Adhyaya 125

Verse 1

व्यासेन शुकम्प्रति ब्राह्मणेतरवर्णानां कपिलाक्षीरोपजीवनार्हत्वादिकथनम्।। 1 ।। शुक उवाच। क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः। कपिलामुपजीवन्ति कथमेतत्पितर्भवेत्।।

vyāsena śukamprati brāhmaṇetaravarṇānāṃ kapilākṣīropajīvanārhatvādikathanam|| 1 || śuka uvāca| kṣatriyāścaiva śūdrāśca mantrahīnāśca ye dvijāḥ| kapilāmupajīvanti kathametatpitarbhavet||

Verse 2

श्रीव्यास उवाच। क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः। कपिलामुपजीवन्ति तेषां वक्ष्यामि निर्णयम्।।

śrīvyāsa uvāca| kṣatriyāścaiva śūdrāśca mantrahīnāśca ye dvijāḥ| kapilāmupajīvanti teṣāṃ vakṣyāmi nirṇayam||

Verse 3

कपिलास्तूत्तमा लोके गोषु चैवोत्तमा मताः। तासां दाता लभेत्स्वर्गं विधिना यश्च सेवते।।

kapilāstūttamā loke goṣu caivottamā matāḥ| tāsāṃ dātā labhetsvargaṃ vidhinā yaśca sevate||

Verse 4

स्पृशेत कपिलां यस्तु दण्डेन चरणेन वा। स तेन स्पर्शमात्रेण नरकायोपपद्यते।।

spṛśeta kapilāṃ yastu daṇḍena caraṇena vā| sa tena sparśamātreṇa narakāyopapadyate||

Verse 5

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेणैव प्रमुञ्चते। मन्त्रिहीनं तु यो युञ्जात्कृमियोनौ प्रसूयते।।

mantreṇa yuñjyātkapilāṃ mantreṇaiva pramuñcate| mantrihīnaṃ tu yo yuñjātkṛmiyonau prasūyate||

Verse 6

प्रहाराहतमर्माङ्गा दुःखेन च जडीकृता। पदानि यावद्गच्छेत तावल्लोकान्कृमिर्भवेत्।।

prahārāhatamarmāṅgā duḥkhena ca jaḍīkṛtā| padāni yāvadgaccheta tāvallokānkṛmirbhavet||

Verse 7

यावन्तो बिन्दवस्तस्याः शोणितस्य क्षितिं गताः। तावद्वर्षसहस्राणि नरकं प्रतिपद्यते।।

yāvanto bindavastasyāḥ śoṇitasya kṣitiṃ gatāḥ| tāvadvarṣasahasrāṇi narakaṃ pratipadyate||

Verse 8

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेण विनियोजयेत्। मन्त्रहीनैरनुयुतो मञ्जयेत्तमसि प्रभो।।

mantreṇa yuñjyātkapilāṃ mantreṇa viniyojayet| mantrahīnairanuyuto mañjayettamasi prabho||

Verse 9

कपिलां येऽपि जीवन्ति बुद्धिमोहान्विता नराः। तेऽपि वर्षसहस्राणि पतन्ति नरके नृप।।

kapilāṃ ye'pi jīvanti buddhimohānvitā narāḥ| te'pi varṣasahasrāṇi patanti narake nṛpa||

Verse 10

अथ न्यायेन ये विप्राः कपिलामुपयुञ्जते। तस्मिंल्लोके प्रमोदन्ते लोकाश्चैषामनामयाः।।

atha nyāyena ye viprāḥ kapilāmupayuñjate| tasmiṃlloke pramodante lokāścaiṣāmanāmayāḥ||

Verse 11

विधिना ये न कुर्वन्ति शूद्रास्तानुपधारय।।

vidhinā ye na kurvanti śūdrāstānupadhāraya||