Adhyaya 41

Verse 1

युधिष्ठिरेण ज्ञातिप्रभृतीनामौर्ध्वदैहिककरणपूर्वकं तदीयादीनां परिपालनम्।। 1।। वैशंपायन उवाच। ततो युधिष्ठिरो राजा ज्ञातीनां ये हता युधि। श्राद्धानि कारयामास तेषां पृथगुदारधीः।।

yudhiṣṭhireṇa jñātiprabhṛtīnāmaurdhvadaihikakaraṇapūrvakaṃ tadīyādīnāṃ paripālanam|| 1|| vaiśaṃpāyana uvāca| tato yudhiṣṭhiro rājā jñātīnāṃ ye hatā yudhi| śrāddhāni kārayāmāsa teṣāṃ pṛthagudāradhīḥ||

Verse 2

धृतराष्ट्रो ददौ राजा पुत्राणामौर्ध्वदेहिकम्। सर्वकामगुणोपेतमन्नं गाश्च धनानि च। रत्नानि च विचित्राणि महार्हाणि महायशाः।।

dhṛtarāṣṭro dadau rājā putrāṇāmaurdhvadehikam| sarvakāmaguṇopetamannaṃ gāśca dhanāni ca| ratnāni ca vicitrāṇi mahārhāṇi mahāyaśāḥ||

Verse 3

युधिष्ठिरस्तु द्रोणस्य कर्णस्य च महात्मनः। धृष्टद्युम्नाभिमन्युभ्यां हेडिम्बस्य च रक्षसः।।

yudhiṣṭhirastu droṇasya karṇasya ca mahātmanaḥ| dhṛṣṭadyumnābhimanyubhyāṃ heḍimbasya ca rakṣasaḥ||

Verse 4

विराटप्रभृतीनां च सुहृदामुपकारिणाम्। द्रुपदद्रौपदेयानां द्रौपद्या सहितो ददौ।।

virāṭaprabhṛtīnāṃ ca suhṛdāmupakāriṇām| drupadadraupadeyānāṃ draupadyā sahito dadau||

Verse 5

ब्राह्मणानां सहस्राणि पृथगेकैकमुद्दिशन्। धनै रत्नैश्च गोभिश्च वस्त्रैश्च समतर्पयत्।।

brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi pṛthagekaikamuddiśan| dhanai ratnaiśca gobhiśca vastraiśca samatarpayat||

Verse 6

ये चान्ये पृथिवीपाला येषां नास्ति सुहृज्जनः। उद्दिश्योद्दिश्य तेषां च चक्रे राजौर्ध्वदेहिकम्।।

ye cānye pṛthivīpālā yeṣāṃ nāsti suhṛjjanaḥ| uddiśyoddiśya teṣāṃ ca cakre rājaurdhvadehikam||

Verse 7

सभाः प्रपाश्च विविधास्तटाकानि च पाण्डवः। सुहृदां कारयामास सर्वेषामौर्ध्वदेहिकम्।।

sabhāḥ prapāśca vividhāstaṭākāni ca pāṇḍavaḥ| suhṛdāṃ kārayāmāsa sarveṣāmaurdhvadehikam||

Verse 8

स तेषामनृणो भूत्वा गत्वा लोकेष्ववाच्यताम्। कृतकृत्योऽभवद्राजा प्रजा धर्मेण पालयन्।।

sa teṣāmanṛṇo bhūtvā gatvā lokeṣvavācyatām| kṛtakṛtyo'bhavadrājā prajā dharmeṇa pālayan||

Verse 9

धृतराष्ट्रं यथापूर्वं गान्धारीं विदुरं तथा। सर्वांश्च कौरवान्मान्यान्भृत्यांश्च समपूजयत्।।

dhṛtarāṣṭraṃ yathāpūrvaṃ gāndhārīṃ viduraṃ tathā| sarvāṃśca kauravānmānyānbhṛtyāṃśca samapūjayat||

Verse 10

याश्च तत्र स्त्रियः काश्चिद्धतवीरा हतात्मजाः।। सर्वास्ताः कौरवो राजा संपूज्यापालायद्धृणी।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि एकचत्वारिंशोऽध्यायः।। 41।।

yāśca tatra striyaḥ kāściddhatavīrā hatātmajāḥ|| sarvāstāḥ kauravo rājā saṃpūjyāpālāyaddhṛṇī|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi rājadharmaparvaṇi ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ|| 41||

Verse 11

दीनान्धकृपणानां च गृहाच्छादनभोजनैः। आनृशंस्यपरो राजा चकारानुग्रहं प्रभुः।।

dīnāndhakṛpaṇānāṃ ca gṛhācchādanabhojanaiḥ| ānṛśaṃsyaparo rājā cakārānugrahaṃ prabhuḥ||

Verse 12

स विजित्य महीं कृत्स्नामानृण्यं प्राप्य वैरिषु। निःसपत्नः सुखी राजा विजहार युधिष्ठिरः।।

sa vijitya mahīṃ kṛtsnāmānṛṇyaṃ prāpya vairiṣu| niḥsapatnaḥ sukhī rājā vijahāra yudhiṣṭhiraḥ||