Adhyaya 356

Verse 1

नरनारायणानुज्ञानेन नारदेन स्वाश्रमंप्रति गमनम्।। 1।। वैशंपायनेन जनमेजयंप्रति श्रीव्यासमाहात्म्यकथनम्।। 2।। सौतिना श्रीनारायणगुणवर्णनपूर्वकं शौनकादिभ्यस्तदनुग्रहाशंसनम्।। 3।। वैशंपायन उवाच। श्रुत्वैतन्नारदो वाक्यं नरनारायणेरितम्। अत्यन्तं भक्तिमान्देवे एकान्तित्वमुपेयिवान्।।

naranārāyaṇānujñānena nāradena svāśramaṃprati gamanam|| 1|| vaiśaṃpāyanena janamejayaṃprati śrīvyāsamāhātmyakathanam|| 2|| sautinā śrīnārāyaṇaguṇavarṇanapūrvakaṃ śaunakādibhyastadanugrahāśaṃsanam|| 3|| vaiśaṃpāyana uvāca| śrutvaitannārado vākyaṃ naranārāyaṇeritam| atyantaṃ bhaktimāndeve ekāntitvamupeyivān||

Verse 2

उषित्वा वर्षसाहस्रं नरनारायणाश्रमे। श्रुत्वा भगवदाख्यानं दृष्ट्वा च हरिमव्ययम्। जगाम हिमवत्कुक्षावाश्रमं स्वं सुरार्चितम्।।

uṣitvā varṣasāhasraṃ naranārāyaṇāśrame| śrutvā bhagavadākhyānaṃ dṛṣṭvā ca harimavyayam| jagāma himavatkukṣāvāśramaṃ svaṃ surārcitam||

Verse 3

तावपि ख्यातयशसौ नरनारायणावृषी। तस्मिन्नेवाश्रमे रम्ये तेपतुस्तप सत्तमम्।।

tāvapi khyātayaśasau naranārāyaṇāvṛṣī| tasminnevāśrame ramye tepatustapa sattamam||

Verse 4

त्वमप्यमितविक्रान्तः पाण्डवानां कुलोद्वहः। पावितात्माऽद्य संवृत्तः श्रुत्वेमामादितः कथाम्।।

tvamapyamitavikrāntaḥ pāṇḍavānāṃ kulodvahaḥ| pāvitātmā'dya saṃvṛttaḥ śrutvemāmāditaḥ kathām||

Verse 5

नैव तस्यापरो लोको नायं पार्थिवसत्तम। कर्मणा मनसा वाचा यो द्विष्याद्विष्णुमव्ययम्।।

naiva tasyāparo loko nāyaṃ pārthivasattama| karmaṇā manasā vācā yo dviṣyādviṣṇumavyayam||

Verse 6

मज्जन्ति पितरस्तस्य नरके शाश्वतीः समाः। यो द्विष्याद्विबुधश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम्।।

majjanti pitarastasya narake śāśvatīḥ samāḥ| yo dviṣyādvibudhaśreṣṭhaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim||

Verse 7

कथं नाम भवेद्द्वेष्य आत्मा लोकस्य कस्यचित्। आत्मा हि पुरुषव्याघ्र ज्ञेयो विष्णुरिति श्रुतिः।।

kathaṃ nāma bhaveddveṣya ātmā lokasya kasyacit| ātmā hi puruṣavyāghra jñeyo viṣṇuriti śrutiḥ||

Verse 8

य एष गुरुरस्माकमृषिर्गन्धवतीसुतः। तेनैतत्कथितं तात माहात्म्यं परमात्मनः। तस्माच्छ्रुतं मया चेदं कथितं च तवानघ।।

ya eṣa gururasmākamṛṣirgandhavatīsutaḥ| tenaitatkathitaṃ tāta māhātmyaṃ paramātmanaḥ| tasmācchrutaṃ mayā cedaṃ kathitaṃ ca tavānagha||

Verse 9

नारदेन तु संप्राप्तः सरहस्यः ससंग्रहः। एष धर्मो जगन्नाथात्साक्षान्नारायणान्नृप।।

nāradena tu saṃprāptaḥ sarahasyaḥ sasaṃgrahaḥ| eṣa dharmo jagannāthātsākṣānnārāyaṇānnṛpa||

Verse 10

एवमेष महान्धर्मः स ते पूर्वं नृपोत्तम। कथितो हरिगीतासु समासविधिकल्पितः।।

evameṣa mahāndharmaḥ sa te pūrvaṃ nṛpottama| kathito harigītāsu samāsavidhikalpitaḥ||

Verse 11

कृष्णद्वैपायनं व्यासं विद्धि नारायणं प्रभुम्। को ह्यन्यः पुण्डरीकाक्षान्महाभारतकृद्भवेत्। धर्मान्नानाविधांश्चैव को ब्रूयात्तमृते प्रभुम्।।

kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ prabhum| ko hyanyaḥ puṇḍarīkākṣānmahābhāratakṛdbhavet| dharmānnānāvidhāṃścaiva ko brūyāttamṛte prabhum||

Verse 12

वर्ततां ते महायज्ञो यथासंकल्पितस्त्वया। संकल्पिताश्वमेधस्त्वं श्रुतधर्मा च तत्त्वतः।।

vartatāṃ te mahāyajño yathāsaṃkalpitastvayā| saṃkalpitāśvamedhastvaṃ śrutadharmā ca tattvataḥ||

Verse 13

सौतिरुवाच। एतत्तु महदाख्यानं श्रुत्वा पारीक्षितो नृपः। ततो यज्ञसमाप्त्यर्थं क्रियाः सर्वाः समारभत्।।

sautiruvāca| etattu mahadākhyānaṃ śrutvā pārīkṣito nṛpaḥ| tato yajñasamāptyarthaṃ kriyāḥ sarvāḥ samārabhat||

Verse 14

नारायणीयमाख्यानमेतत्ते कथितं मया। पृष्टेन शौनकाद्येह नैमिषारण्यवासिषु।।

nārāyaṇīyamākhyānametatte kathitaṃ mayā| pṛṣṭena śaunakādyeha naimiṣāraṇyavāsiṣu||

Verse 15

नारदेन पुरा यद्वै गुरवे तु निवेदितम्। ऋषीणां पाण्डवानां च शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि नारायणीये षट्‌पञ्चाशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः।।

nāradena purā yadvai gurave tu niveditam| ṛṣīṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca śṛṇvatoḥ kṛṣṇabhīṣmayoḥ|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi nārāyaṇīye ṣaṭ‌pañcāśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ||

Verse 16

स हि परमर्षिर्जनभुवनपतिः पृथुधरणिधरः श्रुतिविनयपरः। शमनियमनिधिर्यमनियमपरो द्विजवर सहितस्तव च भवतु गतिर्हरिरमरहितः।। गुरवे बृहस्पतये।।

sa hi paramarṣirjanabhuvanapatiḥ pṛthudharaṇidharaḥ śrutivinayaparaḥ| śamaniyamanidhiryamaniyamaparo dvijavara sahitastava ca bhavatu gatirhariramarahitaḥ|| gurave bṛhaspataye||

Verse 17

भयदो मखभागहरोस्तु शरणं स ते।। स नारायणः।।

bhayado makhabhāgaharostu śaraṇaṃ sa te|| sa nārāyaṇaḥ||

Verse 18

त्रिगुणो विगुणश्चतुरात्मधरः पूर्तेष्टयोश्च फलभागहरः। विदधातु नित्यमजितोऽतिचलो गतिरात्मवतां सुकृतिनामृषीणाम्।। कृतधर्मः कृतयुगधर्मः सत्यादिस्तद्विदाम्।।

triguṇo viguṇaścaturātmadharaḥ pūrteṣṭayośca phalabhāgaharaḥ| vidadhātu nityamajito'ticalo gatirātmavatāṃ sukṛtināmṛṣīṇām|| kṛtadharmaḥ kṛtayugadharmaḥ satyādistadvidām||

Verse 19

तं लोकसाक्षिणमजं पुरुषं पुराणं रविवर्णमीश्वरं गतिं बहुशः। प्रणमध्वमेकमतयो यतः सलिलोद्भवोपि तमृषिं प्रणतः।। चत्वारो वासुदेवसंकर्षणप्रद्युम्नानिरुद्धाख्या आत्मानस्तान्धारयति स तथा। त्रिगुणातिगश्चतुष्पथधरः इति ध. पाठः।।

taṃ lokasākṣiṇamajaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ ravivarṇamīśvaraṃ gatiṃ bahuśaḥ| praṇamadhvamekamatayo yataḥ salilodbhavopi tamṛṣiṃ praṇataḥ|| catvāro vāsudevasaṃkarṣaṇapradyumnāniruddhākhyā ātmānastāndhārayati sa tathā| triguṇātigaścatuṣpathadharaḥ iti dha. pāṭhaḥ||

Verse 20

स हि लोकयोनिरसृतस्य पदं सूक्ष्मं परायणमचलं हि पदम्। तत्साङ्ख्ययोगिभिरुदाहृतं तं बुद्ध्या यतात्मभिरिदं सनातनम्।। सलिलमुद्भवो यस्य स नारायणः शेषशायी तमृषिं वासुदेवम्।।

sa hi lokayonirasṛtasya padaṃ sūkṣmaṃ parāyaṇamacalaṃ hi padam| tatsāṅkhyayogibhirudāhṛtaṃ taṃ buddhyā yatātmabhiridaṃ sanātanam|| salilamudbhavo yasya sa nārāyaṇaḥ śeṣaśāyī tamṛṣiṃ vāsudevam||