Adhyaya 13

Verse 1

कृष्णादिभिर्भागीरथीतीरे व्याससमीपसमासीनद्रौणिदर्शनम्।। 1 ।। तद्दर्शिना द्रौणिना अपाण्डवहेतोर्ब्रह्मशिरोस्त्रप्रयोगः।। 2 ।। वैशम्पायन उवाच। एवमुक्त्वा कुरुश्रेष्ठं सर्वयादवनन्दनः। सर्वायुधवरोपेतमारुरोह रथोत्तमम्।।

kṛṣṇādibhirbhāgīrathītīre vyāsasamīpasamāsīnadrauṇidarśanam|| 1 || taddarśinā drauṇinā apāṇḍavahetorbrahmaśirostraprayogaḥ|| 2 || vaiśampāyana uvāca| evamuktvā kuruśreṣṭhaṃ sarvayādavanandanaḥ| sarvāyudhavaropetamāruroha rathottamam||

Verse 2

युक्तं परमकाम्भोजैस्तुरगैर्हेममालिभिः। उदितादित्यसङ्काशं सर्वरत्नविभूषितम्।।

yuktaṃ paramakāmbhojaisturagairhemamālibhiḥ| uditādityasaṅkāśaṃ sarvaratnavibhūṣitam||

Verse 3

दक्षिणे ह्यावहच्छैब्यः सुग्रीवः सव्यतो धुरम्। णर्ष्णिवाहौ तु तस्यास्तां मेघपुष्पबलाहकौ।।

dakṣiṇe hyāvahacchaibyaḥ sugrīvaḥ savyato dhuram| ṇarṣṇivāhau tu tasyāstāṃ meghapuṣpabalāhakau||

Verse 4

विश्वकर्मकृता दिव्या रत्नधातुविभूषिता। उच्छ्रिता च रथे तस्मिन्ध्वजयष्टिरदृश्यत।।

viśvakarmakṛtā divyā ratnadhātuvibhūṣitā| ucchritā ca rathe tasmindhvajayaṣṭiradṛśyata||

Verse 5

वैनतेयः स्थितस्तस्यां प्रभामण्डलरश्मिवान्।। तस्य सत्यवतः केतुर्भुजगारिरदृश्यत।।

vainateyaḥ sthitastasyāṃ prabhāmaṇḍalaraśmivān|| tasya satyavataḥ keturbhujagāriradṛśyata||

Verse 6

अथारोहद्धृषीकेशः केतुः सर्वधनुष्मताम्। अर्जुनः स च धर्मात्मा कुरुराजो युधिष्ठिरः।।

athārohaddhṛṣīkeśaḥ ketuḥ sarvadhanuṣmatām| arjunaḥ sa ca dharmātmā kururājo yudhiṣṭhiraḥ||

Verse 7

अशोभेतां महात्मानौ दाशार्हमभितः स्थितौ। रथस्थं शार्ङ्गधन्वानमश्विनाविव वासवम्।।

aśobhetāṃ mahātmānau dāśārhamabhitaḥ sthitau| rathasthaṃ śārṅgadhanvānamaśvināviva vāsavam||

Verse 8

उभावारोप्य दाशार्हः स्यन्दनं लोकपूजितम्। प्रतोदेन जवोपेतान्परमाश्वानचोदयत्।।

ubhāvāropya dāśārhaḥ syandanaṃ lokapūjitam| pratodena javopetānparamāśvānacodayat||

Verse 9

ते हयाः सहसोत्पेतुर्गृहीत्वा स्यन्दनोत्तमम्। आस्थितं पाण्डवेयाभ्यां यदूनामृषभेण च।।

te hayāḥ sahasotpeturgṛhītvā syandanottamam| āsthitaṃ pāṇḍaveyābhyāṃ yadūnāmṛṣabheṇa ca||

Verse 10

वहतां शार्ङ्गधन्वानमश्वानां शीघ्रगामिनाम्। प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः पक्षिणां पततामिव।।

vahatāṃ śārṅgadhanvānamaśvānāṃ śīghragāminām| prādurāsīnmahāñśabdaḥ pakṣiṇāṃ patatāmiva||

Verse 11

ते समर्था महाबाहुं क्षणेन भरतर्षभ। भीमसेनं महेष्वासमनुसस्रुः सुवेगिताः।।

te samarthā mahābāhuṃ kṣaṇena bharatarṣabha| bhīmasenaṃ maheṣvāsamanusasruḥ suvegitāḥ||

Verse 12

क्रोधदीप्तं तु कौन्तेयं द्विषदर्थे समुद्यतम्। नाशक्नुवन्वारयितुं समेत्यापि महारथाः।।

krodhadīptaṃ tu kaunteyaṃ dviṣadarthe samudyatam| nāśaknuvanvārayituṃ sametyāpi mahārathāḥ||

Verse 13

स तेषामग्रतः शूरः श्रीमतां दृढधन्विनाम्। ययौ भागीरथीतीरं हरिभिर्भृशवेगितैः। यत्र स श्रूयते द्रौणिः पुत्रहन्ता दुरात्मवान्।। अपाण्डवाय पाण्डवानामभावाय।।

sa teṣāmagrataḥ śūraḥ śrīmatāṃ dṛḍhadhanvinām| yayau bhāgīrathītīraṃ haribhirbhṛśavegitaiḥ| yatra sa śrūyate drauṇiḥ putrahantā durātmavān|| apāṇḍavāya pāṇḍavānāmabhāvāya||

Verse 14

स ददर्श महात्मानमुदकान्ते यशस्विनम्। कृष्णद्वैपायनं व्यासमासीनमृषिभिः सह।।

sa dadarśa mahātmānamudakānte yaśasvinam| kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsamāsīnamṛṣibhiḥ saha||

Verse 15

तं चैव क्रूरकर्माणं घृताक्तं कुशचीरिणम्। रजसा ध्वस्तमासीनं ददर्श द्रौणिमन्तिके।।

taṃ caiva krūrakarmāṇaṃ ghṛtāktaṃ kuśacīriṇam| rajasā dhvastamāsīnaṃ dadarśa drauṇimantike||

Verse 16

तमभ्यधावत्कौन्तेयः प्रगृह्य सशरं धनुः। भीमसेनो महाबाहुस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्।।

tamabhyadhāvatkaunteyaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ| bhīmaseno mahābāhustiṣṭhatiṣṭheti cābravīt||

Verse 17

तं दृष्ट्वा भीमकर्माणं प्रगृहीतशरासनम्। भ्रातरौ पृष्ठतश्चास्य जनार्दनरथे स्थितौ। व्यथितात्माऽभवद्द्रौणिः प्राप्तं चेदममन्यत।।

taṃ dṛṣṭvā bhīmakarmāṇaṃ pragṛhītaśarāsanam| bhrātarau pṛṣṭhataścāsya janārdanarathe sthitau| vyathitātmā'bhavaddrauṇiḥ prāptaṃ cedamamanyata||

Verse 18

स तद्दिव्यमदीनात्मा परमास्‌रमचिन्तयत्। जग्राह च शरैषीकां द्रौणिः सव्येन पाणिना।।

sa taddivyamadīnātmā paramās‌ramacintayat| jagrāha ca śaraiṣīkāṃ drauṇiḥ savyena pāṇinā||

Verse 19

स तामापदमासाद्य दिव्यमस्त्रमुदैरयत्। अमृष्यमाणस्ताञ्छूरान्दिव्यायुधधरान्स्थितान्। अपाण्डवायेति रुषा वाचमुत्सृज्य दारुणम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते सौप्तिकपर्वणि ऐषीकपर्वणि त्रयोधशोऽध्यायः।। 13 ।।

sa tāmāpadamāsādya divyamastramudairayat| amṛṣyamāṇastāñchūrāndivyāyudhadharānsthitān| apāṇḍavāyeti ruṣā vācamutsṛjya dāruṇam|| || iti śrīmanmahābhārate sauptikaparvaṇi aiṣīkaparvaṇi trayodhaśo'dhyāyaḥ|| 13 ||

Verse 20

इत्युक्त्वा राजशार्दूल द्रोणपुत्रः प्रतापवान्। सर्वलोकप्रमोहार्थं तदस्‌रं प्रमुमोच ह।।

ityuktvā rājaśārdūla droṇaputraḥ pratāpavān| sarvalokapramohārthaṃ tadas‌raṃ pramumoca ha||

Verse 21

ततस्तस्यामिषीकायां पावकः समजायत। प्रधक्ष्यन्निव लोकांस्त्रीन्कालान्कयमोपमः।।

tatastasyāmiṣīkāyāṃ pāvakaḥ samajāyata| pradhakṣyanniva lokāṃstrīnkālānkayamopamaḥ||