Adhyaya 368

Verse 1

पुलिनवासिना ब्राह्मणेन स्वस्य फलाद्याहारं प्रार्थयतां नागीयानामवधिनिर्देशपूर्वकं प्रतिनिवर्तनम्।। 1।। भीष्म उवाच। अथ तेन नरश्रेष्ठ ब्राह्मणेन तपस्विना। निराहारेण वसता दुःखितास्ते भुजङ्गमाः।।

pulinavāsinā brāhmaṇena svasya phalādyāhāraṃ prārthayatāṃ nāgīyānāmavadhinirdeśapūrvakaṃ pratinivartanam|| 1|| bhīṣma uvāca| atha tena naraśreṣṭha brāhmaṇena tapasvinā| nirāhāreṇa vasatā duḥkhitāste bhujaṅgamāḥ||

Verse 2

सर्वे संभूय सहिता ह्यस्य नावस्य बान्धवाः। भ्रातरस्तनया भार्या ययुस्तं ब्राह्मणं प्रति।।

sarve saṃbhūya sahitā hyasya nāvasya bāndhavāḥ| bhrātarastanayā bhāryā yayustaṃ brāhmaṇaṃ prati||

Verse 3

तेऽपश्यन्पुलिने तं वै विविक्ते नियतव्रतम्। समासीनं निराहारं द्विजं जप्यपरायणम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि अष्टषष्ट्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः।। 368।।

te'paśyanpuline taṃ vai vivikte niyatavratam| samāsīnaṃ nirāhāraṃ dvijaṃ japyaparāyaṇam|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi aṣṭaṣaṣṭyadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ|| 368||

Verse 4

ते सर्वे समभिक्रम्य विप्रमभ्यर्च्य चासकृत्। ऊचुर्वाक्यमसंदिग्धमातिथेयस्य बान्धवाः।। विपिने नियतव्रतमिति ट. पाठः।।

te sarve samabhikramya vipramabhyarcya cāsakṛt| ūcurvākyamasaṃdigdhamātitheyasya bāndhavāḥ|| vipine niyatavratamiti ṭa. pāṭhaḥ||

Verse 5

षष्ठो हि दिवसस्तेऽद्य प्राप्तस्येह तपोधन। न चाभिभाषसे किंचिदाहारं धर्मवत्सल।।

ṣaṣṭho hi divasaste'dya prāptasyeha tapodhana| na cābhibhāṣase kiṃcidāhāraṃ dharmavatsala||

Verse 6

आमानभिगतश्चासि वयं च त्वामुपस्थिताः। कार्यं चातिथ्यमस्माभिरीप्सितं तव ऋद्धिमत्।। समभिक्रम्य उपेत्य।।

āmānabhigataścāsi vayaṃ ca tvāmupasthitāḥ| kāryaṃ cātithyamasmābhirīpsitaṃ tava ṛddhimat|| samabhikramya upetya||

Verse 7

मूलं फलं वा पर्णं वा पयो वा द्विजसत्तम। आहारहेतोरन्नं वा भोक्तुमर्हसि ब्राह्मण।।

mūlaṃ phalaṃ vā parṇaṃ vā payo vā dvijasattama| āhārahetorannaṃ vā bhoktumarhasi brāhmaṇa||

Verse 8

त्यक्ताहारेण भवता वने निवसता त्वया। बालवृद्धमिदं सर्वं पीड्यते धर्मसंकरात्।।

tyaktāhāreṇa bhavatā vane nivasatā tvayā| bālavṛddhamidaṃ sarvaṃ pīḍyate dharmasaṃkarāt||

Verse 9

न हि नो भ्रूणहा कश्चित्पन्नगेष्विह विद्यते। पूर्वाशी वा कुले ह्यस्मिन्देवतातिथिबन्धुषु।। अस्माभिर्वयं सर्वे कुटुम्बिन इति झ. पाठः।।

na hi no bhrūṇahā kaścitpannageṣviha vidyate| pūrvāśī vā kule hyasmindevatātithibandhuṣu|| asmābhirvayaṃ sarve kuṭumbina iti jha. pāṭhaḥ||

Verse 10

ब्राह्मण उवाच। उपदेशेन युष्माकमाहारोऽयं कृतो मया। द्विरूनं दशरात्रं वै नागस्यागमनं प्रति।।

brāhmaṇa uvāca| upadeśena yuṣmākamāhāro'yaṃ kṛto mayā| dvirūnaṃ daśarātraṃ vai nāgasyāgamanaṃ prati||

Verse 11

यद्यष्टरात्रेऽतिक्रान्ते नागमिष्यति पन्नगः। तदाहारं करिष्यामि तन्निमित्तमिद व्रतम्।।

yadyaṣṭarātre'tikrānte nāgamiṣyati pannagaḥ| tadāhāraṃ kariṣyāmi tannimittamida vratam||

Verse 12

कर्तव्यो न च संतापो गम्यतां च यथागतम्। तन्निमित्तमिदं सर्वं नैतद्भेत्तुगिहार्हथ।। कश्चिज्जातापद्यनृतोपि वेति झ. पाठः।।

kartavyo na ca saṃtāpo gamyatāṃ ca yathāgatam| tannimittamidaṃ sarvaṃ naitadbhettugihārhatha|| kaścijjātāpadyanṛtopi veti jha. pāṭhaḥ||

Verse 13

ते तेन समनुज्ञाता ब्राह्मणेन भुजङ्गमाः। स्वमेव भवनं जग्मुरकृतार्था नरर्षभ।।

te tena samanujñātā brāhmaṇena bhujaṅgamāḥ| svameva bhavanaṃ jagmurakṛtārthā nararṣabha||