Adhyaya 19

Verse 1

कृष्णम्प्रति गान्धारीवचनम्।। 1 ।। गान्धार्युवाच। एष माधव पुत्रो मे विकर्णः पाज्ञसम्मतः। भूमौ विनिहतः शेते भीमेन शतधा कृतः।।

kṛṣṇamprati gāndhārīvacanam|| 1 || gāndhāryuvāca| eṣa mādhava putro me vikarṇaḥ pājñasammataḥ| bhūmau vinihataḥ śete bhīmena śatadhā kṛtaḥ||

Verse 2

गजमध्ये हतः शेते विकर्णो मधुसूदन। नीलमेघपरिक्षिप्तः शरदीव निशाकरः।।

gajamadhye hataḥ śete vikarṇo madhusūdana| nīlameghaparikṣiptaḥ śaradīva niśākaraḥ||

Verse 3

अस्य चापग्रहेणैव पाणिः कृतकिणो महान्। कथञ्चिच्छिद्यते गृध्रैरत्तुकामैस्तलत्रवान्।।

asya cāpagraheṇaiva pāṇiḥ kṛtakiṇo mahān| kathañcicchidyate gṛdhrairattukāmaistalatravān||

Verse 4

अस्य भार्याऽऽमिषप्रेप्सून्गृध्रकाकांस्तपस्विनी। वारयत्यनिशं बाला न च शक्नोति माधव।।

asya bhāryā''miṣaprepsūngṛdhrakākāṃstapasvinī| vārayatyaniśaṃ bālā na ca śaknoti mādhava||

Verse 5

युवा वृन्दारकसमो विकर्णः पुरुषर्षभ। सुखोषितः सुखार्हश्च शेते पांसुषु माधव।।

yuvā vṛndārakasamo vikarṇaḥ puruṣarṣabha| sukhoṣitaḥ sukhārhaśca śete pāṃsuṣu mādhava||

Verse 6

कर्णिनालीकनाराचैर्भिन्नमर्माणमाहवे। अद्यापि न जहात्येनं लक्ष्मीर्भरतसत्तमम्।।

karṇinālīkanārācairbhinnamarmāṇamāhave| adyāpi na jahātyenaṃ lakṣmīrbharatasattamam||

Verse 7

एष सङ्ग्रामशूरणे प्रतिज्ञां पालयिष्यता। दुर्मुखोऽभिमुखः शेते हतोऽरिगणहा रणे।।

eṣa saṅgrāmaśūraṇe pratijñāṃ pālayiṣyatā| durmukho'bhimukhaḥ śete hato'rigaṇahā raṇe||

Verse 8

तस्यैतद्वदनं कृष्ण श्वापदैरर्धभक्षितम्। विभात्यभ्यधिकं तात सप्तम्यामिव चन्द्रमाः।।

tasyaitadvadanaṃ kṛṣṇa śvāpadairardhabhakṣitam| vibhātyabhyadhikaṃ tāta saptamyāmiva candramāḥ||

Verse 9

शूरस्य हि रणे कृष्ण पश्याननमथेदृशम्। स कथं निहतोऽमित्रैः पांसून्ग्रसति मे सुतः।।

śūrasya hi raṇe kṛṣṇa paśyānanamathedṛśam| sa kathaṃ nihato'mitraiḥ pāṃsūngrasati me sutaḥ||

Verse 10

यस्याहवमुखे सौम्य स्थाता नैवोपपद्यते। स कथं दुर्मुखोऽमित्रैर्हतो विबुधलोकजित्।।

yasyāhavamukhe saumya sthātā naivopapadyate| sa kathaṃ durmukho'mitrairhato vibudhalokajit||

Verse 11

चित्रसेनं हतं भूमौ शयानं मधुसूदन। धार्तराष्ट्रमिमं पश्य प्रतिमानं धनुष्मताम्।।

citrasenaṃ hataṃ bhūmau śayānaṃ madhusūdana| dhārtarāṣṭramimaṃ paśya pratimānaṃ dhanuṣmatām||

Verse 12

तं चित्रमाल्याभरणं युवत्यः शोककर्शिताः। क्रव्यादसङ्घैः सहिता रुदन्त्यः पर्युपासते।।

taṃ citramālyābharaṇaṃ yuvatyaḥ śokakarśitāḥ| kravyādasaṅghaiḥ sahitā rudantyaḥ paryupāsate||

Verse 13

स्त्रीणां रुदितनिर्घोषः श्वापदानां च गर्जितम्। चित्ररूपमिदं कृष्ण विमृश्य प्रतिभाति मे।।

strīṇāṃ ruditanirghoṣaḥ śvāpadānāṃ ca garjitam| citrarūpamidaṃ kṛṣṇa vimṛśya pratibhāti me||

Verse 14

युवा वृन्दारको नित्यं प्रवरस्त्रीनिषेवितः। विविंशतिरसौ शेते ध्वस्तः पांसुषु माधव।।

yuvā vṛndārako nityaṃ pravarastrīniṣevitaḥ| viviṃśatirasau śete dhvastaḥ pāṃsuṣu mādhava||

Verse 15

शरसङ्कृत्तवर्माणं वीरं विशसने हतम्। परिवार्यासते गृध्राः परिविंशं विविंशतिम्।।

śarasaṅkṛttavarmāṇaṃ vīraṃ viśasane hatam| parivāryāsate gṛdhrāḥ pariviṃśaṃ viviṃśatim||

Verse 16

प्रविश्य समरे शूरः पाण्डवानामनीकिनीम्। स वीरशयने शेते परः सत्पुरुषोचिते।।

praviśya samare śūraḥ pāṇḍavānāmanīkinīm| sa vīraśayane śete paraḥ satpuruṣocite||

Verse 17

स्मितोपपन्नं सुनसं सुभ्रु ताराधिपोपमम्। अतीव सौम्यवदनं कृष्ण पश्य विविंशतेः।।

smitopapannaṃ sunasaṃ subhru tārādhipopamam| atīva saumyavadanaṃ kṛṣṇa paśya viviṃśateḥ||

Verse 18

यं स्म तं पर्युपासन्ते बहुधा वरयोषितः। क्रीडन्तमिव गन्धर्वं देवकन्याः सहस्रशः।।

yaṃ sma taṃ paryupāsante bahudhā varayoṣitaḥ| krīḍantamiva gandharvaṃ devakanyāḥ sahasraśaḥ||

Verse 19

हन्तारं परसैन्यानां शूरं समितिशोभनम्। निबर्हणममित्राणां दुःसहं विषहेत कः।।

hantāraṃ parasainyānāṃ śūraṃ samitiśobhanam| nibarhaṇamamitrāṇāṃ duḥsahaṃ viṣaheta kaḥ||

Verse 20

दुःसहस्यैतदाभाति शरीरं संवृतं शरैः। गिरिरात्मरुहैः फुल्लैः कर्णिकारैरिवाचितः।।

duḥsahasyaitadābhāti śarīraṃ saṃvṛtaṃ śaraiḥ| girirātmaruhaiḥ phullaiḥ karṇikārairivācitaḥ||

Verse 21

शातकौम्भ्या स्रजा भाति कवचेन च भास्वता। अग्निनेव गिरिः श्वेतो गतासुरपि दुःसहः।।

śātakaumbhyā srajā bhāti kavacena ca bhāsvatā| agnineva giriḥ śveto gatāsurapi duḥsahaḥ||