Adhyaya 339

Verse 1

नारदवचनाज्जातवैराग्येण शुकेन सूर्यमण्डलप्रविविक्षया व्यासनारदयोर्निवेदनपूर्वकं कैलासशिखरारोहणम्।। 1।। नारद उवाच। सुखदुःखविपर्यासो यदा समनुपद्यते। नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नापि पौरुषम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि एकोनचत्वारिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः।। 339।।

nāradavacanājjātavairāgyeṇa śukena sūryamaṇḍalapravivikṣayā vyāsanāradayornivedanapūrvakaṃ kailāsaśikharārohaṇam|| 1|| nārada uvāca| sukhaduḥkhaviparyāso yadā samanupadyate| nainaṃ prajñā sunītaṃ vā trāyate nāpi pauruṣam|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi ekonacatvāriṃśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ|| 339||

Verse 2

स्वभावाद्यत्नमातिष्ठेद्यत्नवान्नावसीदति। जरामरणरोगेभ्यः प्रियमात्मानमुद्धरेत्।।

svabhāvādyatnamātiṣṭhedyatnavānnāvasīdati| jarāmaraṇarogebhyaḥ priyamātmānamuddharet||

Verse 3

रुजन्ति हि शरीराणि रोगाः शारीरमानसाः। सायका इव तीक्ष्णाग्राः प्रयुक्ता दृढधन्विभिः।।

rujanti hi śarīrāṇi rogāḥ śārīramānasāḥ| sāyakā iva tīkṣṇāgrāḥ prayuktā dṛḍhadhanvibhiḥ||

Verse 4

व्यथितस्य विधित्साभिस्त्रस्यतो जीवितैषिणः। अवशस्य विनाशाय शरीरमपकृष्यते।। विपर्यासः सुखे दुःखधीर्दुःखे सुखधीः।।

vyathitasya vidhitsābhistrasyato jīvitaiṣiṇaḥ| avaśasya vināśāya śarīramapakṛṣyate|| viparyāsaḥ sukhe duḥkhadhīrduḥkhe sukhadhīḥ||

Verse 5

स्रवन्ति न निवर्तन्ते स्रोतांसि सरितामिव। आयुरादाय मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनः पुनः।।

sravanti na nivartante srotāṃsi saritāmiva| āyurādāya martyānāṃ rātryahāni punaḥ punaḥ||

Verse 6

व्यत्ययो ह्ययमत्यन्तं पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः। जातान्मर्त्याञ्जरयति निमेषान्नावतिष्ठते।। विधित्साभिः पिपासाभिस्तृष्णाभिः।।

vyatyayo hyayamatyantaṃ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ| jātānmartyāñjarayati nimeṣānnāvatiṣṭhate|| vidhitsābhiḥ pipāsābhistṛṣṇābhiḥ||

Verse 7

सुखदुःखानि भूतानामजरो जरयत्यसौ। आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च।।

sukhaduḥkhāni bhūtānāmajaro jarayatyasau| ādityo hyastamabhyeti punaḥ punarudeti ca||

Verse 8

अदृष्टपूर्वानादाय भावानपरिशङ्कितान्। इष्टानिष्टान्मनुष्याणामस्तं गच्छन्ति रात्रयः।।

adṛṣṭapūrvānādāya bhāvānapariśaṅkitān| iṣṭāniṣṭānmanuṣyāṇāmastaṃ gacchanti rātrayaḥ||

Verse 9

योयदिच्छेद्यथाकाममयत्नाच्च तदाप्नुयात्। यदि स्यान्न पराधीनं पुरुषस्य क्रियाफलम्।।

yoyadicchedyathākāmamayatnācca tadāpnuyāt| yadi syānna parādhīnaṃ puruṣasya kriyāphalam||

Verse 10

संयताश्च हि दक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः। दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तः प्रहीणाः सर्वकर्मभिः।।

saṃyatāśca hi dakṣāśca matimantaśca mānavāḥ| dṛśyante niṣphalāḥ santaḥ prahīṇāḥ sarvakarmabhiḥ||

Verse 11

अपरे बालिशाः सन्तो निर्गुणाः पुरुषाधमाः। अशुभैरपि संयुक्ता दृश्यन्ते सर्वकामिनः।। व्यत्ययः पौर्वापर्यम्।।

apare bāliśāḥ santo nirguṇāḥ puruṣādhamāḥ| aśubhairapi saṃyuktā dṛśyante sarvakāminaḥ|| vyatyayaḥ paurvāparyam||

Verse 12

भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः। वञ्चनायां च लोकस्य स सुखेष्वेव जीर्यते।।

bhūtānāmaparaḥ kaściddhiṃsāyāṃ satatotthitaḥ| vañcanāyāṃ ca lokasya sa sukheṣveva jīryate||

Verse 13

अचेष्टमानमासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्ठते। कश्चित्कर्मानुसृत्यान्यो नाप्राप्यमधिगच्छति।। अशीर्भिरप्यसंयुक्ताः इति ध. पाठः।।

aceṣṭamānamāsīnaṃ śrīḥ kaṃcidupatiṣṭhate| kaścitkarmānusṛtyānyo nāprāpyamadhigacchati|| aśīrbhirapyasaṃyuktāḥ iti dha. pāṭhaḥ||

Verse 14

अपराधं समाचक्ष्व पुरुषस्य स्वभावतः। शुक्रमन्यत्र संभूतं पुनरन्यत्र गच्छति।।

aparādhaṃ samācakṣva puruṣasya svabhāvataḥ| śukramanyatra saṃbhūtaṃ punaranyatra gacchati||

Verse 15

तस्य योनौ प्रसक्तस्य गर्भो भवति वा न वा। आम्रपुष्पोपमा यस्य निर्वृत्तिरुपलभ्यते।।

tasya yonau prasaktasya garbho bhavati vā na vā| āmrapuṣpopamā yasya nirvṛttirupalabhyate||

Verse 16

केषांचित्पुत्रकामानामनुसन्तानमिच्छताम्। सिद्धौ प्रयतमानानां न चाण्डमुपजायते।।

keṣāṃcitputrakāmānāmanusantānamicchatām| siddhau prayatamānānāṃ na cāṇḍamupajāyate||

Verse 17

गर्भाच्चोद्विजमानानां क्रुद्धादाशीविषादिव। आयुष्माञ्जायते पुत्रः कथं प्रेतः पितेव ह।। कर्मी कर्मानुसृत्यान्य इति थ. पाठः। कश्चिच्च कर्म कुर्वन्हि नाप्राप्यमिति ध. पाठः।।

garbhāccodvijamānānāṃ kruddhādāśīviṣādiva| āyuṣmāñjāyate putraḥ kathaṃ pretaḥ piteva ha|| karmī karmānusṛtyānya iti tha. pāṭhaḥ| kaścicca karma kurvanhi nāprāpyamiti dha. pāṭhaḥ||

Verse 18

देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रगृद्धिभिः। दश मासान्परिधृता जायन्ते कुलपांसनाः।।

devāniṣṭvā tapastaptvā kṛpaṇaiḥ putragṛddhibhiḥ| daśa māsānparidhṛtā jāyante kulapāṃsanāḥ||

Verse 19

अपरे धनधान्यानि भोगांश्च पितृसंचितान्। विपुलानभिजायन्ते लब्धास्तैरेव मङ्गलैः।।

apare dhanadhānyāni bhogāṃśca pitṛsaṃcitān| vipulānabhijāyante labdhāstaireva maṅgalaiḥ||

Verse 20

अन्योन्यं समभिप्रेत्य मैथुनस्य समागमे। उपद्रव इवाविष्टो योनिं गर्भः प्रपद्यते।।

anyonyaṃ samabhipretya maithunasya samāgame| upadrava ivāviṣṭo yoniṃ garbhaḥ prapadyate||

Verse 21

शीर्णं परशरीराणि च्छिन्नबीजं शरीरिणम्। प्राणिनं प्राणंसरोधे मांसश्लेष्मविचेष्टितम्।।

śīrṇaṃ paraśarīrāṇi cchinnabījaṃ śarīriṇam| prāṇinaṃ prāṇaṃsarodhe māṃsaśleṣmaviceṣṭitam||

Verse 22

निर्दग्धं परदेहेऽपि परदेहं चलाचलम्। विनश्यन्तं विनाशान्ते भावि नावमिवाहितम्।।

nirdagdhaṃ paradehe'pi paradehaṃ calācalam| vinaśyantaṃ vināśānte bhāvi nāvamivāhitam||

Verse 23

सङ्गत्या जठरे न्यस्तं रेतोबिन्दुमचेतनम्। केन यत्नेन जीवन्तं गर्भं त्वमिह पश्यसि।।

saṅgatyā jaṭhare nyastaṃ retobindumacetanam| kena yatnena jīvantaṃ garbhaṃ tvamiha paśyasi||

Verse 24

अन्नपानानि जीर्यन्ते यत्र भक्षाश्च भक्षिताः। तस्मिन्नेवोदरे गर्भः किं नान्नमिव जीर्यते।।

annapānāni jīryante yatra bhakṣāśca bhakṣitāḥ| tasminnevodare garbhaḥ kiṃ nānnamiva jīryate||

Verse 25

गर्भे मूत्रपुरीषाणां स्वभावनियता गतिः। धारणे वा विसर्गे वा न कर्ता विद्यतेऽवशः।।

garbhe mūtrapurīṣāṇāṃ svabhāvaniyatā gatiḥ| dhāraṇe vā visarge vā na kartā vidyate'vaśaḥ||

Verse 26

स्रवन्ति ह्युदराद्गर्भा जायमानास्तथा परे। आगमेन तथाऽन्येषां विनाश उपपद्यते।।

sravanti hyudarādgarbhā jāyamānāstathā pare| āgamena tathā'nyeṣāṃ vināśa upapadyate||

Verse 27

एतस्माद्योनिसंबन्धाद्यो जीवः परिमुच्यते। प्रजां च लभते कांचित्पुनर्द्वन्द्वेषु सज्जति।। कथं प्रेत्य इवाभवदिति झ. पाठः।।

etasmādyonisaṃbandhādyo jīvaḥ parimucyate| prajāṃ ca labhate kāṃcitpunardvandveṣu sajjati|| kathaṃ pretya ivābhavaditi jha. pāṭhaḥ||

Verse 28

स तस्य सहजातस्य सप्तमीं नवमीं दशाम्। प्राप्नुवन्ति ततः पञ्च न भवन्ति शतायुषः।। यो बीजं परिमुच्यत इति झ. पाठः।।

sa tasya sahajātasya saptamīṃ navamīṃ daśām| prāpnuvanti tataḥ pañca na bhavanti śatāyuṣaḥ|| yo bījaṃ parimucyata iti jha. pāṭhaḥ||

Verse 29

नाभ्युत्थाने मनुष्याणां योगाः स्युर्नात्र संशयः।। व्याधिभिश्च विमथ्यन्ते व्याधैः क्षुद्रमृगा इव।। सहजातस्य जन्माद्यन्तां तु वै दशामिति ध. पाठः। न भवन्ति गतायुष इति झ. पाठः।।

nābhyutthāne manuṣyāṇāṃ yogāḥ syurnātra saṃśayaḥ|| vyādhibhiśca vimathyante vyādhaiḥ kṣudramṛgā iva|| sahajātasya janmādyantāṃ tu vai daśāmiti dha. pāṭhaḥ| na bhavanti gatāyuṣa iti jha. pāṭhaḥ||

Verse 30

व्याधिभिर्भक्ष्यमाणानां त्यजतां विपुलं धनम्। वेदनां नापकर्षन्ति यतमानाश्चिकित्सकाः।।

vyādhibhirbhakṣyamāṇānāṃ tyajatāṃ vipulaṃ dhanam| vedanāṃ nāpakarṣanti yatamānāścikitsakāḥ||

Verse 31

ते चापि निपुणा वैद्याः कुशलाः संभृतौषधाः। व्याधिभिः परिकृष्यन्ते मृगा व्याधैरिवार्दिताः।।

te cāpi nipuṇā vaidyāḥ kuśalāḥ saṃbhṛtauṣadhāḥ| vyādhibhiḥ parikṛṣyante mṛgā vyādhairivārditāḥ||

Verse 32

ते पिबन्तः कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च। दृश्यन्ते जरया भग्ना नगा नागैरिवोत्तमैः।।

te pibantaḥ kaṣāyāṃśca sarpīṣi vividhāni ca| dṛśyante jarayā bhagnā nagā nāgairivottamaiḥ||

Verse 33

के वा भुवि चिकित्सन्ते रोगार्तान्मृगपक्षिणः। श्वापदानि दरिद्रांश्च प्रायो नार्ता भवन्ति ते।। रोगाः स्युरिति ध. पाठः। योगाः सामर्थ्यानि।।

ke vā bhuvi cikitsante rogārtānmṛgapakṣiṇaḥ| śvāpadāni daridrāṃśca prāyo nārtā bhavanti te|| rogāḥ syuriti dha. pāṭhaḥ| yogāḥ sāmarthyāni||

Verse 34

पौरानपि दुराधर्षान्नृपतीनुग्रतेजसः। आक्रम्य खादन्ते रोगाः पशून्पशुपचा इव।। के बाहुर्विचिकित्सन्ते इति ट. ध. पाठः।।

paurānapi durādharṣānnṛpatīnugratejasaḥ| ākramya khādante rogāḥ paśūnpaśupacā iva|| ke bāhurvicikitsante iti ṭa. dha. pāṭhaḥ||

Verse 35

इति लोकमनाक्रन्दं मोहशोकपरिप्लुतम्। स्रोतसा सहसा क्षिप्तं ह्रियमाणं बलीयसा।। धीरानपि दुराधर्षानिति ध. पाठः।।

iti lokamanākrandaṃ mohaśokapariplutam| srotasā sahasā kṣiptaṃ hriyamāṇaṃ balīyasā|| dhīrānapi durādharṣāniti dha. pāṭhaḥ||

Verse 36

न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसा तथा। स्वभावमतिवर्तन्ते ये नियुक्ताः शरीरिणः।। अनाकन्दं वेदनया मूढम्।।

na dhanena na rājyena nogreṇa tapasā tathā| svabhāvamativartante ye niyuktāḥ śarīriṇaḥ|| anākandaṃ vedanayā mūḍham||

Verse 37

न म्रियेरन्न जीर्येरन्सर्वे स्युः सर्वकामिनः। नाप्रियं प्रतिपश्येयुरुत्थानस्य फले सति।। स्वभावान्नातिवर्तन्ते ये नियुक्ताः शरीरिष्विति ट. थ. ध. पाठः।।

na mriyeranna jīryeransarve syuḥ sarvakāminaḥ| nāpriyaṃ pratipaśyeyurutthānasya phale sati|| svabhāvānnātivartante ye niyuktāḥ śarīriṣviti ṭa. tha. dha. pāṭhaḥ||

Verse 38

उपर्युपरि लोकस्य सर्वो भवितुमीहते। यतते च यथाशक्ति न च तद्वर्तते तथा।।

uparyupari lokasya sarvo bhavitumīhate| yatate ca yathāśakti na ca tadvartate tathā||

Verse 39

ऐश्वर्यमदमत्तांश्च मत्तान्मद्यमदेन च। अप्रमत्ताश्च शूराश्च विक्रान्ताः पर्युपासते।।

aiśvaryamadamattāṃśca mattānmadyamadena ca| apramattāśca śūrāśca vikrāntāḥ paryupāsate||

Verse 40

क्लेशाः प्रतिनिवर्तन्ते केषांचिदसमीक्षिताः। स्वंस्वं न पुनरन्येषां न किंचिदधिगम्यते।। उत्थानस्य फलं प्रति इति थ. ध. पाठः।।

kleśāḥ pratinivartante keṣāṃcidasamīkṣitāḥ| svaṃsvaṃ na punaranyeṣāṃ na kiṃcidadhigamyate|| utthānasya phalaṃ prati iti tha. dha. pāṭhaḥ||

Verse 41

महच्च फलवैपम्यं दृश्यते कर्मसिद्धिषु। वहन्ति शिविकामन्ये यान्त्यन्ये शिविकागताः।।

mahacca phalavaipamyaṃ dṛśyate karmasiddhiṣu| vahanti śivikāmanye yāntyanye śivikāgatāḥ||

Verse 42

सर्वेषामृद्धिकामानामन्ये रथपुरःसराः। मनुजाश्च गतस्त्रीकाः शतशो विविधाः स्त्रियः।। स्वंस्वं च पुनरन्येषामिति झ. पाठः।।

sarveṣāmṛddhikāmānāmanye rathapuraḥsarāḥ| manujāśca gatastrīkāḥ śataśo vividhāḥ striyaḥ|| svaṃsvaṃ ca punaranyeṣāmiti jha. pāṭhaḥ||

Verse 43

द्वन्द्वारामेषु भूतेषु गच्छन्त्येकैकशो नराः। इदमन्यत्परं पश्य माऽत्र मोहं करिष्यसि।।

dvandvārāmeṣu bhūteṣu gacchantyekaikaśo narāḥ| idamanyatparaṃ paśya mā'tra mohaṃ kariṣyasi||

Verse 44

त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज। उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज।।

tyaja dharmamadharmaṃ ca ubhe satyānṛte tyaja| ubhe satyānṛte tyaktvā yena tyajasi taṃ tyaja||

Verse 45

एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातमृषिसत्तम। येन देवाः परित्यज्य मर्त्यलोकं दिवं गताः।।

etatte paramaṃ guhyamākhyātamṛṣisattama| yena devāḥ parityajya martyalokaṃ divaṃ gatāḥ||

Verse 46

नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः परमबुद्धिमान्। संचिन्त्य मनसा धीरो निश्चयं नाध्यगच्छत।।

nāradasya vacaḥ śrutvā śukaḥ paramabuddhimān| saṃcintya manasā dhīro niścayaṃ nādhyagacchata||

Verse 47

पुत्रदारैर्महान्क्लेशो विद्याम्नाये महाञ्छ्रमः। किंनु स्याच्छाश्वतं स्थानमल्पक्लेशं महोदयम्।।

putradārairmahānkleśo vidyāmnāye mahāñchramaḥ| kiṃnu syācchāśvataṃ sthānamalpakleśaṃ mahodayam||

Verse 48

ततो मुहूर्तं संचिन्त्य निश्चितां गतिमात्मनः। परावरज्ञो धर्मस्य परां नैःश्रेयसीं गतिम्।।

tato muhūrtaṃ saṃcintya niścitāṃ gatimātmanaḥ| parāvarajño dharmasya parāṃ naiḥśreyasīṃ gatim||

Verse 49

कथं त्वहमसंश्लिष्टो गच्छेयं गतिमुत्तमाम्। नावर्तेयं यथा भूयो योनिसंसारसागरे।। गतश्रीका इति ट. पाठः।।

kathaṃ tvahamasaṃśliṣṭo gaccheyaṃ gatimuttamām| nāvarteyaṃ yathā bhūyo yonisaṃsārasāgare|| gataśrīkā iti ṭa. pāṭhaḥ||

Verse 50

परं भावं हि काङ्क्षामि यत्र नावर्तते पुनः। सर्वसङ्गान्परित्यज्य निश्चितो मनसा गतिम्।।

paraṃ bhāvaṃ hi kāṅkṣāmi yatra nāvartate punaḥ| sarvasaṅgānparityajya niścito manasā gatim||

Verse 51

तत्र यास्यामि यत्रात्मा शर्म मेऽधिगमिष्यति। अक्षयश्चाव्ययश्चैव यत्र स्थास्यामि शाश्वतः।।

tatra yāsyāmi yatrātmā śarma me'dhigamiṣyati| akṣayaścāvyayaścaiva yatra sthāsyāmi śāśvataḥ||

Verse 52

न तु योगमृते शक्त्या प्राप्नुयां परमां गतिम्। अनुबन्धो विमुक्तस्य कर्मभिर्नोपपद्यते।। असंश्लिष्टः सर्वोपाधिनिर्मुक्तः।।

na tu yogamṛte śaktyā prāpnuyāṃ paramāṃ gatim| anubandho vimuktasya karmabhirnopapadyate|| asaṃśliṣṭaḥ sarvopādhinirmuktaḥ||

Verse 53

यस्माद्योगं समास्थाय त्यक्त्वा गृहकलेवरम्। वायुभूतः प्रवेक्ष्यामि तेजोराशिं दिवाकरम्।।

yasmādyogaṃ samāsthāya tyaktvā gṛhakalevaram| vāyubhūtaḥ pravekṣyāmi tejorāśiṃ divākaram||

Verse 54

न ह्येप क्षयतां याति सोमः सुरगणैर्यथा। कम्पितः पतते भूमिं पुनश्चैवाधिरोहति।।

na hyepa kṣayatāṃ yāti somaḥ suragaṇairyathā| kampitaḥ patate bhūmiṃ punaścaivādhirohati||

Verse 55

क्षीयते हि सदा सोमः पुनश्चैवाभिपूर्यते। नेच्छाम्येवं विदित्वैते ह्रासवृद्धी पुनः पुनः।।

kṣīyate hi sadā somaḥ punaścaivābhipūryate| necchāmyevaṃ viditvaite hrāsavṛddhī punaḥ punaḥ||

Verse 56

रविस्तु संतापयते लोकान्रश्मिभिरुल्बणैः। सर्वतस्तेज आदत्ते नित्यमक्षयमण्डलः।।

ravistu saṃtāpayate lokānraśmibhirulbaṇaiḥ| sarvatasteja ādatte nityamakṣayamaṇḍalaḥ||

Verse 57

अतो मे रोचते गन्तुमादित्यं दीप्ततेजसम्। अत्र वत्स्यामि दुर्धर्षो निःसङ्गेनान्तरात्मना।।

ato me rocate gantumādityaṃ dīptatejasam| atra vatsyāmi durdharṣo niḥsaṅgenāntarātmanā||

Verse 58

सूर्यस्यर सदने चाहं निक्षिप्येदं कलेवरम्। ऋषिभिः सह वत्स्यामि सौरं तेजोऽतिदुःसहं।।

sūryasyara sadane cāhaṃ nikṣipyedaṃ kalevaram| ṛṣibhiḥ saha vatsyāmi sauraṃ tejo'tiduḥsahaṃ||

Verse 59

आपृच्छामि नगान्नागान्गिरीनुर्वी दिशो दश। देवदानवगन्धर्वान्पिशाचोरगराक्षसान्।।

āpṛcchāmi nagānnāgāngirīnurvī diśo daśa| devadānavagandharvānpiśācoragarākṣasān||

Verse 60

लोकेषु सर्वभूतानि प्रवेक्ष्यामि न संशयः। पश्यन्तु योगवीर्यं मे सर्वे देवाः सहर्षिभिः।।

lokeṣu sarvabhūtāni pravekṣyāmi na saṃśayaḥ| paśyantu yogavīryaṃ me sarve devāḥ saharṣibhiḥ||

Verse 61

अथानुज्ञाप्य तमृषिं नारदं लोकविश्रुतम्। तस्मादनुज्ञां संप्राप्य जगाम पितरं प्रति।।

athānujñāpya tamṛṣiṃ nāradaṃ lokaviśrutam| tasmādanujñāṃ saṃprāpya jagāma pitaraṃ prati||

Verse 62

सोऽभिवाद्य महात्मानं कृष्णद्वैपायनं मुनिम्। शुकः प्रदक्षिणं कृत्वा कृष्णमापृष्टवान्मुनिम्।।

so'bhivādya mahātmānaṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ munim| śukaḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā kṛṣṇamāpṛṣṭavānmunim||

Verse 63

श्रुत्वा चर्षिस्तद्वचनं शुकस्य प्रीतो महात्मा पुनराह चैनम्। भोभो पुत्र स्थीयतां तावदद्य यावच्चक्षुः प्रीणयामि त्वदर्थे।।

śrutvā carṣistadvacanaṃ śukasya prīto mahātmā punarāha cainam| bhobho putra sthīyatāṃ tāvadadya yāvaccakṣuḥ prīṇayāmi tvadarthe||

Verse 64

निरपेक्षः शुको भूत्वा निःस्नेहो मुक्तसंशयः। मोक्षमेवानुसंचिन्त्य गमनाय मनो दधे।।

nirapekṣaḥ śuko bhūtvā niḥsneho muktasaṃśayaḥ| mokṣamevānusaṃcintya gamanāya mano dadhe||

Verse 65

पितरं स परित्यज्य जगाम मुनिसत्तमः। कैलासपृष्ठं विपुलं सिद्धसङ्घनिषेवितम्।।

pitaraṃ sa parityajya jagāma munisattamaḥ| kailāsapṛṣṭhaṃ vipulaṃ siddhasaṅghaniṣevitam||