Adhyaya 149

Verse 1

युधिष्ठिरेण भीष्मंप्रति अबुद्धिपूर्वकब्रह्महत्याप्रायश्चित्तप्रश्नः।। 1।। भीष्मेण जनमेजयस्याबुद्धिपूर्वकब्रह्महत्याप्राप्तिकथनपूर्वकं तत्कथाकथनारम्भः।। 2।। शौनकेन स्वपादयोः प्रणमतो जनमेजयस्य गर्हणम्।। 3।। युधिष्ठिर उवाच। अबुद्धिपूर्वं यत्पापं कुर्याद्भरतसत्तम। मुच्यते स कथं तस्मादेनसस्तद्ब्रवीहि मे।।

yudhiṣṭhireṇa bhīṣmaṃprati abuddhipūrvakabrahmahatyāprāyaścittapraśnaḥ|| 1|| bhīṣmeṇa janamejayasyābuddhipūrvakabrahmahatyāprāptikathanapūrvakaṃ tatkathākathanārambhaḥ|| 2|| śaunakena svapādayoḥ praṇamato janamejayasya garhaṇam|| 3|| yudhiṣṭhira uvāca| abuddhipūrvaṃ yatpāpaṃ kuryādbharatasattama| mucyate sa kathaṃ tasmādenasastadbravīhi me||

Verse 2

भीष्म उवाच। अत्र ते वर्तयिष्यामि पुराणमृषिसंस्तुतम्। इन्द्रोतः शौनको विप्रो यदाह जनमेजयम्।।

bhīṣma uvāca| atra te vartayiṣyāmi purāṇamṛṣisaṃstutam| indrotaḥ śaunako vipro yadāha janamejayam||

Verse 3

आसीद्राजा महावीर्यः पारिक्षिज्जनमेजयः। अबुद्धिजा ब्रह्महत्या तमागच्छन्महीपतिम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि एकोनपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः।। 149।।

āsīdrājā mahāvīryaḥ pārikṣijjanamejayaḥ| abuddhijā brahmahatyā tamāgacchanmahīpatim|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi āpaddharmaparvaṇi ekonapañcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 149||

Verse 4

ब्राह्मणाः सर्व एवैनं तत्यजुः सपुरोहिताः। स जगाम वनं राजा दह्यमानो दिवानिशम्।।

brāhmaṇāḥ sarva evainaṃ tatyajuḥ sapurohitāḥ| sa jagāma vanaṃ rājā dahyamāno divāniśam||

Verse 5

प्रजाभिः स परित्यक्तश्चकार कुशलं महत्। अतिवेलं तपस्तेपे दह्यमानः स मन्युना।।

prajābhiḥ sa parityaktaścakāra kuśalaṃ mahat| ativelaṃ tapastepe dahyamānaḥ sa manyunā||

Verse 6

ब्रह्महत्यापनोदार्थमपृच्छद्ब्राह्मणान्बहून्। पर्यटन्पृथिवीं कृत्स्नां देशेदेशे नराधिपः।।

brahmahatyāpanodārthamapṛcchadbrāhmaṇānbahūn| paryaṭanpṛthivīṃ kṛtsnāṃ deśedeśe narādhipaḥ||

Verse 7

तत्रेतिहासं वक्ष्यामि धर्मस्यास्योपवृंहणम्। दह्यमानः पापकृत्या जगाम जनमेजयः।। पारिक्षित् पारिक्षितः।।

tatretihāsaṃ vakṣyāmi dharmasyāsyopavṛṃhaṇam| dahyamānaḥ pāpakṛtyā jagāma janamejayaḥ|| pārikṣit pārikṣitaḥ||

Verse 8

चरिष्यमाण इन्द्रोतं शौनकं संशितव्रतम्। समासाद्योपजग्राह पादयोः परिपीडयन्।।

cariṣyamāṇa indrotaṃ śaunakaṃ saṃśitavratam| samāsādyopajagrāha pādayoḥ paripīḍayan||

Verse 9

ततो भीतो महाप्राज्ञो जगर्हे सुभृशं तदा। कर्ता पापस्य महतो भ्रूणहा किमिहागतः।।

tato bhīto mahāprājño jagarhe subhṛśaṃ tadā| kartā pāpasya mahato bhrūṇahā kimihāgataḥ||

Verse 10

किं तवास्मासु कर्तव्यं मा मां द्राक्षीः कथंचन। गच्छगच्छ न ते स्थानं प्रीणात्यस्मानिति ब्रुवन्।। पापकृत्या पापक्रियया।।

kiṃ tavāsmāsu kartavyaṃ mā māṃ drākṣīḥ kathaṃcana| gacchagaccha na te sthānaṃ prīṇātyasmāniti bruvan|| pāpakṛtyā pāpakriyayā||

Verse 11

रुधिरस्येव ते गन्धः शवस्येव च दर्शनम्। अशिवः शिवसंकाशो मृतो जीवन्निवाटसि।।

rudhirasyeva te gandhaḥ śavasyeva ca darśanam| aśivaḥ śivasaṃkāśo mṛto jīvannivāṭasi||

Verse 12

अन्तर्भृत्युरशुद्धात्मा पापमेवानुचिन्तयन्। प्रबुध्यसे प्रस्वपिपि वर्तसे परमे सुखे।। मा मां स्प्राक्षीः कथंचनेति झ. पाठः।।

antarbhṛtyuraśuddhātmā pāpamevānucintayan| prabudhyase prasvapipi vartase parame sukhe|| mā māṃ sprākṣīḥ kathaṃcaneti jha. pāṭhaḥ||

Verse 13

मोघं ते जीवितं राजन्परिक्लिष्टं च जीवसि। पापायैव हि सृष्टोऽसि कर्मणेह यवीयसे।। ब्रह्ममृत्युरशुद्धात्मेति झ. पाठः।।

moghaṃ te jīvitaṃ rājanparikliṣṭaṃ ca jīvasi| pāpāyaiva hi sṛṣṭo'si karmaṇeha yavīyase|| brahmamṛtyuraśuddhātmeti jha. pāṭhaḥ||

Verse 14

बहुकल्याणमिच्छन्त ईहन्ते पितरः सुतान्। तपसा दैवतेज्याभिर्वन्दनेन तितिक्षया।।

bahukalyāṇamicchanta īhante pitaraḥ sutān| tapasā daivatejyābhirvandanena titikṣayā||

Verse 15

पितृवंशमिमं पश्य त्वत्कृते निधनं गतम्। निरर्थाः सर्व एवैषामाशाबन्धास्त्वदाश्रयाः।। यवीयसे हीनाय।।

pitṛvaṃśamimaṃ paśya tvatkṛte nidhanaṃ gatam| nirarthāḥ sarva evaiṣāmāśābandhāstvadāśrayāḥ|| yavīyase hīnāya||

Verse 16

यान्पूजयन्तो विन्दन्ति स्वर्गमायुर्यशः प्रजाः। तेषु ते संततं द्वेषो ब्राह्मणेषु निरर्थकः।।

yānpūjayanto vindanti svargamāyuryaśaḥ prajāḥ| teṣu te saṃtataṃ dveṣo brāhmaṇeṣu nirarthakaḥ||

Verse 17

इमं लोकं विमुच्य त्वमवाङ्भूर्धा पतिष्यसि। अशाश्वतीः शाश्वतीश्च समाः पापेन कर्मणा।। त्वत्कृते नरकं गतमिति झ. पाठः।।

imaṃ lokaṃ vimucya tvamavāṅbhūrdhā patiṣyasi| aśāśvatīḥ śāśvatīśca samāḥ pāpena karmaṇā|| tvatkṛte narakaṃ gatamiti jha. pāṭhaḥ||

Verse 18

स्वाद्यमानो जन्तुशतैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैरयोमुखैः। ततश्च पुनरावृत्तः पापयोनिं गमिष्यसि।।

svādyamāno jantuśataistīkṣṇadaṃṣṭrairayomukhaiḥ| tataśca punarāvṛttaḥ pāpayoniṃ gamiṣyasi||

Verse 19

यदिदं मन्यसे राजन्नायमस्ति कुतः परः। प्रतिस्मारयितारस्त्वां यमदूता यमक्षये।।

yadidaṃ manyase rājannāyamasti kutaḥ paraḥ| pratismārayitārastvāṃ yamadūtā yamakṣaye||