Adhyaya 115

Verse 1

भीष्मेणि युधिष्ठिरम्प्रति गोदानफलप्रशंसनपूर्वकं वसिष्ठवचनाद्गोमहिमावगमेन तद्दातुः सौदासस्य पुण्यलोकप्राप्तिकथनम्।। 1 ।। वसिष्ठ उवाच। घृतक्षीरप्रदा गावो घृतयोन्यो घृतोद्भवाः। घृतनद्यो घृतावर्तास्ता मे सन्तु सदा गृहे।।

bhīṣmeṇi yudhiṣṭhiramprati godānaphalapraśaṃsanapūrvakaṃ vasiṣṭhavacanādgomahimāvagamena taddātuḥ saudāsasya puṇyalokaprāptikathanam|| 1 || vasiṣṭha uvāca| ghṛtakṣīrapradā gāvo ghṛtayonyo ghṛtodbhavāḥ| ghṛtanadyo ghṛtāvartāstā me santu sadā gṛhe||

Verse 2

घृतं मे हृदये नित्यं घृतं नाभ्यां प्रतिष्ठितम्। घृतं सर्वेषु गात्रेषु घृतं मे मनसि स्थितम्।।

ghṛtaṃ me hṛdaye nityaṃ ghṛtaṃ nābhyāṃ pratiṣṭhitam| ghṛtaṃ sarveṣu gātreṣu ghṛtaṃ me manasi sthitam||

Verse 3

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च। गावो मे सर्वतश्चैव गवां मध्ये वसाम्यहम्।।

gāvo mamāgrato nityaṃ gāvaḥ pṛṣṭhata eva ca| gāvo me sarvataścaiva gavāṃ madhye vasāmyaham||

Verse 4

इत्याचम्य जपेत्सायं प्रातश्च पुरुषः सदा। यदह्ना कुरुते पापं तस्मात्स परिमुच्यते।।

ityācamya japetsāyaṃ prātaśca puruṣaḥ sadā| yadahnā kurute pāpaṃ tasmātsa parimucyate||

Verse 5

प्रासादा यत्र सौवर्णा वसोर्धाराश्च कामदाः। गन्धर्वाप्सरसो यत्र तत्र यान्ति सहस्रदाः।।

prāsādā yatra sauvarṇā vasordhārāśca kāmadāḥ| gandharvāpsaraso yatra tatra yānti sahasradāḥ||

Verse 6

नवनीतपङ्काः क्षीरोदा दधिशैवलसङ्कुलाः। वहन्ति यत्र वै नद्यस्तत्र यान्ति सहस्रदाः।।

navanītapaṅkāḥ kṣīrodā dadhiśaivalasaṅkulāḥ| vahanti yatra vai nadyastatra yānti sahasradāḥ||

Verse 7

गवां शतसहस्रं तु यः प्रच्छेद्यथाविधि। परां वृद्धिमवाप्याथ स्वर्गलोके महीयते।।

gavāṃ śatasahasraṃ tu yaḥ pracchedyathāvidhi| parāṃ vṛddhimavāpyātha svargaloke mahīyate||

Verse 8

दश चोभयतः प्रेत्य मातापित्रोः पितामहान्। दधाति सुकृताँल्लोकान्पुनाति च कुलं नरः।।

daśa cobhayataḥ pretya mātāpitroḥ pitāmahān| dadhāti sukṛtā~llokānpunāti ca kulaṃ naraḥ||

Verse 9

धेन्वाः प्रमाणेन समप्रमाणां धेनुं तिलानामपि च प्रदाय। पानीयवापीः स यमस्य लोके न यातनां काञ्चिदुपैति तत्र।।

dhenvāḥ pramāṇena samapramāṇāṃ dhenuṃ tilānāmapi ca pradāya| pānīyavāpīḥ sa yamasya loke na yātanāṃ kāñcidupaiti tatra||

Verse 10

पवित्रमग्र्यं जगतः प्रतिष्ठा दिवौकसां मातरोऽथाप्रमेयाः। अन्वालभेद्दक्षिणतो व्रजेच्च दद्याच्च पात्रे प्रसमीक्ष्य कालम्।।

pavitramagryaṃ jagataḥ pratiṣṭhā divaukasāṃ mātaro'thāprameyāḥ| anvālabheddakṣiṇato vrajecca dadyācca pātre prasamīkṣya kālam||

Verse 11

धेनुं सवत्सां कपिलां भूरिशृङ्गीं कांस्योपदोहां वसनोत्तरीयाम्। प्रदाय तां गाहति दुर्विगाह्यां याम्यां सभां वीतभयो मनुष्यः।।

dhenuṃ savatsāṃ kapilāṃ bhūriśṛṅgīṃ kāṃsyopadohāṃ vasanottarīyām| pradāya tāṃ gāhati durvigāhyāṃ yāmyāṃ sabhāṃ vītabhayo manuṣyaḥ||

Verse 12

सुरूपा बहुरूपाश्चि विश्वरूपाश्च मातरः। गावो मामुपतिष्ठन्तामिति नित्यं प्रकीर्तयेत्।।

surūpā bahurūpāści viśvarūpāśca mātaraḥ| gāvo māmupatiṣṭhantāmiti nityaṃ prakīrtayet||

Verse 13

नातः पुण्यतरं दानं नातः पुण्यतरं फलम्। नातो विशिष्टं लोकेषु भूतं भवितुमर्हति।।

nātaḥ puṇyataraṃ dānaṃ nātaḥ puṇyataraṃ phalam| nāto viśiṣṭaṃ lokeṣu bhūtaṃ bhavitumarhati||

Verse 14

त्वचा लोम्नाऽथ शृङ्गैर्वा वालैः क्षीरेण मेदसा। यज्ञं वहति सम्भूय किमस्त्यभ्यधिकं ततः।।

tvacā lomnā'tha śṛṅgairvā vālaiḥ kṣīreṇa medasā| yajñaṃ vahati sambhūya kimastyabhyadhikaṃ tataḥ||

Verse 15

यया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम्। तां धेनुं शिरसा वन्दे भूतभव्यस्य मातरम्।।

yayā sarvamidaṃ vyāptaṃ jagatsthāvarajaṅgamam| tāṃ dhenuṃ śirasā vande bhūtabhavyasya mātaram||

Verse 16

गुणवचनसमुच्चयैकदेशो नृवर मयैष गवां प्रकीर्तितस्ते। न च परमिह दानमस्ति गोभ्यो भवति न चापि परायणं ततोऽन्यम्।।

guṇavacanasamuccayaikadeśo nṛvara mayaiṣa gavāṃ prakīrtitaste| na ca paramiha dānamasti gobhyo bhavati na cāpi parāyaṇaṃ tato'nyam||

Verse 17

भीष्म उवाच। वरमिदमिति भूमिपो विचिन्त्य प्रवरमृषेर्वचनं ततो महात्मा। व्यसृजत नियतात्मवान्द्विजेभ्यः सुबहु च गोधनमाप्तवांश्च लोकान्।।

bhīṣma uvāca| varamidamiti bhūmipo vicintya pravaramṛṣervacanaṃ tato mahātmā| vyasṛjata niyatātmavāndvijebhyaḥ subahu ca godhanamāptavāṃśca lokān||