति पुष्करम्।। पणतु क्रयविक्रयं करोतु। सर्वं अपण्यमपि।।

gautama uvāca| jīvatvahaṅkṛto buddhyā viṣameṇāsamena saḥ| karṣako matsarī cāstu yaste harati puṣkaram|| paṇatu krayavikrayaṃ karotu| sarvaṃ apaṇyamapi||

Verse 20

अङ्गिरा उवाच। अशुचिर्ब्रह्मकूटोस्तु श्वानं च परिकर्षतु। ब्रह्महाऽनिकृतिश्चास्तु यस्ते हरति पुष्करम्।। विगतः समभावो यस्मात्तेनासमेन कामक्रोधादिना। कृपणत्वं समेतु स इति ट.ध.पाठः।।

aṅgirā uvāca| aśucirbrahmakūṭostu śvānaṃ ca parikarṣatu| brahmahā'nikṛtiścāstu yaste harati puṣkaram|| vigataḥ samabhāvo yasmāttenāsamena kāmakrodhādinā| kṛpaṇatvaṃ sametu sa iti ṭa.dha.pāṭhaḥ||

Verse 21

धुन्धुमार उवाच। अकृतज्ञस्तु मित्राणां शूद्रायां च प्रजायतु। एकः सम्पन्नमश्नातु यस्ते हरति पुष्करम्।।

dhundhumāra uvāca| akṛtajñastu mitrāṇāṃ śūdrāyāṃ ca prajāyatu| ekaḥ sampannamaśnātu yaste harati puṣkaram||

Verse 22

पुरूरवा उवाच। चिकित्सायां प्रचरतु भार्यया चैव पुष्यतु। श्वशुरात्तस्य वृत्तिः स्याद्यस्ते हरति पुष्करम्।। अनिकृतिः अकृतप्रायाश्चेतः।। मानं च परिकर्षत्विति ट.ध.पाठः।।

purūravā uvāca| cikitsāyāṃ pracaratu bhāryayā caiva puṣyatu| śvaśurāttasya vṛttiḥ syādyaste harati puṣkaram|| anikṛtiḥ akṛtaprāyāścetaḥ|| mānaṃ ca parikarṣatviti ṭa.dha.pāṭhaḥ||

Verse 23

दिलीप उवाच। उदपानप्लवे ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपतिः। तस्य लोकान्स व्रजतु यस्ते हरति पुष्करम्।। चोरकार्यं प्रचरतु इति ट.ध.पाठः। भार्यां स्वां चैव दूष्यतु इति थ.पाठः। भार्या वाचैव तुष्यत्विति ध. पाठः।।

dilīpa uvāca| udapānaplave grāme brāhmaṇo vṛṣalīpatiḥ| tasya lokānsa vrajatu yaste harati puṣkaram|| corakāryaṃ pracaratu iti ṭa.dha.pāṭhaḥ| bhāryāṃ svāṃ caiva dūṣyatu iti tha.pāṭhaḥ| bhāryā vācaiva tuṣyatviti dha. pāṭhaḥ||

Verse 24

शुक्र उवाच। वृथा मांसं समश्नातु दिवा गच्छतु मैथुनम्। प्रेष्यो भवतु राज्ञश्च यस्ते हरति पुष्करम्।। उदपाने प्लव आप्लवः स्नानं यस्मिन्।।

śukra uvāca| vṛthā māṃsaṃ samaśnātu divā gacchatu maithunam| preṣyo bhavatu rājñaśca yaste harati puṣkaram|| udapāne plava āplavaḥ snānaṃ yasmin||

Verse 25

जमदग्निरुवाच। अनध्यायेष्वधीयीत मित्रं श्राद्धे च भोजयेत्। श्राद्धे शूद्रस्य चाश्नीयाद्यस्ते हरति पुष्करम्।।

jamadagniruvāca| anadhyāyeṣvadhīyīta mitraṃ śrāddhe ca bhojayet| śrāddhe śūdrasya cāśnīyādyaste harati puṣkaram||

Verse 26

शिबिरुवाच। अनाहिताग्निर्मियतां यज्ञे विघ्नं करोतु च। तपस्विभिर्विरुध्येच्च यस्ते हरति पुष्करम्।।

śibiruvāca| anāhitāgnirmiyatāṃ yajñe vighnaṃ karotu ca| tapasvibhirvirudhyecca yaste harati puṣkaram||

Verse 27

ययातिरुवाच। अनृतौ व्रतनियतायां भार्यायां स प्रजायतु। निराकरोतु वेदांश्च यस्ते हरति पुष्करम्।।

yayātiruvāca| anṛtau vrataniyatāyāṃ bhāryāyāṃ sa prajāyatu| nirākarotu vedāṃśca yaste harati puṣkaram||

Verse 28

नहुष उवाच। अतिथिर्गृहसंस्थोऽस्तु कामवृत्तस्तु दीक्षितः। विद्यां प्रयच्छतु भृतो यस्ते हरति पुष्करम्।। यतिर्गच्छतु मैथुनमिति ट.ध.पाठः।।

nahuṣa uvāca| atithirgṛhasaṃstho'stu kāmavṛttastu dīkṣitaḥ| vidyāṃ prayacchatu bhṛto yaste harati puṣkaram|| yatirgacchatu maithunamiti ṭa.dha.pāṭhaḥ||

Verse 29

अम्बरीष उवाच। नृशंसस्त्यक्तधर्मोऽस्तु स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च। निहन्तु ब्राह्मणं चापि यस्ते हरति पुष्करम्।।

ambarīṣa uvāca| nṛśaṃsastyaktadharmo'stu strīṣu jñātiṣu goṣu ca| nihantu brāhmaṇaṃ cāpi yaste harati puṣkaram||

Verse 30

नारद उवाच। गृहज्ञानी बहिःशास्त्रं पठतां विस्वरं पदम्। गरीयसोऽवजानातु यस्ते हरति पुष्करम्।। अतिथिर्यतिः। गृहसंस्थो गृहवासी। अतिथिं गृहस्थस्त्यजत्विति थ.पाठः। भृतो वित्तेन क्रीतः।।

nārada uvāca| gṛhajñānī bahiḥśāstraṃ paṭhatāṃ visvaraṃ padam| garīyaso'vajānātu yaste harati puṣkaram|| atithiryatiḥ| gṛhasaṃstho gṛhavāsī| atithiṃ gṛhasthastyajatviti tha.pāṭhaḥ| bhṛto vittena krītaḥ||

Verse 31

नाभाग उवाच। अनृतं भाषतु सदा सद्भिश्चैव विरुध्यतु। शुल्केन ददतु कन्यां यस्ते हरपि पुष्करम्।।

nābhāga uvāca| anṛtaṃ bhāṣatu sadā sadbhiścaiva virudhyatu| śulkena dadatu kanyāṃ yaste harapi puṣkaram||

Verse 32

कविरुवाच। पदा च गां संस्पृशतु सूर्यं च प्रति मेहतु। शरणागतं संत्यजतु यस्ते हरति पुष्करम्।।

kaviruvāca| padā ca gāṃ saṃspṛśatu sūryaṃ ca prati mehatu| śaraṇāgataṃ saṃtyajatu yaste harati puṣkaram||

Verse 33

विश्वामिइत्र उवाच। करोतु भृतकोऽवर्षां राज्ञश्चास्तु पुरोहितः। ऋत्विगस्तु ह्ययाज्यस्य यस्ते हरति पुष्करम्।। गूढो ज्ञातुं बहिश्शास्त्रमिति थ. ध.पाठः।।

viśvāmiitra uvāca| karotu bhṛtako'varṣāṃ rājñaścāstu purohitaḥ| ṛtvigastu hyayājyasya yaste harati puṣkaram|| gūḍho jñātuṃ bahiśśāstramiti tha. dha.pāṭhaḥ||

Verse 34

पर्वत उवाच। ग्रामे चाधिकृतः सोऽस्तु खरयानेन गच्छतु। शुनः कर्षतु वृत्त्यर्थे यस्ते हरति पुष्करम्।।

parvata uvāca| grāme cādhikṛtaḥ so'stu kharayānena gacchatu| śunaḥ karṣatu vṛttyarthe yaste harati puṣkaram||

Verse 35

भरद्वाज उवाच। सर्वपापसमादानं नृशंसे चानृते च यत्। तत्तस्यास्तु सदा पापं यस्ते हरति पुष्करम्।।

bharadvāja uvāca| sarvapāpasamādānaṃ nṛśaṃse cānṛte ca yat| tattasyāstu sadā pāpaṃ yaste harati puṣkaram||

Verse 36

अष्टक उवाच। स राजास्त्वकृतप्रज्ञः कामवृत्तश्च पापकृत्। अधर्मेणाभिशास्तूर्वीं यस्ते हरति पुष्करम्।।

aṣṭaka uvāca| sa rājāstvakṛtaprajñaḥ kāmavṛttaśca pāpakṛt| adharmeṇābhiśāstūrvīṃ yaste harati puṣkaram||

Verse 37

गालव उवाच। पापिष्ठेभ्यो ह्यनर्घार्हः स नरोऽस्तु स्वपापकृत्। दत्त्वा दानं कीर्तयतु यस्ते हरति पुष्करम्।। भृतकौ धान्यविक्रीतः सन् अवर्षां वृष्टिनिर्बन्धं करोतु।।

gālava uvāca| pāpiṣṭhebhyo hyanarghārhaḥ sa naro'stu svapāpakṛt| dattvā dānaṃ kīrtayatu yaste harati puṣkaram|| bhṛtakau dhānyavikrītaḥ san avarṣāṃ vṛṣṭinirbandhaṃ karotu||

Verse 38

अरुन्धत्युवाच। श्वश्र्वाऽपवादं वदतु भर्तुर्भवतु दुर्मनाः। एका स्वादु समश्नातु या ते हरति पुष्करम्।।

arundhatyuvāca| śvaśrvā'pavādaṃ vadatu bharturbhavatu durmanāḥ| ekā svādu samaśnātu yā te harati puṣkaram||

Verse 39

वालखिल्या ऊचुः। एकपादेन वृत्त्यर्थं ग्रामद्वारे स तिष्ठतु। धर्मज्ञस्त्यक्तधर्मास्तु यस्ते हरति पुष्करम्।।

vālakhilyā ūcuḥ| ekapādena vṛttyarthaṃ grāmadvāre sa tiṣṭhatu| dharmajñastyaktadharmāstu yaste harati puṣkaram||

Verse 40

पशुसख उवाच। अग्निहोत्रमनादृत्य स सुखं स्वपतु द्विजः। परिव्राट् कामवृत्तोस्तु यस्ते हरति पुष्करम्।।

paśusakha uvāca| agnihotramanādṛtya sa sukhaṃ svapatu dvijaḥ| parivrāṭ kāmavṛttostu yaste harati puṣkaram||

Verse 41

सुरभ्युवाच। वालजेन निदानेन कांस्यं भवतु दोहनम्। दुह्येत परवत्सेन या ते हरति पुष्करम्।। पापिष्ठा एव अनर्घार्हाः अपूज्याः। अयं तु ततोप्यपूज्योस्तु। स्वपापकृत् स्वेषु ज्ञातिषु पापकृत्।।

surabhyuvāca| vālajena nidānena kāṃsyaṃ bhavatu dohanam| duhyeta paravatsena yā te harati puṣkaram|| pāpiṣṭhā eva anarghārhāḥ apūjyāḥ| ayaṃ tu tatopyapūjyostu| svapāpakṛt sveṣu jñātiṣu pāpakṛt||

Verse 42

भीष्म उवाच। ततस्तु तैः शपथैः शप्यमानै- र्नानाविधैर्बहुभिः कौरवेन्द्र। सहस्राक्षो देवराट् सम्प्रहृष्टः समीक्ष्य तं कोपनं विप्रमुख्यम्।।

bhīṣma uvāca| tatastu taiḥ śapathaiḥ śapyamānai- rnānāvidhairbahubhiḥ kauravendra| sahasrākṣo devarāṭ samprahṛṣṭaḥ samīkṣya taṃ kopanaṃ vipramukhyam||

Verse 43

यथाब्रवीन्मघवा प्रत्ययं स्वं स्वयं समागत्य तमृषिं जातरोषम्। ब्रह्मर्षिदेवर्षिनृपर्षिमध्ये यं तं निबोधेह ममाद्य राजन्।। निदानं दोहनकाले गवां पादबन्धनी रज्जुस्तेन।।

yathābravīnmaghavā pratyayaṃ svaṃ svayaṃ samāgatya tamṛṣiṃ jātaroṣam| brahmarṣidevarṣinṛparṣimadhye yaṃ taṃ nibodheha mamādya rājan|| nidānaṃ dohanakāle gavāṃ pādabandhanī rajjustena||

Verse 44

शक्र उवाच। अध्वर्यवे दुहितरं ददातु छन्दोगे वाऽऽचरितब्रह्मचर्ये। अथर्वणं वेदमधीत्य विप्रः स्नायीत यः पुष्करमाददाति।।

śakra uvāca| adhvaryave duhitaraṃ dadātu chandoge vā''caritabrahmacarye| atharvaṇaṃ vedamadhītya vipraḥ snāyīta yaḥ puṣkaramādadāti||

Verse 45

सर्वान्वेदानधीयीत पुण्यशीलोऽस्तु धार्मिकः। ब्रह्मणः सदनं यातु यस्ते हरति पुष्करम्।।

sarvānvedānadhīyīta puṇyaśīlo'stu dhārmikaḥ| brahmaṇaḥ sadanaṃ yātu yaste harati puṣkaram||

Verse 46

अगस्त्य उवाच। आशीर्वादस्त्वया प्रोक्तः शपथो बलसूदन। दीयतां पुष्करं मह्यमेष धर्मः सनातनः।।

agastya uvāca| āśīrvādastvayā proktaḥ śapatho balasūdana| dīyatāṃ puṣkaraṃ mahyameṣa dharmaḥ sanātanaḥ||

Verse 47

इन्द्र उवाच। न मया भगवँल्लोभाद्धृतं पुष्करमद्य वै। धर्मांस्तु श्रोतुकामेन हृतं न क्रोद्धुमर्हसि।।

indra uvāca| na mayā bhagava~llobhāddhṛtaṃ puṣkaramadya vai| dharmāṃstu śrotukāmena hṛtaṃ na kroddhumarhasi||

Verse 48

धर्मश्रुतिसमुत्कर्षो धर्मसेतुरनामयः। आर्षो वै शाश्वतो नित्यमव्ययोऽयं मया श्रुतः।। प्रत्ययमभिप्रायम्।।

dharmaśrutisamutkarṣo dharmaseturanāmayaḥ| ārṣo vai śāśvato nityamavyayo'yaṃ mayā śrutaḥ|| pratyayamabhiprāyam||

Verse 49

तदिदं गृह्यतां विद्वन्पुष्करं द्विजसत्तम। अतिक्रमं मे भगवन्क्षन्तुमर्हस्यनिन्दित।।

tadidaṃ gṛhyatāṃ vidvanpuṣkaraṃ dvijasattama| atikramaṃ me bhagavankṣantumarhasyanindita||

Verse 50

इत्युक्तः स महेन्द्रेण तपस्वी कोपनो भृशम्। जग्राह पुष्करं धीमान्प्रसन्नश्चाभवन्मुनिः।।

ityuktaḥ sa mahendreṇa tapasvī kopano bhṛśam| jagrāha puṣkaraṃ dhīmānprasannaścābhavanmuniḥ||

Verse 51

प्रययुस्ते ततो भूयस्तीर्थानि वनगोचराः। पुण्येषु तीर्थेषु तथा गात्राण्याप्लावयन्त ते।।

prayayuste tato bhūyastīrthāni vanagocarāḥ| puṇyeṣu tīrtheṣu tathā gātrāṇyāplāvayanta te||

Verse 52

आख्यानं य इदं युक्तः पठेत्वर्वणिपर्वणि। न मूर्खं जनयेत्पुत्रं न भवेच्च निराकृतिः।।

ākhyānaṃ ya idaṃ yuktaḥ paṭhetvarvaṇiparvaṇi| na mūrkhaṃ janayetputraṃ na bhavecca nirākṛtiḥ||

Verse 53

न तमापत्स्पृशेत्काचिद्विज्वरो न जरावहः। विरजाः श्रेयसा युक्तः प्रेत्य स्वर्गमवाप्नुयात्।।

na tamāpatspṛśetkācidvijvaro na jarāvahaḥ| virajāḥ śreyasā yuktaḥ pretya svargamavāpnuyāt||

Verse 54

यश्च शास्त्रमधीयीत ऋषिभिः परिपालितम्। स गच्छेद्ब्रह्मणो लोकमव्ययं च नरोत्तम।।

yaśca śāstramadhīyīta ṛṣibhiḥ paripālitam| sa gacchedbrahmaṇo lokamavyayaṃ ca narottama||