Adhyaya 137

Verse 1

भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति श्राद्धे निमन्त्रणार्हानर्हाणां लक्षणनिरूपणम्।। 1 ।। युधिष्ठिर उवाच। कीदृशेभ्यः प्रदातव्यं भवेच्छ्राद्धं पितामह। द्विजेभ्यः कुरुशार्दूल तन्मे व्याख्यातुमर्हसि।।

bhīṣmeṇa yudhiṣṭhiraṃprati śrāddhe nimantraṇārhānarhāṇāṃ lakṣaṇanirūpaṇam|| 1 || yudhiṣṭhira uvāca| kīdṛśebhyaḥ pradātavyaṃ bhavecchrāddhaṃ pitāmaha| dvijebhyaḥ kuruśārdūla tanme vyākhyātumarhasi||

Verse 2

भीष्म उवाच। ब्राह्मणान्न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित्। दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्यायमाहुः परीक्षणम्।।

bhīṣma uvāca| brāhmaṇānna parīkṣeta kṣatriyo dānadharmavit| daive karmaṇi pitrye tu nyāyamāhuḥ parīkṣaṇam||

Verse 3

देवताः पावयन्तीह दैवेनैवेह तेजसा। उपेत्य तस्माद्देवेभ्यः सर्वेभ्यो दापयेन्नरः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि सप्तत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः।। 137 ।।

devatāḥ pāvayantīha daivenaiveha tejasā| upetya tasmāddevebhyaḥ sarvebhyo dāpayennaraḥ|| || iti śrīmanmahābhārate anuśāsanaparvaṇi dānadharmaparvaṇi saptatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 137 ||

Verse 4

श्राद्धे त्वथ महाराज परीक्षेद्ब्राह्मणान्बुधः। कुलशीलवयोरूपैर्विद्ययाऽभिजनेन च।।

śrāddhe tvatha mahārāja parīkṣedbrāhmaṇānbudhaḥ| kulaśīlavayorūpairvidyayā'bhijanena ca||

Verse 5

तेषामन्ये पङ्क्तिदूष्यास्तथाऽन्ये पङ्क्तिपावनाः। अपाङ्क्तेयास्तु ये राजन्कीर्तयिष्यामि ताञ्शृणु।। देवेभ्यो देवानुद्दिश्य। सर्वेभ्यो विप्रेभ्यः।।

teṣāmanye paṅktidūṣyāstathā'nye paṅktipāvanāḥ| apāṅkteyāstu ye rājankīrtayiṣyāmi tāñśṛṇu|| devebhyo devānuddiśya| sarvebhyo viprebhyaḥ||

Verse 6

कितवो भ्रूणहा यक्ष्मीं पशुपालो निराकृतिः। ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको गायनः सर्वविक्रयी।। तेषामन्ये पङ्क्तिदूषा इति झ.पाठः।।

kitavo bhrūṇahā yakṣmīṃ paśupālo nirākṛtiḥ| grāmapreṣyo vārdhuṣiko gāyanaḥ sarvavikrayī|| teṣāmanye paṅktidūṣā iti jha.pāṭhaḥ||

Verse 7

अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी। सामुद्रिको राजभृत्यस्तैलिकः कूटकारकः।। निराकृतिरध्ययनादिशून्यः। वार्धुषिको वृद्ध्यर्थं धनप्रयोक्ता।।

agāradāhī garadaḥ kuṇḍāśī somavikrayī| sāmudriko rājabhṛtyastailikaḥ kūṭakārakaḥ|| nirākṛtiradhyayanādiśūnyaḥ| vārdhuṣiko vṛddhyarthaṃ dhanaprayoktā||

Verse 8

पित्रा विभजमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे। अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवती।। कुण्डाशी भगभक्षः। तैलिकस्तत्कर्मकृत्। कूटसाक्षिक इति ट.पाठः।।

pitrā vibhajamānaśca yasya copapatirgṛhe| abhiśastastathā stenaḥ śilpaṃ yaścopajīvatī|| kuṇḍāśī bhagabhakṣaḥ| tailikastatkarmakṛt| kūṭasākṣika iti ṭa.pāṭhaḥ||

Verse 9

पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक् पारदारिकः। अव्रतानामुपाध्यायः काण्डपृष्ठस्तथैव च।। पित्रा विवदमानश्चेति झ.पाठः।।

parvakāraśca sūcī ca mitradhruk pāradārikaḥ| avratānāmupādhyāyaḥ kāṇḍapṛṣṭhastathaiva ca|| pitrā vivadamānaśceti jha.pāṭhaḥ||

Verse 10

श्वभिश्च यः परिक्रामेद्यः शुना दष्ट एव च। परिवित्तिश्च यश्च स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः। पर्वकारो वेषान्तरधारी। सूची पिशुनः। अव्रतानां शूद्राणाम्। काण्डपृष्ठः शस्त्राजीवी।।

śvabhiśca yaḥ parikrāmedyaḥ śunā daṣṭa eva ca| parivittiśca yaśca syādduścarmā gurutalpagaḥ| parvakāro veṣāntaradhārī| sūcī piśunaḥ| avratānāṃ śūdrāṇām| kāṇḍapṛṣṭhaḥ śastrājīvī||

Verse 11

कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्च जीवती।। ईदृशैर्ब्राह्मणैर्भुक्तमपाङ्क्तेयैर्युधिष्ठिर।

kuśīlavo devalako nakṣatrairyaśca jīvatī|| īdṛśairbrāhmaṇairbhuktamapāṅkteyairyudhiṣṭhira|

Verse 12

रक्षांसि गच्छते हव्यमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः।। श्राद्धं भुक्त्वा त्वधीयीत वृषलीतल्पगश्च यः।

rakṣāṃsi gacchate havyamityāhurbrahmavādinaḥ|| śrāddhaṃ bhuktvā tvadhīyīta vṛṣalītalpagaśca yaḥ|

Verse 13

पुरीषे तस्य ते मासं पितरस्तस्य शेरते। सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम्।।

purīṣe tasya te māsaṃ pitarastasya śerate| somavikrayiṇe viṣṭhā bhiṣaje pūyaśoṇitam||

Verse 14

नष्टं देवलके दत्तमप्रतिष्ठं च वार्धुषे। यत्तु वाणिजके दत्तं नेह नामुत्र तद्भवेत्। भस्मनीव हुतं हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे।।

naṣṭaṃ devalake dattamapratiṣṭhaṃ ca vārdhuṣe| yattu vāṇijake dattaṃ neha nāmutra tadbhavet| bhasmanīva hutaṃ havyaṃ tathā paunarbhave dvije||

Verse 15

ये तु धर्मव्यपेतेषु चारित्रापगतेषु च। हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति येषां तत्प्रेत्य नश्यति।।

ye tu dharmavyapeteṣu cāritrāpagateṣu ca| havyaṃ kavyaṃ prayacchanti yeṣāṃ tatpretya naśyati||

Verse 16

ज्ञानपूर्वं तु ये तेभ्यः प्रयच्छन्त्यल्पबुद्धयः। पुरीषं भुञ्जते तस्य पितरः प्रेत्य निश्चयः।।

jñānapūrvaṃ tu ye tebhyaḥ prayacchantyalpabuddhayaḥ| purīṣaṃ bhuñjate tasya pitaraḥ pretya niścayaḥ||

Verse 17

एतानिमान्विजानीयादपाङ्क्तेयान्द्विजाधमान्। शूद्राणामुपदेशं च ये कुर्वन्त्यल्पचेतसः।।

etānimānvijānīyādapāṅkteyāndvijādhamān| śūdrāṇāmupadeśaṃ ca ye kurvantyalpacetasaḥ||

Verse 18

षष्टिं काणः शतं षण्डः श्वित्री यावत्प्रपश्यति। पङ्क्त्यां समुपविष्टायां तावद्दूषयते नृप।। श्वभिः परिक्रामेन्मृगयां कुर्वन्।।

ṣaṣṭiṃ kāṇaḥ śataṃ ṣaṇḍaḥ śvitrī yāvatprapaśyati| paṅktyāṃ samupaviṣṭāyāṃ tāvaddūṣayate nṛpa|| śvabhiḥ parikrāmenmṛgayāṃ kurvan||

Verse 19

यद्वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः। सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते सर्वं विद्यात्तदासुरम्।।

yadveṣṭitaśirā bhuṅkte yadbhuṅkte dakṣiṇāmukhaḥ| sopānatkaśca yadbhuṅkte sarvaṃ vidyāttadāsuram||

Verse 20

असूयता च यदत्तं यच्च श्रद्धाविवर्जितम्। सर्वं तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत्।। षष्टिंशतं पुरुषानिति शेषः।।

asūyatā ca yadattaṃ yacca śraddhāvivarjitam| sarvaṃ tadasurendrāya brahmā bhāgamakalpayat|| ṣaṣṭiṃśataṃ puruṣāniti śeṣaḥ||

Verse 21

श्वानश्च पङ्क्तिदूषाश्च नावेक्षेरन्कथञ्चन। तस्मात्परिसृते दद्यात्तिलांश्चान्ववकीरयेत्।। असुरेन्द्राय बलये।।

śvānaśca paṅktidūṣāśca nāvekṣerankathañcana| tasmātparisṛte dadyāttilāṃścānvavakīrayet|| asurendrāya balaye||

Verse 22

तिलैर्विरहितं श्राद्धं कृतं क्रोधवशेन च। यातुधानाः पिशाचाश्च विप्रलुम्पन्ति तद्धविः।। परिसृते आवृतदेशे।।

tilairvirahitaṃ śrāddhaṃ kṛtaṃ krodhavaśena ca| yātudhānāḥ piśācāśca vipralumpanti taddhaviḥ|| parisṛte āvṛtadeśe||

Verse 23

अपाङ्क्तो यावतः पाङ्क्तान्भुञ्जानाननुपश्यति। तावत्फलाद्धंशयति दातारं तस्य बालिशम्।।

apāṅkto yāvataḥ pāṅktānbhuñjānānanupaśyati| tāvatphalāddhaṃśayati dātāraṃ tasya bāliśam||

Verse 24

इमे तु भरतश्रेष्ठ विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः। हेतुतस्तान्प्रवक्ष्यामि परीक्षस्वेह तान्द्विजान्।।

ime tu bharataśreṣṭha vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ| hetutastānpravakṣyāmi parīkṣasveha tāndvijān||

Verse 25

विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व एव हि। सदाचारपराश्चैव विज्ञेयाः सर्वपावनाः।।

vidyāvedavratasnātā brāhmaṇāḥ sarva eva hi| sadācāraparāścaiva vijñeyāḥ sarvapāvanāḥ||

Verse 26

पाङ्क्तेयांस्तु प्रवक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पङ्क्तिपावनाः। त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित्।। तिलदानेप्यदायादा ये च क्रोधवशा गणाः। यातुधानाः पिशाचाश्च न प्रलुपन्ति तद्धविरिति थ.ध.पाठः।।

pāṅkteyāṃstu pravakṣyāmi jñeyāste paṅktipāvanāḥ| triṇāciketaḥ pañcāgnistrisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit|| tiladānepyadāyādā ye ca krodhavaśā gaṇāḥ| yātudhānāḥ piśācāśca na pralupanti taddhaviriti tha.dha.pāṭhaḥ||

Verse 27

ब्रह्मदेयानुसन्तानश्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः। मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दशपूरुषः।। त्रिसुपर्णं चतुष्कपर्दा युवतिः सुपेशा इति बह्वृचानां मन्त्रत्रयं वा ब्रह्ममेतुमाम् इत्यादितैत्तिरीयप्रसिद्धं वा। षडङ्गानि शिक्षादीनि।।

brahmadeyānusantānaśchandogo jyeṣṭhasāmagaḥ| mātāpitroryaśca vaśyaḥ śrotriyo daśapūruṣaḥ|| trisuparṇaṃ catuṣkapardā yuvatiḥ supeśā iti bahvṛcānāṃ mantratrayaṃ vā brahmametumām ityāditaittirīyaprasiddhaṃ vā| ṣaḍaṅgāni śikṣādīni||

Verse 28

ऋतुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा। वेदविद्याव्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत।।

ṛtukālābhigāmī ca dharmapatnīṣu yaḥ sadā| vedavidyāvratasnāto vipraḥ paṅktiṃ punātyuta||

Verse 29

अथर्वशिरसोऽध्येता ब्रह्मचारी यतव्रतः। सत्यवादी धर्मशीलः स्वकर्मनिरतश्च सः।।

atharvaśiraso'dhyetā brahmacārī yatavrataḥ| satyavādī dharmaśīlaḥ svakarmanirataśca saḥ||

Verse 30

ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः। मखेषु च समन्त्रेषु भन्त्यवभृथप्लुताः।। ब्रह्म देवः परविद्या वा तदेव देयं येषां तेषामनुसन्तानः परम्परायामुत्पन्नः ब्रह्मदेयानुसन्तानः।।

ye ca puṇyeṣu tīrtheṣu abhiṣekakṛtaśramāḥ| makheṣu ca samantreṣu bhantyavabhṛthaplutāḥ|| brahma devaḥ paravidyā vā tadeva deyaṃ yeṣāṃ teṣāmanusantānaḥ paramparāyāmutpannaḥ brahmadeyānusantānaḥ||

Verse 31

अक्रोधना ह्यचपलाः क्षान्ताः दान्ता जितेन्द्रियाः। सर्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान्निमन्त्रयेत्।।

akrodhanā hyacapalāḥ kṣāntāḥ dāntā jitendriyāḥ| sarvabhūtahitā ye ca śrāddheṣvetānnimantrayet||

Verse 32

एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः। इमे परे महाभागा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः।।

eteṣu dattamakṣayyamete vai paṅktipāvanāḥ| ime pare mahābhāgā vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ||

Verse 33

यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगिनश्चरितव्रताः। पञ्चरात्रविदो मुख्यास्तथा भागवताः परे।।

yatayo mokṣadharmajñā yoginaścaritavratāḥ| pañcarātravido mukhyāstathā bhāgavatāḥ pare||

Verse 34

वैखानसाः कुलश्रेष्ठा वैदिकाचारचारिणः। ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान्।।

vaikhānasāḥ kulaśreṣṭhā vaidikācāracāriṇaḥ| ye cetihāsaṃ prayatāḥ śrāvayanti dvijottamān||

Verse 35

ये च भाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः। अधीयते पुराणं ये धर्मशास्त्राण्यथापि च।।

ye ca bhāṣyavidaḥ kecidye ca vyākaraṇe ratāḥ| adhīyate purāṇaṃ ye dharmaśāstrāṇyathāpi ca||

Verse 36

अधीत्य च यथान्यायं विधिवत्तस्य कारिणः। उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रशः।।

adhītya ca yathānyāyaṃ vidhivattasya kāriṇaḥ| upapanno gurukule satyavādī sahasraśaḥ||

Verse 37

अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च। यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यास्तावत्पुनन्त्युत।।

agryāḥ sarveṣu vedeṣu sarvapravacaneṣu ca| yāvadete prapaśyanti paṅktyāstāvatpunantyuta||

Verse 38

ततो हि पावनात्पङ्क्त्याः पङ्क्तिपावन उच्यते। क्रोशादर्धतृतीयाच्च पावयेदेक एव हि। ब्रह्मदेयानुसन्तान इति ब्रह्मविदो विदुः।।

tato hi pāvanātpaṅktyāḥ paṅktipāvana ucyate| krośādardhatṛtīyācca pāvayedeka eva hi| brahmadeyānusantāna iti brahmavido viduḥ||

Verse 39

अनुत्विगनुपाध्यायः स चेदग्रासनं व्रजेत्। ऋत्विग्भिरभ्यनुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम्।।

anutviganupādhyāyaḥ sa cedagrāsanaṃ vrajet| ṛtvigbhirabhyanujñātaḥ paṅktyā harati duṣkṛtam||

Verse 40

अथ चेद्वेदवित्सर्वैः पङ्क्तिदोषैर्विवर्जितः। न च स्यात्पतितो राजन्पङ्क्तिपावन एव सः।।

atha cedvedavitsarvaiḥ paṅktidoṣairvivarjitaḥ| na ca syātpatito rājanpaṅktipāvana eva saḥ||

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परीक्ष्यामन्त्रयेद्द्विजान्। स्वकर्मनिरतान्दान्तान्कुले जातान्बहुश्रतान्।।

tasmātsarvaprayatnena parīkṣyāmantrayeddvijān| svakarmaniratāndāntānkule jātānbahuśratān||

Verse 42

यस्य मित्रप्रधानानि श्राद्धानि च हवींषि च। न प्रीणन्ति पितॄन्देवान्स्वर्गं च न स गच्छति।। मुखेषु च सहस्रेष्विति थ.पाठ।।

yasya mitrapradhānāni śrāddhāni ca havīṃṣi ca| na prīṇanti pitṝndevānsvargaṃ ca na sa gacchati|| mukheṣu ca sahasreṣviti tha.pāṭha||

Verse 43

यश्च श्राद्धे कुरुते सङ्गतानि न देवयानेन पथा स याति। स वै मुक्तः पिप्पलं बन्धनाद्वा स्वर्गाल्लोकच्च्यवते श्राद्धमित्रः।। मित्रमेव प्रधानं न योग्यत्वादिकं येषु तानि।।

yaśca śrāddhe kurute saṅgatāni na devayānena pathā sa yāti| sa vai muktaḥ pippalaṃ bandhanādvā svargāllokaccyavate śrāddhamitraḥ|| mitrameva pradhānaṃ na yogyatvādikaṃ yeṣu tāni||

Verse 44

तस्मान्मित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत दद्यान्मित्रेभ्यः सङ्ग्रहार्थं धनानि। यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्रं तं मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये।।

tasmānmitraṃ śrāddhakṛnnādriyeta dadyānmitrebhyaḥ saṅgrahārthaṃ dhanāni| yanmanyate naiva śatruṃ na mitraṃ taṃ madhyasthaṃ bhojayeddhavyakavye||

Verse 45

यथोषरे बीजमुप्तं न रोहे- न्नचावप्ता प्राप्नुयाद्बीजभागम्। एवं श्राद्धं भुक्तमनर्हमाणै- र्न चेह नामुत्र फलं ददाति।।

yathoṣare bījamuptaṃ na rohe- nnacāvaptā prāpnuyādbījabhāgam| evaṃ śrāddhaṃ bhuktamanarhamāṇai- rna ceha nāmutra phalaṃ dadāti||

Verse 46

ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति। तस्मै श्राद्धं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते।।

brāhmaṇo hyanadhīyānastṛṇāgniriva śāmyati| tasmai śrāddhaṃ na dātavyaṃ na hi bhasmani hūyate||

Verse 47

सम्भोजनी नाम पिशाचदक्षिणा सा नैव देवान्न पितॄनुपैति। इहैव सा भ्राम्यति हीनपुण्या शालान्तरे गौरिव नष्टवत्सा।। श्राद्धेन निमित्तेन सङ्गतानि सख्यानि।।

sambhojanī nāma piśācadakṣiṇā sā naiva devānna pitṝnupaiti| ihaiva sā bhrāmyati hīnapuṇyā śālāntare gauriva naṣṭavatsā|| śrāddhena nimittena saṅgatāni sakhyāni||

Verse 48

यथाऽग्नौ शान्ते घृतमाजुहोति तन्नैव देवान्न पितॄनुपैति। तथा दत्तं नर्तके गायके च यां चानृते दक्षिणामावृणोति।। सम्भोजनी अन्योन्यं दीयमाना।।

yathā'gnau śānte ghṛtamājuhoti tannaiva devānna pitṝnupaiti| tathā dattaṃ nartake gāyake ca yāṃ cānṛte dakṣiṇāmāvṛṇoti|| sambhojanī anyonyaṃ dīyamānā||

Verse 49

उभौ हिनस्ति न भुनक्ति चैषा या चानृते दक्षिणा दीयते वै। आघातिनी गर्हितैषा पतन्ती तेषां प्रेतान्पातयेद्देवयानात्।। यां च दक्षिणामनृते अपात्रे आवृणोति प्रयच्छति।।

ubhau hinasti na bhunakti caiṣā yā cānṛte dakṣiṇā dīyate vai| āghātinī garhitaiṣā patantī teṣāṃ pretānpātayeddevayānāt|| yāṃ ca dakṣiṇāmanṛte apātre āvṛṇoti prayacchati||

Verse 50

ऋषीणां समये नित्यं ये चरन्ति युधिष्ठिर। निश्चिताः सर्वधर्मज्ञास्तान्देवा ब्राह्मणान्विदुः।।

ṛṣīṇāṃ samaye nityaṃ ye caranti yudhiṣṭhira| niścitāḥ sarvadharmajñāstāndevā brāhmaṇānviduḥ||

Verse 51

स्वाध्यायनिष्ठा ऋषयो ज्ञाननिष्ठास्तथैव च। तपोनिष्ठाश्च बोद्धव्याः कर्मनिष्ठाश्च भारत।।

svādhyāyaniṣṭhā ṛṣayo jñānaniṣṭhāstathaiva ca| taponiṣṭhāśca boddhavyāḥ karmaniṣṭhāśca bhārata||

Verse 52

कव्यानि ज्ञाननिष्ठेभ्यः प्रतिष्ठाप्यानि भारत। तत्र ये ब्राह्मणान्केचिन्न सीदन्ति हि ते नराः।।

kavyāni jñānaniṣṭhebhyaḥ pratiṣṭhāpyāni bhārata| tatra ye brāhmaṇānkecinna sīdanti hi te narāḥ||

Verse 53

ये तु निन्दन्ति जल्पेषु न ताञश्राद्धेषु भोजयत्। ब्राह्मणा निन्दिता राजन्हन्युस्त्रैपुरुषं कुलम्।।

ye tu nindanti jalpeṣu na tāñaśrāddheṣu bhojayat| brāhmaṇā ninditā rājanhanyustraipuruṣaṃ kulam||

Verse 54

वैखानसानां वचनमृषीणां श्रूयते नृप। दूरादेव परीक्षेत ब्राह्मणान्वेदपारगान्।।

vaikhānasānāṃ vacanamṛṣīṇāṃ śrūyate nṛpa| dūrādeva parīkṣeta brāhmaṇānvedapāragān||

Verse 55

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत्।।

priyo vā yadi vā dveṣyasteṣāṃ tu śrāddhamāvapet||

Verse 56

यः सहस्रं सहस्राणां भोजयदेनृचो नरः। एकस्तान्मन्त्रवित्प्रीतः सर्वानर्हति भारत।।

yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ bhojayadenṛco naraḥ| ekastānmantravitprītaḥ sarvānarhati bhārata||