Adhyaya 14

Verse 1

अर्जुनेन कृष्णाज्ञया द्रौण्यस्त्रप्रत्यस्त्रप्रयोगः।। 1 ।। वैशम्पायन उवाच। इङ्गितेनैव दाशार्हस्तस्याभिप्रायमादितः। द्रौणेर्बुद्धा महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत।।

arjunena kṛṣṇājñayā drauṇyastrapratyastraprayogaḥ|| 1 || vaiśampāyana uvāca| iṅgitenaiva dāśārhastasyābhiprāyamāditaḥ| drauṇerbuddhā mahābāhurarjunaṃ pratyabhāṣata||

Verse 2

अर्जुनार्जुन यद्दिव्यमस्त्रं ते हृदि वर्तते। द्रोणोपदिष्टं तस्यायं कालः सम्प्रति पाण्डव।।

arjunārjuna yaddivyamastraṃ te hṛdi vartate| droṇopadiṣṭaṃ tasyāyaṃ kālaḥ samprati pāṇḍava||

Verse 3

भ्रातॄणामात्मनश्चैव परित्राणाय भारत। विसृजैतत्त्वमप्याजावस्त्रमस्त्रनिवारणम्।।

bhrātṝṇāmātmanaścaiva paritrāṇāya bhārata| visṛjaitattvamapyājāvastramastranivāraṇam||

Verse 4

केशवेनैवमुक्तोऽथ पाण्डवः परवीरहा। अवातरद्रथात्तूर्णं प्रगृह्य सशरं धनुः।।

keśavenaivamukto'tha pāṇḍavaḥ paravīrahā| avātaradrathāttūrṇaṃ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ||

Verse 5

पूर्वमाचार्यपुत्राय ततोऽनन्तरमात्मने। भ्रातृभ्यश्चैव सर्वेभ्यः स्वस्तीत्युक्त्वा परन्तपः।।

pūrvamācāryaputrāya tato'nantaramātmane| bhrātṛbhyaścaiva sarvebhyaḥ svastītyuktvā parantapaḥ||

Verse 6

देवताभ्यो नमस्कृत्य गुरुभ्यश्चैव सर्वशः। उत्ससर्ज शिवं ध्यायन्नस्त्रमस्त्रेण शाम्यताम्।।

devatābhyo namaskṛtya gurubhyaścaiva sarvaśaḥ| utsasarja śivaṃ dhyāyannastramastreṇa śāmyatām||

Verse 7

ततस्तदस्‌रं सहसा सृष्टं गाण्डीवधन्वना। प्रजज्वाल महार्चिष्मद्युगान्तानलसन्निभम्।।

tatastadas‌raṃ sahasā sṛṣṭaṃ gāṇḍīvadhanvanā| prajajvāla mahārciṣmadyugāntānalasannibham||

Verse 8

तथैव द्रोणपुत्रस्य तदस्त्रं तिग्मतेजसः। प्रजज्वाल महाज्वालं तेजोमण्डलसंवृतम्।।

tathaiva droṇaputrasya tadastraṃ tigmatejasaḥ| prajajvāla mahājvālaṃ tejomaṇḍalasaṃvṛtam||

Verse 9

निर्घाता बहवश्चासन्पेतुरुल्काः सहस्रशः। महद्भयं च भूतानां सर्वेषां समजायत।।

nirghātā bahavaścāsanpeturulkāḥ sahasraśaḥ| mahadbhayaṃ ca bhūtānāṃ sarveṣāṃ samajāyata||

Verse 10

सशब्दमभवद्व्योम ज्वालामालाकुलं भृशम्। चचाल च मही कृत्स्ना सपर्वतवनद्रुमा।।

saśabdamabhavadvyoma jvālāmālākulaṃ bhṛśam| cacāla ca mahī kṛtsnā saparvatavanadrumā||

Verse 11

तावस्त्रतेजसा लोकांस्त्रासयन्तौ ततः स्थितौ। महर्षी सहितौ तत्र दर्शयामासतुस्तदा।।

tāvastratejasā lokāṃstrāsayantau tataḥ sthitau| maharṣī sahitau tatra darśayāmāsatustadā||

Verse 12

नारदः सर्वधर्मात्मा भरतानां पितामहः। उभौ शमयितुं वीरौ भारद्वाजधनञ्जयौ।।

nāradaḥ sarvadharmātmā bharatānāṃ pitāmahaḥ| ubhau śamayituṃ vīrau bhāradvājadhanañjayau||

Verse 13

तौ मुनी सर्वधर्मज्ञौ सर्वभूतहितैपिणौ। दीप्तयोरस्‌रयोर्मध्ये स्थितौ परमतेजसौ।।

tau munī sarvadharmajñau sarvabhūtahitaipiṇau| dīptayoras‌rayormadhye sthitau paramatejasau||

Verse 14

तदन्तरमनाधृष्यावुपगम्य यशस्विनौ। आस्तामृषिवरौ तत्र ज्वलिताविव पावकौ।।

tadantaramanādhṛṣyāvupagamya yaśasvinau| āstāmṛṣivarau tatra jvalitāviva pāvakau||

Verse 15

प्राणभृद्भिरनाधृष्यौ देवदानवसम्मतौ। अस्त्रतेजः शमयितुं लोकानां हितकाम्यया।।

prāṇabhṛdbhiranādhṛṣyau devadānavasammatau| astratejaḥ śamayituṃ lokānāṃ hitakāmyayā||

Verse 16

ऋषी ऊचतुः। महास्त्रविदुषः पूर्वे येऽप्यतीता महारथाः। नैतदस्‌रं मनुष्येषु तैः प्रयुक्तं कथञ्चन। किमिदं साहसं वीरौ कृतवन्तौ महात्ययम्।।

ṛṣī ūcatuḥ| mahāstraviduṣaḥ pūrve ye'pyatītā mahārathāḥ| naitadas‌raṃ manuṣyeṣu taiḥ prayuktaṃ kathañcana| kimidaṃ sāhasaṃ vīrau kṛtavantau mahātyayam||