Adhyaya 126

Verse 1

व्यासेन शुकम्प्रति कपिलानां गवां स्वाङ्गप्रवेशनेन देवेभ्यः प्रच्छन्नमात्मनोगोपनात्परितुष्टस्याग्नेर्वरात्सर्वश्रैष्ठ्यप्राप्तिकथनम्।। 1 ।। शुक उवाच। नानावर्णैरुपेतानां गवां किं मुनिसत्तम। कपिलाः सर्ववर्णेषु वरिष्ठत्वमवाप्नुवन्।।

vyāsena śukamprati kapilānāṃ gavāṃ svāṅgapraveśanena devebhyaḥ pracchannamātmanogopanātparituṣṭasyāgnervarātsarvaśraiṣṭhyaprāptikathanam|| 1 || śuka uvāca| nānāvarṇairupetānāṃ gavāṃ kiṃ munisattama| kapilāḥ sarvavarṇeṣu variṣṭhatvamavāpnuvan||

Verse 2

व्यास उवाच। शृणु पुत्र यथा गोषु वरिष्ठाः कपिलाः स्मृताः। कपिलत्वं च सम्प्राप्ताः पूज्याश्चि सततं नृषु।।

vyāsa uvāca| śṛṇu putra yathā goṣu variṣṭhāḥ kapilāḥ smṛtāḥ| kapilatvaṃ ca samprāptāḥ pūjyāści satataṃ nṛṣu||

Verse 3

अग्निः पुरापचक्राम देवेभ्य इति नः श्रुतम्। देवेभ्यो मां छादयत शरण्याः शरणं गतम्।।

agniḥ purāpacakrāma devebhya iti naḥ śrutam| devebhyo māṃ chādayata śaraṇyāḥ śaraṇaṃ gatam||

Verse 4

ऊचुस्ताः सहितास्तत्र स्वागतं तव पावकः। इह गुप्तस्त्वमस्माभिर्न देवैरुपलप्स्यसे।।

ūcustāḥ sahitāstatra svāgataṃ tava pāvakaḥ| iha guptastvamasmābhirna devairupalapsyase||

Verse 5

अथ देवा विवित्सन्तः पावकं परिचक्रमुः। गोषु गुप्तं च विज्ञाय ताः क्षिप्रमुपतस्थिरे।।

atha devā vivitsantaḥ pāvakaṃ paricakramuḥ| goṣu guptaṃ ca vijñāya tāḥ kṣipramupatasthire||

Verse 6

युष्मासु निवसत्यग्निरिति गाः समचूचुदन्। प्रकाश्यतां हुतवहो लोकान्न च्छेत्तुमर्हथ।।

yuṣmāsu nivasatyagniriti gāḥ samacūcudan| prakāśyatāṃ hutavaho lokānna cchettumarhatha||

Verse 7

एवमस्त्वित्युनुज्ञाय पावकं समदर्शयन्।।

evamastvityunujñāya pāvakaṃ samadarśayan||

Verse 8

अधिगम्य पावकं तुष्टास्ते देवाः सद्य एव तु। अग्निं प्रचोदयामासुः क्रियतां गोष्वनुग्रहः।।

adhigamya pāvakaṃ tuṣṭāste devāḥ sadya eva tu| agniṃ pracodayāmāsuḥ kriyatāṃ goṣvanugrahaḥ||

Verse 9

गवां तु यासां गात्रेषु पावकः समवस्थितः। कपिलत्वमनुप्राप्ताः सर्वश्रेष्ठत्वमेव च।।

gavāṃ tu yāsāṃ gātreṣu pāvakaḥ samavasthitaḥ| kapilatvamanuprāptāḥ sarvaśreṣṭhatvameva ca||

Verse 10

महाफलत्वं लोके च ददौ तासां हुताशनः। तस्माद्धि सर्ववर्णानां कपिलां गां प्रदापय। श्रोत्रियाय प्रशान्ताय प्रयतायाग्निहोत्रिणे।।

mahāphalatvaṃ loke ca dadau tāsāṃ hutāśanaḥ| tasmāddhi sarvavarṇānāṃ kapilāṃ gāṃ pradāpaya| śrotriyāya praśāntāya prayatāyāgnihotriṇe||

Verse 11

यावन्ति रोमाणि भन्ति धेन्वा युगानि तावन्ति पुनाति दातॄन्। प्रतिग्रहीतॄंश्च पुनाति दत्ता शिष्टे तु गौर्वै प्रतिपादनेन।।

yāvanti romāṇi bhanti dhenvā yugāni tāvanti punāti dātṝn| pratigrahītṝṃśca punāti dattā śiṣṭe tu gaurvai pratipādanena||