Adhyaya 135

Verse 1

भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति श्राद्धे तिलमांसविशेषदानस्य फलविशेषकथनम्।। 1 ।। युधिष्ठिर उवाच। किंस्विद्दत्तं पितृभ्यो वै भवत्यक्षयमीश्वरः। किंस्विद्वहुफलं प्रोक्तं किमानन्त्याय कल्पते।।

bhīṣmeṇa yudhiṣṭhiraṃprati śrāddhe tilamāṃsaviśeṣadānasya phalaviśeṣakathanam|| 1 || yudhiṣṭhira uvāca| kiṃsviddattaṃ pitṛbhyo vai bhavatyakṣayamīśvaraḥ| kiṃsvidvahuphalaṃ proktaṃ kimānantyāya kalpate||

Verse 2

भीष्म उवाच। हवींषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः। तानि मे शृणु काम्यानि फलं चैषां युधिष्ठिर।।

bhīṣma uvāca| havīṃṣi śrāddhakalpe tu yāni śrāddhavido viduḥ| tāni me śṛṇu kāmyāni phalaṃ caiṣāṃ yudhiṣṭhira||

Verse 3

तिलैर्व्रीहियवैर्माषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा। दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन पितरो नृप।।

tilairvrīhiyavairmāṣairadbhirmūlaphalaistathā| dattena māsaṃ prīyante śrāddhena pitaro nṛpa||

Verse 4

वर्धमानतिलं श्राद्धमक्षयं मनुरब्रवीत्। सर्वेष्वेव तु भोज्येषु तिलाः प्राधान्यतः स्मृताः।।

vardhamānatilaṃ śrāddhamakṣayaṃ manurabravīt| sarveṣveva tu bhojyeṣu tilāḥ prādhānyataḥ smṛtāḥ||

Verse 5

द्वौ मासौ तु भवेत्तुप्तिर्मत्स्यैः तितृगणस्य ह। त्रीन्मासानाविकेनाहुश्चतुर्मासं शशेन ह।।

dvau māsau tu bhavettuptirmatsyaiḥ titṛgaṇasya ha| trīnmāsānāvikenāhuścaturmāsaṃ śaśena ha||

Verse 6

आजेन मासान्प्रीयन्ते पञ्चैव पितरो नृप। वाराहेण तु षण्मासान्सप्त वै शाकुलेन तु।।

ājena māsānprīyante pañcaiva pitaro nṛpa| vārāheṇa tu ṣaṇmāsānsapta vai śākulena tu||

Verse 7

मासानष्टौ पार्षतेन रौरवेण नव प्रभो। गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पञ्चत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः।। 135 ।।

māsānaṣṭau pārṣatena rauraveṇa nava prabho| gavayasya tu māṃsena tṛptiḥ syāddaśamāsikī|| || iti śrīmanmahābhārate anuśāsanaparvaṇi dānadharmaparvaṇi pañcatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 135 ||

Verse 8

मांसेनेकादश प्रीतिः पितॄणां माहिषेण तु। गव्येन दत्ते श्राद्धे तु संवत्सरमिहोच्यते।।

māṃsenekādaśa prītiḥ pitṝṇāṃ māhiṣeṇa tu| gavyena datte śrāddhe tu saṃvatsaramihocyate||

Verse 9

यथा गव्यं तथा युक्तं पायसं सर्पिषा सह। वाध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी।। पृषतश्चित्रमृगस्तदीयं पार्षतम्। रुरुः कृष्णमृगस्तदीयं रौरवम्।।

yathā gavyaṃ tathā yuktaṃ pāyasaṃ sarpiṣā saha| vādhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī|| pṛṣataścitramṛgastadīyaṃ pārṣatam| ruruḥ kṛṣṇamṛgastadīyaṃ rauravam||

Verse 10

आन्त्याय भवेद्दतं खङ्गमांसं पितृक्षते। कालशाकं च लौहं चाप्यानन्त्यं छाग उच्यते।। वाध्रीणसः वध्र्या स्यूतनासिको महोक्षः। पक्षिविशेषोऽजविशेषश्चेत्यन्ये।।

āntyāya bhaveddataṃ khaṅgamāṃsaṃ pitṛkṣate| kālaśākaṃ ca lauhaṃ cāpyānantyaṃ chāga ucyate|| vādhrīṇasaḥ vadhryā syūtanāsiko mahokṣaḥ| pakṣiviśeṣo'javiśeṣaścetyanye||

Verse 11

गाथाश्चाप्यत्र गायन्ति पितृगीता युधिष्ठिर। सनत्कुमारो भगवान्पुरा मध्यभ्यभाषत।।

gāthāścāpyatra gāyanti pitṛgītā yudhiṣṭhira| sanatkumāro bhagavānpurā madhyabhyabhāṣata||

Verse 12

अपि नः स्वकुले जायाद्यो नो दद्यात्त्रयोदशीम्। मघासु सर्पिःसंयुक्तं पायसं दक्षिणायने।।

api naḥ svakule jāyādyo no dadyāttrayodaśīm| maghāsu sarpiḥsaṃyuktaṃ pāyasaṃ dakṣiṇāyane||

Verse 13

आजेन वाऽपि लौहेन मघास्वेव यतव्रतः। हस्तिच्छायासु विधिवत्कर्णव्यजनवीजितम्।। पितृक्षते मृततिथौ। लौहं काञ्चनवृक्षजं पुष्पादिशाकम्।।

ājena vā'pi lauhena maghāsveva yatavrataḥ| hasticchāyāsu vidhivatkarṇavyajanavījitam|| pitṛkṣate mṛtatithau| lauhaṃ kāñcanavṛkṣajaṃ puṣpādiśākam||

Verse 14

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत्। यत्रासौ प्रथितो लोकेष्वक्ष्यकरणो वटः।।

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyekopi gayāṃ vrajet| yatrāsau prathito lokeṣvakṣyakaraṇo vaṭaḥ||

Verse 15

आपो मूलं फलं मांसमन्नं वाऽपि पितृक्षये। यत्किञ्चिन्मधुसंमिश्रं तदानन्त्याय कल्पते।।

āpo mūlaṃ phalaṃ māṃsamannaṃ vā'pi pitṛkṣaye| yatkiñcinmadhusaṃmiśraṃ tadānantyāya kalpate||