Adhyaya 80

Verse 1

।। उत्तरयायातारभ्यः ।। ययातेः स्वर्गगमनम्।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। एवं स नाहुषो राजा ययातिः पुत्रमीप्सितम्। राज्येऽभिषिच्य मुदितो वानप्रस्थोऽभवन्मुनिः।।

|| uttarayāyātārabhyaḥ || yayāteḥ svargagamanam|| 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| evaṃ sa nāhuṣo rājā yayātiḥ putramīpsitam| rājye'bhiṣicya mudito vānaprastho'bhavanmuniḥ||

Verse 2

उषित्वा च वने वासं ब्राह्मणैः संशितव्रतः। फलमूलाशनो दान्तस्ततः स्वर्गमितो गतः।।

uṣitvā ca vane vāsaṃ brāhmaṇaiḥ saṃśitavrataḥ| phalamūlāśano dāntastataḥ svargamito gataḥ||

Verse 3

स गतः स्वर्निवासं तं निवसन्मुदितः सुखी। कालेन नातिमहता पुनः शक्रेण पातितः।।

sa gataḥ svarnivāsaṃ taṃ nivasanmuditaḥ sukhī| kālena nātimahatā punaḥ śakreṇa pātitaḥ||

Verse 4

साधुभिः संगतिं लब्ध्वा पुनः स्वर्गमुपेयिवान्। जनमेजय उवाच। स्वर्गतश्च पुनर्ब्रह्मन्निवसन्देववेश्मनि। कालेन नातिमहता कथं शक्रेण पातितः।।

sādhubhiḥ saṃgatiṃ labdhvā punaḥ svargamupeyivān| janamejaya uvāca| svargataśca punarbrahmannivasandevaveśmani| kālena nātimahatā kathaṃ śakreṇa pātitaḥ||

Verse 5

निपतन्प्रच्युतः स्वर्गादप्राप्तो मेदिनीतलम्। स्थित आसीदन्तरिक्षे स तदेति श्रुतं मया।।

nipatanpracyutaḥ svargādaprāpto medinītalam| sthita āsīdantarikṣe sa tadeti śrutaṃ mayā||

Verse 6

तत एव पुनश्चापि गतः स्वर्गमिति श्रुतम्। राज्ञा वसुमता सार्धमष्टकेन च वीर्यवान्।।

tata eva punaścāpi gataḥ svargamiti śrutam| rājñā vasumatā sārdhamaṣṭakena ca vīryavān||

Verse 7

प्रतर्दनेन शिविना समेत्य किल संसदि। कर्मणा केन स दिवं पुनः प्राप्तो महीपतिः।।

pratardanena śivinā sametya kila saṃsadi| karmaṇā kena sa divaṃ punaḥ prāpto mahīpatiḥ||

Verse 8

सर्वमेतदशेषेण श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः। कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसंनिधौ।।

sarvametadaśeṣeṇa śrotumicchāmi tattvataḥ| kathyamānaṃ tvayā vipra viprarṣigaṇasaṃnidhau||

Verse 9

देवराजसमो ह्यासीद्ययातिः पृथिवीपतिः। वर्धनः कुरुवंशस्य विभावसुसमद्युतिः।।

devarājasamo hyāsīdyayātiḥ pṛthivīpatiḥ| vardhanaḥ kuruvaṃśasya vibhāvasusamadyutiḥ||

Verse 10

तस्य विस्तीर्णयशसः सत्यकीर्तेर्महात्मनः। चरितं श्रोतुमिच्छामि दिवि चेह च सर्वशः।।

tasya vistīrṇayaśasaḥ satyakīrtermahātmanaḥ| caritaṃ śrotumicchāmi divi ceha ca sarvaśaḥ||

Verse 11

वैशंपायन उवाच। हन्त ते कथयिष्यामि ययातेरुत्तरां कथाम्। दिवि चेह च पुण्यार्थां सर्वपापप्रणाशिनीम्।।

vaiśaṃpāyana uvāca| hanta te kathayiṣyāmi yayāteruttarāṃ kathām| divi ceha ca puṇyārthāṃ sarvapāpapraṇāśinīm||

Verse 12

ययातिर्नाहुषो राजा पूरुं पुत्रं कनीयसम्। राज्येऽभिषिच्य मुदितः प्रावव्राज वनं तदा।।

yayātirnāhuṣo rājā pūruṃ putraṃ kanīyasam| rājye'bhiṣicya muditaḥ prāvavrāja vanaṃ tadā||

Verse 13

अन्त्युषे स विनिक्षिप्य पुत्रान्यदुपुरोगमान्। फलमूलाशनो राजा वने संन्यवसच्चिरम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि अशीतितमोऽध्यायः।। 80 ।।

antyuṣe sa vinikṣipya putrānyadupurogamān| phalamūlāśano rājā vane saṃnyavasacciram|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi saṃbhavaparvaṇi aśītitamo'dhyāyaḥ|| 80 ||

Verse 14

शंसितात्मा जितक्रोधस्तर्पयन्पितृदेवताः। अग्नींश्च विधिवज्जुह्वन्वानप्रस्थविधानतः।।

śaṃsitātmā jitakrodhastarpayanpitṛdevatāḥ| agnīṃśca vidhivajjuhvanvānaprasthavidhānataḥ||

Verse 15

अथितीन्पूजयामास वन्येन हविषा विभुः। शिलोञ्छवृत्तिमास्थाय शेषान्नकृतभोजनः।।

athitīnpūjayāmāsa vanyena haviṣā vibhuḥ| śiloñchavṛttimāsthāya śeṣānnakṛtabhojanaḥ||

Verse 16

पूर्णं वर्षसहस्रं च एवंवृत्तिरभून्नृपः। अब्भक्षः शरदस्त्रिंशदासीन्नियतवाङ्मनाः।।

pūrṇaṃ varṣasahasraṃ ca evaṃvṛttirabhūnnṛpaḥ| abbhakṣaḥ śaradastriṃśadāsīnniyatavāṅmanāḥ||

Verse 17

ततश्च वायुभक्षोऽभूत्संवत्सरमतन्द्रितः। तथा पञ्चाग्निमध्ये च तपस्तेपे स वत्सरम्।। अन्त्येषु म्लेच्छेषु।।

tataśca vāyubhakṣo'bhūtsaṃvatsaramatandritaḥ| tathā pañcāgnimadhye ca tapastepe sa vatsaram|| antyeṣu mleccheṣu||

Verse 18

एकपादः स्तितश्चासीत्षण्मासाननिलाशनः। पुण्यकीर्तिस्ततः स्वर्गे जगामावृत्य रोदसी।। पञ्चाग्नयश्चत्वारोऽग्नयः पञ्चमः सूर्यः।।

ekapādaḥ stitaścāsītṣaṇmāsānanilāśanaḥ| puṇyakīrtistataḥ svarge jagāmāvṛtya rodasī|| pañcāgnayaścatvāro'gnayaḥ pañcamaḥ sūryaḥ||