Adhyaya 150

Verse 1

शौनकेन जनमेजयप्रार्थनया तदीयब्रह्महत्यापनोदनाङ्गीकरणम्।। 1।। भीष्म उवाच। एवमुक्तः प्रत्युवाच तं मुनिं जनमेजयः। गर्ह्यं भवान्गर्हयते निन्द्यं निन्दति मां पुनः।।

śaunakena janamejayaprārthanayā tadīyabrahmahatyāpanodanāṅgīkaraṇam|| 1|| bhīṣma uvāca| evamuktaḥ pratyuvāca taṃ muniṃ janamejayaḥ| garhyaṃ bhavāngarhayate nindyaṃ nindati māṃ punaḥ||

Verse 2

धिक्कार्यं मां धिक्कुरुते तस्मात्त्वाऽहं प्रसादये। सर्वं हीदं स्वकृतं मे ज्वलाम्यग्नाविवाहितम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि पञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः।। 150।।

dhikkāryaṃ māṃ dhikkurute tasmāttvā'haṃ prasādaye| sarvaṃ hīdaṃ svakṛtaṃ me jvalāmyagnāvivāhitam|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi āpaddharmaparvaṇi pañcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 150||

Verse 3

स्वकर्माण्यभिसंधाय नाभिनन्दति मे मनः। प्राप्तं घोरं भयं नूनं मया वैवस्वतादपि।।

svakarmāṇyabhisaṃdhāya nābhinandati me manaḥ| prāptaṃ ghoraṃ bhayaṃ nūnaṃ mayā vaivasvatādapi||

Verse 4

तत्तु शल्यमनिर्हृत्य कथं शक्ष्यामि जीवितुम्। सर्वं मन्युं विनीय त्वमभि मां वद शौनक।।

tattu śalyamanirhṛtya kathaṃ śakṣyāmi jīvitum| sarvaṃ manyuṃ vinīya tvamabhi māṃ vada śaunaka||

Verse 5

[महानासं ब्राह्मणानां भूयो वक्ष्यामि सांप्रतम्।] गन्ता गतिं ब्राह्मणानां भविष्याम्यर्थवान्पुनः। अस्तु शेषं कुलस्यास्य मा पराभूदिदं कुलम्।। त्वा त्वाम्।।

[mahānāsaṃ brāhmaṇānāṃ bhūyo vakṣyāmi sāṃpratam|] gantā gatiṃ brāhmaṇānāṃ bhaviṣyāmyarthavānpunaḥ| astu śeṣaṃ kulasyāsya mā parābhūdidaṃ kulam|| tvā tvām||

Verse 6

न हि नो ब्रह्मशप्तानां शेषं भवितुमर्हति। स्तुतीरलभमानानां संविदं वेद निश्चयात्।।

na hi no brahmaśaptānāṃ śeṣaṃ bhavitumarhati| stutīralabhamānānāṃ saṃvidaṃ veda niścayāt||

Verse 7

निन्दमानः स्वमात्मानं भूयो वक्ष्यामि सांप्रतम्। भूयश्चैवाभिमज्जन्ति निर्धर्मा निर्जला इव।।

nindamānaḥ svamātmānaṃ bhūyo vakṣyāmi sāṃpratam| bhūyaścaivābhimajjanti nirdharmā nirjalā iva||

Verse 8

न ह्ययज्ञा अमुं लोकं प्राप्नुवन्ति कथंचन। अवाक्च प्रपतिष्यन्ति पुलिन्दशवरा इव।। ब्राह्मणानां भक्त इति शेषः।।

na hyayajñā amuṃ lokaṃ prāpnuvanti kathaṃcana| avākca prapatiṣyanti pulindaśavarā iva|| brāhmaṇānāṃ bhakta iti śeṣaḥ||

Verse 9

अविज्ञायैव मे प्रज्ञां बालस्येव स पण्डितः। ब्रह्मन्पितेव पुत्रस्य प्रीतिमान्भव शौनक।। पुलिन्दाः शबराः म्लेच्छभेदाः।।

avijñāyaiva me prajñāṃ bālasyeva sa paṇḍitaḥ| brahmanpiteva putrasya prītimānbhava śaunaka|| pulindāḥ śabarāḥ mlecchabhedāḥ||

Verse 10

शौनक उवाच। किमाश्चर्यं यतः प्राज्ञो बहुकुर्यादसांप्रतम्। इति वै पण्डितो भूत्वा भूतानां को नु तप्यते।। ब्रह्मन्ब्राह्मण।।

śaunaka uvāca| kimāścaryaṃ yataḥ prājño bahukuryādasāṃpratam| iti vai paṇḍito bhūtvā bhūtānāṃ ko nu tapyate|| brahmanbrāhmaṇa||

Verse 11

प्रज्ञाप्रासादमारुह्य अशोच्यः शोचते जनान्। जगतीस्थानिवाद्रिस्थः प्रज्ञया प्रतिपत्स्यति।।

prajñāprāsādamāruhya aśocyaḥ śocate janān| jagatīsthānivādristhaḥ prajñayā pratipatsyati||

Verse 12

न चोपलभते कश्चिन्न चाश्चर्याणि पश्यति। निर्विण्णात्मा परोक्षो वा धिक्कृतः सर्वसाधुषु।।

na copalabhate kaścinna cāścaryāṇi paśyati| nirviṇṇātmā parokṣo vā dhikkṛtaḥ sarvasādhuṣu||

Verse 13

विदित्वा भवतो वीर्यं माहात्म्यं चैव चागमे। कुरुष्वेह यथाशान्ति ब्रह्मा शरणमस्तु ते।। साधुषु निर्विण्णात्मा विरक्तः परोक्षस्तद्दृष्टिपथादपेतः तैश्च धेक्कृतः सः प्रज्ञानं चोपलभते। तत्सङ्गं विना प्रज्ञा दुर्लभैवेत्यर्थः।।

viditvā bhavato vīryaṃ māhātmyaṃ caiva cāgame| kuruṣveha yathāśānti brahmā śaraṇamastu te|| sādhuṣu nirviṇṇātmā viraktaḥ parokṣastaddṛṣṭipathādapetaḥ taiśca dhekkṛtaḥ saḥ prajñānaṃ copalabhate| tatsaṅgaṃ vinā prajñā durlabhaivetyarthaḥ||

Verse 14

तद्वै वारित्रकं तात ब्राह्मणानामकुप्यताम्। अथवा तप्यसे पापे धर्मं चेदनुपश्यसि।।

tadvai vāritrakaṃ tāta brāhmaṇānāmakupyatām| athavā tapyase pāpe dharmaṃ cedanupaśyasi||

Verse 15

जनमेजय उवाच। अनुतप्ये च पापेन न चाधर्मं चराम्यहम्। बुभूषेद्भजमानं च प्रीतिमान्भव शौनक।।

janamejaya uvāca| anutapye ca pāpena na cādharmaṃ carāmyaham| bubhūṣedbhajamānaṃ ca prītimānbhava śaunaka||

Verse 16

शौनक उवाच। छित्त्वा दम्भं च मानं च प्रीतिमिच्छामि ते नृप। सर्वभूतहिते तिष्ठ धर्मं चैव प्रतिस्मरन्।।

śaunaka uvāca| chittvā dambhaṃ ca mānaṃ ca prītimicchāmi te nṛpa| sarvabhūtahite tiṣṭha dharmaṃ caiva pratismaran||

Verse 17

न भयान्न च कार्पण्यान्न लोभात्त्वामुपाह्वये। तां मे दैवीं गिरं सत्यां शृणु त्वं ब्राह्मणैः सह।। ब्रह्मा ब्राह्मणः शरणं रक्षिता। यथाशान्ति शान्तिमनतिक्रम्य।।

na bhayānna ca kārpaṇyānna lobhāttvāmupāhvaye| tāṃ me daivīṃ giraṃ satyāṃ śṛṇu tvaṃ brāhmaṇaiḥ saha|| brahmā brāhmaṇaḥ śaraṇaṃ rakṣitā| yathāśānti śāntimanatikramya||

Verse 18

सोऽहं न केनचिच्चार्थी त्वां च धर्मादुपाह्वये। क्रोशतां सर्वभूतानां हाहाधिगिति जल्पताम्।। उपाह्वये शिष्यं करोमीत्यर्थः।।

so'haṃ na kenaciccārthī tvāṃ ca dharmādupāhvaye| krośatāṃ sarvabhūtānāṃ hāhādhigiti jalpatām|| upāhvaye śiṣyaṃ karomītyarthaḥ||

Verse 19

वक्ष्यन्ति मामधर्मज्ञं त्यक्ष्यन्ति सुहृदो जनाः। ता वाचः सुहृदः श्रुत्वा संज्वरिष्यन्ति मे भृशं।।

vakṣyanti māmadharmajñaṃ tyakṣyanti suhṛdo janāḥ| tā vācaḥ suhṛdaḥ śrutvā saṃjvariṣyanti me bhṛśaṃ||

Verse 20

केचिदेव महाप्राज्ञाः प्रतिज्ञास्यन्ति कार्यताम्। जानीहि मत्कृतं तात ब्राह्मणान्प्रति भारत।।

kecideva mahāprājñāḥ pratijñāsyanti kāryatām| jānīhi matkṛtaṃ tāta brāhmaṇānprati bhārata||

Verse 21

यथा ते सत्कृताः क्षेमं लभेरंस्त्वं तथा कुरु। प्रतिजानीहि चाद्रोहं ब्राह्मणानां नराधिप।।

yathā te satkṛtāḥ kṣemaṃ labheraṃstvaṃ tathā kuru| pratijānīhi cādrohaṃ brāhmaṇānāṃ narādhipa||

Verse 22

जनमेजय उवाच। नैव वाचा न मनसा पुनर्जातु न कर्मणा। द्रोग्धाऽस्मि ब्राह्मणान्विप्र चरणावेव ते स्पृशे।।

janamejaya uvāca| naiva vācā na manasā punarjātu na karmaṇā| drogdhā'smi brāhmaṇānvipra caraṇāveva te spṛśe||