Adhyaya 68

Verse 1

जरासन्धादीनां संभवः।। 1 ।। द्रोणादीनां संभवः।। 2 ।। धृतराष्ट्रादीनां संभवः।। 3 ।। दुर्योधनादीनां संभवः।। 4 ।। युधिष्ठिरादीनां संभवः।। 5 ।। धृष्टद्युम्नादीनां संभवः।। 6 ।। पृथाचरित्रं। कर्णोत्पत्तिश्च।। 7 ।। बलरामादीनां संभवः।। 8 ।। द्रौपदीसंभवः।। 9 ।। कुन्तीमाद्र्योः संभवः।। 10 ।। जनमेजय उवाच। देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम्। सिंहव्याघ्रमृगाणां च पन्नगानां पतत्त्रिणाम्।।

jarāsandhādīnāṃ saṃbhavaḥ|| 1 || droṇādīnāṃ saṃbhavaḥ|| 2 || dhṛtarāṣṭrādīnāṃ saṃbhavaḥ|| 3 || duryodhanādīnāṃ saṃbhavaḥ|| 4 || yudhiṣṭhirādīnāṃ saṃbhavaḥ|| 5 || dhṛṣṭadyumnādīnāṃ saṃbhavaḥ|| 6 || pṛthācaritraṃ| karṇotpattiśca|| 7 || balarāmādīnāṃ saṃbhavaḥ|| 8 || draupadīsaṃbhavaḥ|| 9 || kuntīmādryoḥ saṃbhavaḥ|| 10 || janamejaya uvāca| devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām| siṃhavyāghramṛgāṇāṃ ca pannagānāṃ patattriṇām||

Verse 2

अन्येषां चैव भूतानां संभवं भगवन्नहम्। श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन मानुषेषु महात्मनाम्। जन्म कर्म च भूतानामेतेषामनुपूर्वशः।।

anyeṣāṃ caiva bhūtānāṃ saṃbhavaṃ bhagavannaham| śrotumicchāmi tattvena mānuṣeṣu mahātmanām| janma karma ca bhūtānāmeteṣāmanupūrvaśaḥ||

Verse 3

वैशंपायन उवाच। मानुषेषु मनुष्येन्द्र संभूता ये दिवौकसः। प्रथमं दानवाश्चैव तांस्ते वक्ष्यामि सर्वशः।।

vaiśaṃpāyana uvāca| mānuṣeṣu manuṣyendra saṃbhūtā ye divaukasaḥ| prathamaṃ dānavāścaiva tāṃste vakṣyāmi sarvaśaḥ||

Verse 4

विप्रचित्तिरिति ख्यातो य आसीद्दानवर्षभः। जरासन्ध इति ख्यातः स आसीन्मनुजर्षभः।।

vipracittiriti khyāto ya āsīddānavarṣabhaḥ| jarāsandha iti khyātaḥ sa āsīnmanujarṣabhaḥ||

Verse 5

दितेः पुत्रस्तु यो राजन्हिरण्यकशिपुः स्मृतः। स जज्ञे मानुषे लोके शिशुपालो नरर्षभः।।

diteḥ putrastu yo rājanhiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ| sa jajñe mānuṣe loke śiśupālo nararṣabhaḥ||

Verse 6

संह्लाद इति विख्यातः प्रह्लादस्यानुजस्तु यः। स शल्य इति विख्यातो जज्ञे वाहीकपुङ्गवः।।

saṃhlāda iti vikhyātaḥ prahlādasyānujastu yaḥ| sa śalya iti vikhyāto jajñe vāhīkapuṅgavaḥ||

Verse 7

अनुह्लादस्तु तेजस्वी योऽभूत्ख्यातो जघन्यजः। धृष्टकेतुरिति ख्यातः स बभूव नरेश्वरः।।

anuhlādastu tejasvī yo'bhūtkhyāto jaghanyajaḥ| dhṛṣṭaketuriti khyātaḥ sa babhūva nareśvaraḥ||

Verse 8

यस्तु राजञ्शिबिर्नाम दैतेयः परिकीर्तितः। द्रुम इत्यभिविख्यातः स आसीद्भुवि पार्थिवः।।

yastu rājañśibirnāma daiteyaḥ parikīrtitaḥ| druma ityabhivikhyātaḥ sa āsīdbhuvi pārthivaḥ||

Verse 9

बाष्कलो नाम यस्तेषामासीदसुरसत्तमः। भगदत्त इति ख्यातः सं जज्ञे पुरुषर्षभः।।

bāṣkalo nāma yasteṣāmāsīdasurasattamaḥ| bhagadatta iti khyātaḥ saṃ jajñe puruṣarṣabhaḥ||

Verse 10

अयःशिरा अश्वशिरा अयःशङ्कुश्च वीर्यवान्। तथा गगनमूर्धा च वेगवांश्चात्र पञ्चमः।।

ayaḥśirā aśvaśirā ayaḥśaṅkuśca vīryavān| tathā gaganamūrdhā ca vegavāṃścātra pañcamaḥ||

Verse 11

पञ्चैते जज्ञिरे राजन्वीर्यवन्तो महासुराः। केकयेषु महात्मानः पार्थिवर्षभसत्तमाः। केतुमानिति विख्यातो यस्ततोऽन्यःप्रतापवान्।।

pañcaite jajñire rājanvīryavanto mahāsurāḥ| kekayeṣu mahātmānaḥ pārthivarṣabhasattamāḥ| ketumāniti vikhyāto yastato'nyaḥpratāpavān||

Verse 12

अमितौजा इति ख्यातः सोग्रकर्मा नराधिपः। स्वर्भानुरिति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः।।

amitaujā iti khyātaḥ sograkarmā narādhipaḥ| svarbhānuriti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥ||

Verse 13

उग्रसेन इति ख्यात उग्रकर्मा नराधिपः। यस्त्वश्व इति विख्यातः श्रीमानासीन्महासुरः।।

ugrasena iti khyāta ugrakarmā narādhipaḥ| yastvaśva iti vikhyātaḥ śrīmānāsīnmahāsuraḥ||

Verse 14

अशोको नाम राजाऽभून्महावीर्योऽपराजितः। तस्मादवरजो यस्तु राजन्नश्वपतिः स्मृतः।।

aśoko nāma rājā'bhūnmahāvīryo'parājitaḥ| tasmādavarajo yastu rājannaśvapatiḥ smṛtaḥ||

Verse 15

दैतेयः सोऽभवद्राजा हार्दिक्यो मनुजर्षभः। वृषपर्वेति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः।।

daiteyaḥ so'bhavadrājā hārdikyo manujarṣabhaḥ| vṛṣaparveti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥ||

Verse 16

दीर्घप्रज्ञ इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः। अजकस्त्ववरो राजन्य आसीद्वृषपर्वणः।।

dīrghaprajña iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ| ajakastvavaro rājanya āsīdvṛṣaparvaṇaḥ||

Verse 17

स शाल्व इति विख्यातः पृथिव्यामभवन्नृपः। अश्वग्रीव इति ख्यातः सत्ववान्यो महासुरः।।

sa śālva iti vikhyātaḥ pṛthivyāmabhavannṛpaḥ| aśvagrīva iti khyātaḥ satvavānyo mahāsuraḥ||

Verse 18

रोचमान इति ख्यातः पृथिव्यां कोऽभवन्नृपः। सूक्ष्मस्तु मतिमान्राजन्कीर्तिमान्यः प्रकीर्तितः।।

rocamāna iti khyātaḥ pṛthivyāṃ ko'bhavannṛpaḥ| sūkṣmastu matimānrājankīrtimānyaḥ prakīrtitaḥ||

Verse 19

बृहद्रथ इति ख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः। तुहुण्ड इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमः।।

bṛhadratha iti khyātaḥ kṣitāvāsītsa pārthivaḥ| tuhuṇḍa iti vikhyāto ya āsīdasurottamaḥ||

Verse 20

सेनाबिन्दुरिति ख्यातः स बूभव नराधिपः। इषुमान्नाम यस्तेषामसुराणां बलाधिकः।।

senābinduriti khyātaḥ sa būbhava narādhipaḥ| iṣumānnāma yasteṣāmasurāṇāṃ balādhikaḥ||

Verse 21

नग्नजिन्नाम राजासीद्भुवि विख्यातविक्रमः। एकचक्र इति ख्यात आसीद्यस्तु महासुरः।।

nagnajinnāma rājāsīdbhuvi vikhyātavikramaḥ| ekacakra iti khyāta āsīdyastu mahāsuraḥ||

Verse 22

प्रतिविन्घ्य इति ख्यातो बभूव प्रथितः क्षितौ। विरूपाक्षस्तु दैतेयश्चित्रयोधी महासुरः।।

prativinghya iti khyāto babhūva prathitaḥ kṣitau| virūpākṣastu daiteyaścitrayodhī mahāsuraḥ||

Verse 23

चित्रधर्मेति विख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः। हरस्त्वरिहरो वीर आसीद्यो दानवोत्तमः।।

citradharmeti vikhyātaḥ kṣitāvāsītsa pārthivaḥ| harastvariharo vīra āsīdyo dānavottamaḥ||

Verse 24

सुबाहुरिति विख्यातः श्रीमानासीत्स पार्थिवः। अहरस्तु महातेजाः शत्रुपक्षक्षयंकरः।।

subāhuriti vikhyātaḥ śrīmānāsītsa pārthivaḥ| aharastu mahātejāḥ śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ||

Verse 25

बाह्लिको नाम राजा स बभूव प्रथितः क्षितौ। निचन्द्रश्चन्द्रवक्त्रस्तु य आसीदसुरोत्तमः।।

bāhliko nāma rājā sa babhūva prathitaḥ kṣitau| nicandraścandravaktrastu ya āsīdasurottamaḥ||

Verse 26

मुञ्जकेश इति ख्यातः श्रीमानासीत्स पार्थिवः। निकुम्भस्त्वजितः संख्ये महामतिरजायत।।

muñjakeśa iti khyātaḥ śrīmānāsītsa pārthivaḥ| nikumbhastvajitaḥ saṃkhye mahāmatirajāyata||

Verse 27

भूमौ भूमिपतिश्रेष्ठो देवाधिप इति स्मृतः। शरभो नाम यस्तेषां दैतेयानां महासुरः।।

bhūmau bhūmipatiśreṣṭho devādhipa iti smṛtaḥ| śarabho nāma yasteṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥ||

Verse 28

पौरवो नाम राजर्षिः स बभूव नरोत्तमः। कुपटस्तु महावीर्यः श्रीमान्राजन्महासुरः।।

pauravo nāma rājarṣiḥ sa babhūva narottamaḥ| kupaṭastu mahāvīryaḥ śrīmānrājanmahāsuraḥ||

Verse 29

सुपार्श्व इति विख्यातः क्षितौ जज्ञे महीपतिः। कपटस्तु राजन्राजर्षिः क्षितौ जज्ञे महासुरः।।

supārśva iti vikhyātaḥ kṣitau jajñe mahīpatiḥ| kapaṭastu rājanrājarṣiḥ kṣitau jajñe mahāsuraḥ||

Verse 30

पार्वतेय इति ख्यातः काञ्चनाचलसन्निभः। द्वितीयः शलभस्तेषामसुराणां बभूव ह।।

pārvateya iti khyātaḥ kāñcanācalasannibhaḥ| dvitīyaḥ śalabhasteṣāmasurāṇāṃ babhūva ha||

Verse 31

प्रह्लादो नाम बाह्लीकः स बभूव नराधिपः। चन्द्रस्तु दितिजश्रेष्ठो लोके ताराधिपोपमः।।

prahlādo nāma bāhlīkaḥ sa babhūva narādhipaḥ| candrastu ditijaśreṣṭho loke tārādhipopamaḥ||

Verse 32

चन्द्रवर्मेति विख्यातः काम्बोजानां नराधिपः। अर्क इत्यभिविख्यातो यस्तु दानवपुङ्गवः।।

candravarmeti vikhyātaḥ kāmbojānāṃ narādhipaḥ| arka ityabhivikhyāto yastu dānavapuṅgavaḥ||

Verse 33

ऋषिको नाम राजर्षिर्बभूव नृपसत्तमः। मृतपा इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमः।।

ṛṣiko nāma rājarṣirbabhūva nṛpasattamaḥ| mṛtapā iti vikhyāto ya āsīdasurottamaḥ||

Verse 34

पश्चिमानूपकं विद्धि तं नृपं नृपसत्तम। गविष्ठस्तु महातेजा यः प्रख्यातो महासुरः।।

paścimānūpakaṃ viddhi taṃ nṛpaṃ nṛpasattama| gaviṣṭhastu mahātejā yaḥ prakhyāto mahāsuraḥ||

Verse 35

द्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः। मयूर इति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः।।

drumasena iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ| mayūra iti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥ||

Verse 36

स विश्व इति विख्यातो बभूव पृथिवीपतिः। सुपर्ण इति विख्यातस्तस्मादवरजस्तु यः।।

sa viśva iti vikhyāto babhūva pṛthivīpatiḥ| suparṇa iti vikhyātastasmādavarajastu yaḥ||

Verse 37

कालकीर्तिरिति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः। चन्द्रहन्तेति यस्तेषां कीर्तितः प्रवरोऽसुरः।।

kālakīrtiriti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ| candrahanteti yasteṣāṃ kīrtitaḥ pravaro'suraḥ||

Verse 38

शुनको नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः। विनाशनस्तु चन्द्रस्य य आख्यातो महासुरः।।

śunako nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ| vināśanastu candrasya ya ākhyāto mahāsuraḥ||

Verse 39

जानकिर्नाम विख्यातः सोऽभवन्मनुजाधिपः। दीर्घजिह्वस्तु कौरव्य य उक्तो दानवर्षभः।।

jānakirnāma vikhyātaḥ so'bhavanmanujādhipaḥ| dīrghajihvastu kauravya ya ukto dānavarṣabhaḥ||

Verse 40

काशिराजः स विख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपते। ग्रहं तु सुषुवे यं तु सिंहिकार्केन्दुमर्दनम्। स क्राथ इति विख्यातो बभूव मनुजाधिपः।।

kāśirājaḥ sa vikhyātaḥ pṛthivyāṃ pṛthivīpate| grahaṃ tu suṣuve yaṃ tu siṃhikārkendumardanam| sa krātha iti vikhyāto babhūva manujādhipaḥ||

Verse 41

दनायुषस्तु पुत्राणां चतुर्णां प्रवरोऽसुरः। विक्षरो नाम तेजस्वी वसुमित्रो नृपः स्मृतः।।

danāyuṣastu putrāṇāṃ caturṇāṃ pravaro'suraḥ| vikṣaro nāma tejasvī vasumitro nṛpaḥ smṛtaḥ||

Verse 42

द्वितीयो विक्षराद्यस्तु नराधिप महासुरः। पाण्ड्यराष्ट्राधिप इति विख्यातः सोऽभवन्नृपः।।

dvitīyo vikṣarādyastu narādhipa mahāsuraḥ| pāṇḍyarāṣṭrādhipa iti vikhyātaḥ so'bhavannṛpaḥ||

Verse 43

बली वीर इति ख्यातो यस्त्वासीदसुरोत्तमः। पौण्ड्रमात्स्यक इत्येवं बभूव स नराधिपः।।

balī vīra iti khyāto yastvāsīdasurottamaḥ| pauṇḍramātsyaka ityevaṃ babhūva sa narādhipaḥ||

Verse 44

वृत्र इत्यभिविख्यातो यस्तु राजन्महासुरः। मणिमान्नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः।।

vṛtra ityabhivikhyāto yastu rājanmahāsuraḥ| maṇimānnāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ||

Verse 45

क्रोधहन्तेति यस्तस्य बभूवावरजोऽसुरः। दण्ड इत्यभिविख्यातः स आसीन्नृपतिः क्षितौ।।

krodhahanteti yastasya babhūvāvarajo'suraḥ| daṇḍa ityabhivikhyātaḥ sa āsīnnṛpatiḥ kṣitau||

Verse 46

क्रोधवर्धन इत्येवं यस्त्वन्यः परिकीर्तितः। दण्डधार इति ख्यातः सोऽभवन्मनुजर्षभः।।

krodhavardhana ityevaṃ yastvanyaḥ parikīrtitaḥ| daṇḍadhāra iti khyātaḥ so'bhavanmanujarṣabhaḥ||

Verse 47

कालेयानां तु ये पुत्रास्तेषामष्टौ नराधिपाः। जज्ञिरे राजशार्दूल शार्दूलसमविक्रमाः।।

kāleyānāṃ tu ye putrāsteṣāmaṣṭau narādhipāḥ| jajñire rājaśārdūla śārdūlasamavikramāḥ||

Verse 48

मगधेषु जयत्सेनस्तेषामासीत्स पार्थिवः। अष्टानां प्रवरस्तेषां कालेयानां महासुरः।।

magadheṣu jayatsenasteṣāmāsītsa pārthivaḥ| aṣṭānāṃ pravarasteṣāṃ kāleyānāṃ mahāsuraḥ||

Verse 49

द्वितीयस्तु ततस्तेषां श्रीमान्हरिहयोपमः। अपराजित इत्येवं स बभूव नराधिपः।।

dvitīyastu tatasteṣāṃ śrīmānharihayopamaḥ| aparājita ityevaṃ sa babhūva narādhipaḥ||

Verse 50

तृतीयस्तु महातेजा महामायो महासुरः। निषादाधिपतिर्जज्ञे भुवि भीमपराक्रमः।।

tṛtīyastu mahātejā mahāmāyo mahāsuraḥ| niṣādādhipatirjajñe bhuvi bhīmaparākramaḥ||

Verse 51

तेषामन्यतमो यस्तु चतुर्थः परिकीर्तितः। श्रेणिमानिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः।।

teṣāmanyatamo yastu caturthaḥ parikīrtitaḥ| śreṇimāniti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ||

Verse 52

पञ्चमस्त्वभवत्तेषां प्रवरो यो महासुरः। महौजा इति विख्यातो बभूवेह परन्दपः।।

pañcamastvabhavatteṣāṃ pravaro yo mahāsuraḥ| mahaujā iti vikhyāto babhūveha parandapaḥ||

Verse 53

षष्ठस्तु मतिमान्यो वै तेषामासीन्महासुरः। अभीरुरिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः।।

ṣaṣṭhastu matimānyo vai teṣāmāsīnmahāsuraḥ| abhīruriti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ||

Verse 54

समुद्रसेनस्तु नृपस्तेषामेवाभवद्गणात्। विश्रुतः सागरान्तायां क्षितौ धर्मार्थतत्त्ववित्।।

samudrasenastu nṛpasteṣāmevābhavadgaṇāt| viśrutaḥ sāgarāntāyāṃ kṣitau dharmārthatattvavit||

Verse 55

बृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेयानां नराधिप। बभूव राजा धर्मात्मा सर्वभूतहिते रतः।।

bṛhannāmāṣṭamasteṣāṃ kāleyānāṃ narādhipa| babhūva rājā dharmātmā sarvabhūtahite rataḥ||

Verse 56

कुक्षिस्तु राजन्विख्यातो दानवानां महाबलः। पार्वतीय इति ख्यातः काञ्चनाचलसन्निभः।।

kukṣistu rājanvikhyāto dānavānāṃ mahābalaḥ| pārvatīya iti khyātaḥ kāñcanācalasannibhaḥ||

Verse 57

क्रथनश्च महावीर्यः श्रीमान्राजा महासुरः। सूर्याक्ष इति विख्यातः क्षितौ जज्ञे महीपतिः।।

krathanaśca mahāvīryaḥ śrīmānrājā mahāsuraḥ| sūryākṣa iti vikhyātaḥ kṣitau jajñe mahīpatiḥ||

Verse 58

असुराणां तु यः सकूर्यः श्रीमांश्चैव महासुरः। दरदो नाम बाह्लीको वरः सर्वमहीक्षिताम्।।

asurāṇāṃ tu yaḥ sakūryaḥ śrīmāṃścaiva mahāsuraḥ| darado nāma bāhlīko varaḥ sarvamahīkṣitām||

Verse 59

गणः क्रोधवशो नाम यस्ते राजन्प्रकीर्तितः। ततः संजज्ञिरे वीराः क्षिताविह नराधिपाः।।

gaṇaḥ krodhavaśo nāma yaste rājanprakīrtitaḥ| tataḥ saṃjajñire vīrāḥ kṣitāviha narādhipāḥ||

Verse 60

मद्रकः कर्णवेष्टश्च सिद्धार्थः कीटकस्तथा। सुवीरश्च सुबाहुश्च महावीरोऽथ बाह्लिकः।।

madrakaḥ karṇaveṣṭaśca siddhārthaḥ kīṭakastathā| suvīraśca subāhuśca mahāvīro'tha bāhlikaḥ||

Verse 61

क्रथो विचित्रः सुरथः श्रीमान्नीलश्च भूमिपः। चीरवासाश्च कौरव्य भूमिपालश्च नामतः।।

kratho vicitraḥ surathaḥ śrīmānnīlaśca bhūmipaḥ| cīravāsāśca kauravya bhūmipālaśca nāmataḥ||

Verse 62

दन्तवक्त्रश्च नामासीद्दुर्जयश्चैव दानवः। रुक्मी च नृपशार्दूलो राजा च जनमेजयः।।

dantavaktraśca nāmāsīddurjayaścaiva dānavaḥ| rukmī ca nṛpaśārdūlo rājā ca janamejayaḥ||

Verse 63

आषाढो वायुवेगश्च भूरितेजास्तथैव च। एकलव्यः सुमित्रश्च वाटधानोऽथ गोमुखः।।

āṣāḍho vāyuvegaśca bhūritejāstathaiva ca| ekalavyaḥ sumitraśca vāṭadhāno'tha gomukhaḥ||

Verse 64

कारूषकाश्च राजानः क्षेमधूर्तिस्तथैव च। श्रुतायुरुद्वहश्चैव बृहत्सेनस्तथैव च।।

kārūṣakāśca rājānaḥ kṣemadhūrtistathaiva ca| śrutāyurudvahaścaiva bṛhatsenastathaiva ca||

Verse 65

क्षेमोग्रतीर्थः कुहरः कलिङ्गेषु नराधिपः। मतिमांश्च मनुष्येन्द्र ईश्वरश्चेति विश्रुतः।।

kṣemogratīrthaḥ kuharaḥ kaliṅgeṣu narādhipaḥ| matimāṃśca manuṣyendra īśvaraśceti viśrutaḥ||

Verse 66

गणात्क्रोधवशादेष राजपूगोऽभवत्क्षितौ। जातः पुरा महाभागो महाकीर्तिर्महाबलः।।

gaṇātkrodhavaśādeṣa rājapūgo'bhavatkṣitau| jātaḥ purā mahābhāgo mahākīrtirmahābalaḥ||

Verse 67

कालनेमिरिति ख्यातो दानवानां महाबलः। स कंस इति विख्यात उग्रसेनसुतो बली।।

kālanemiriti khyāto dānavānāṃ mahābalaḥ| sa kaṃsa iti vikhyāta ugrasenasuto balī||

Verse 68

यस्त्वासीद्देवको नाम देवराजसमद्युतिः। स गन्धर्वपतिर्मुख्यः क्षितौ जज्ञे नराधिपः।।

yastvāsīddevako nāma devarājasamadyutiḥ| sa gandharvapatirmukhyaḥ kṣitau jajñe narādhipaḥ||

Verse 69

बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्देवर्षेर्विद्धि भारत। अंशाद्द्रोणं समुत्पन्नं भारद्वाजमयोनिजम्।।

bṛhaspaterbṛhatkīrterdevarṣerviddhi bhārata| aṃśāddroṇaṃ samutpannaṃ bhāradvājamayonijam||

Verse 71

धन्विनां नृपशार्दूल यः सर्वास्त्रविदुत्तमः। धनुर्वेदे च वेदे च यं तं वेदविदो विदुः। वरिष्ठं चित्रकर्माणं द्रोणं स्वकुलवर्धनम्।।

dhanvināṃ nṛpaśārdūla yaḥ sarvāstraviduttamaḥ| dhanurvede ca vede ca yaṃ taṃ vedavido viduḥ| variṣṭhaṃ citrakarmāṇaṃ droṇaṃ svakulavardhanam||

Verse 72

महादेवान्तकाभ्यां च कामात्क्रोधाच्च भारत। एकत्वमुपसंपद्य जज्ञे शूरः परन्तपः।।

mahādevāntakābhyāṃ ca kāmātkrodhācca bhārata| ekatvamupasaṃpadya jajñe śūraḥ parantapaḥ||

Verse 73

अश्वत्थामा महावीर्यः शत्रुपक्षभयावहः। वीरः कमलपत्राक्षः क्षितावासीन्नराधिपः।।

aśvatthāmā mahāvīryaḥ śatrupakṣabhayāvahaḥ| vīraḥ kamalapatrākṣaḥ kṣitāvāsīnnarādhipaḥ||

Verse 74

जज्ञिरे वसवस्त्वष्टौ गङ्गायां शन्तनोः सुताः। वसिष्ठस्य च शापेन नियोगाद्वासवस्य च।।

jajñire vasavastvaṣṭau gaṅgāyāṃ śantanoḥ sutāḥ| vasiṣṭhasya ca śāpena niyogādvāsavasya ca||

Verse 75

तेषामवरजो भीष्मः कुरूणामभयङ्करः। मतिमान्वेदविद्वाग्मी शत्रुपक्षक्षयङ्करः।।

teṣāmavarajo bhīṣmaḥ kurūṇāmabhayaṅkaraḥ| matimānvedavidvāgmī śatrupakṣakṣayaṅkaraḥ||

Verse 76

जामदग्न्येन रामेण सर्वास्त्रविदुषां वरः। योऽप्युध्यत महातेजा भार्गवेण महात्मना।।

jāmadagnyena rāmeṇa sarvāstraviduṣāṃ varaḥ| yo'pyudhyata mahātejā bhārgaveṇa mahātmanā||

Verse 77

यस्तु राजन्कृपो नाम ब्रह्मर्षिरभवत्क्षितौ। रुद्राणां तु गणाद्विद्धि संभूतमतिपौरुषम्।।

yastu rājankṛpo nāma brahmarṣirabhavatkṣitau| rudrāṇāṃ tu gaṇādviddhi saṃbhūtamatipauruṣam||

Verse 78

शकुनिर्नाम यस्त्वासीद्राजा लोके महारथः। द्वापरं विद्धि तं राजन्संभूतमरिमर्दनम्।।

śakunirnāma yastvāsīdrājā loke mahārathaḥ| dvāparaṃ viddhi taṃ rājansaṃbhūtamarimardanam||

Verse 79

सात्यकिः सत्यसन्धश्च योऽसौ वृष्णिकुलोद्वहः। पक्षात्स जज्ञे मरुतां देवानामरिमर्दनः।।

sātyakiḥ satyasandhaśca yo'sau vṛṣṇikulodvahaḥ| pakṣātsa jajñe marutāṃ devānāmarimardanaḥ||

Verse 80

द्रुपदश्चैव राजर्षिस्तत एवाभवद्गणात्। मानुषे नृप लोकेऽस्मिन्सर्वशस्त्रभृतां वरः।।

drupadaścaiva rājarṣistata evābhavadgaṇāt| mānuṣe nṛpa loke'sminsarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ||

Verse 81

ततश्च कृतवर्माणं विद्धि राजञ्जनाधिपम्। तमप्रतिमकर्माणं क्षत्रियर्षभसत्तमम्।।

tataśca kṛtavarmāṇaṃ viddhi rājañjanādhipam| tamapratimakarmāṇaṃ kṣatriyarṣabhasattamam||

Verse 82

मरुतां तु गणाद्विद्धि संजातमरिमर्दनम्। विराटं नाम राजानं परराष्ट्रप्रतापनम्।।

marutāṃ tu gaṇādviddhi saṃjātamarimardanam| virāṭaṃ nāma rājānaṃ pararāṣṭrapratāpanam||

Verse 83

अरिष्टायास्तु यः पुत्रो हंस इत्यभिविश्रुतः। स गन्धर्वपतिर्जज्ञे कुरुवंशविवर्धनः।।

ariṣṭāyāstu yaḥ putro haṃsa ityabhiviśrutaḥ| sa gandharvapatirjajñe kuruvaṃśavivardhanaḥ||

Verse 84

धृतराष्ट्र इति ख्यातः कृष्णद्वैपायनात्मजः। दीर्घबाहुर्महातेजाः प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपः।। मातुर्दोषादृषेः कोपादन्ध एव व्यजायत।।

dhṛtarāṣṭra iti khyātaḥ kṛṣṇadvaipāyanātmajaḥ| dīrghabāhurmahātejāḥ prajñācakṣurnarādhipaḥ|| māturdoṣādṛṣeḥ kopādandha eva vyajāyata||

Verse 85

मरुतां तु गणाद्वीरः सर्वशस्त्रभृतां वरः। पाण्डुर्जज्ञे महाबाहुस्तव पूर्वपितामहः। तस्यैवावरजो भ्राता महासत्वो महाबलः।।

marutāṃ tu gaṇādvīraḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ| pāṇḍurjajñe mahābāhustava pūrvapitāmahaḥ| tasyaivāvarajo bhrātā mahāsatvo mahābalaḥ||

Verse 86

धर्मात्तु सुमहाभागं पुत्रं पुत्रवतां वरम्। विदुरं विद्धि तं लोके जातं बुद्धिमतां वरम्।।

dharmāttu sumahābhāgaṃ putraṃ putravatāṃ varam| viduraṃ viddhi taṃ loke jātaṃ buddhimatāṃ varam||

Verse 87

कलेरंशस्तु संजज्ञे भुवि दुर्योधनो नृपः। दुर्बद्धिर्दुर्मतिश्चैव कुरूणामयशस्करः।।

kaleraṃśastu saṃjajñe bhuvi duryodhano nṛpaḥ| durbaddhirdurmatiścaiva kurūṇāmayaśaskaraḥ||

Verse 88

जगतो यस्तु सर्वस्य विद्विष्टः कलिपूरुषः। यः सर्वां घातयामास पृथिवीं पृथिवीपते।।

jagato yastu sarvasya vidviṣṭaḥ kalipūruṣaḥ| yaḥ sarvāṃ ghātayāmāsa pṛthivīṃ pṛthivīpate||

Verse 89

उद्दीपितं येन वैरं भूतान्तकरणं महत्। पौलस्त्या भ्रातरश्चास्य जज्ञिरे मनुजेष्विह।।

uddīpitaṃ yena vairaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat| paulastyā bhrātaraścāsya jajñire manujeṣviha||

Verse 90

शतं दुःशासनादीनां सर्वेषां क्रूरकर्मणाम्। दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः।।

śataṃ duḥśāsanādīnāṃ sarveṣāṃ krūrakarmaṇām| durmukho duḥsahaścaiva ye cānye nānukīrtitāḥ||

Verse 91

दुर्योधनसहायास्ते पौलस्त्या भरतर्षभ। वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च धार्तराष्ट्रः शताधिकः।।

duryodhanasahāyāste paulastyā bharatarṣabha| vaiśyāputro yuyutsuśca dhārtarāṣṭraḥ śatādhikaḥ||

Verse 92

जनमेजय उवाच। ज्येष्ठानुज्येष्ठतामेषां नामधेयानि वा विभो। धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामानुपूर्व्येण कीर्तय।।

janamejaya uvāca| jyeṣṭhānujyeṣṭhatāmeṣāṃ nāmadheyāni vā vibho| dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāmānupūrvyeṇa kīrtaya||

Verse 93

वैशंपायन उवाच। दुर्योधनो युयुत्सुश्च राजन्दुःशासनस्तथा। दुःसहो दुःशलश्चैव दुर्मुखश्च तथापरः।।

vaiśaṃpāyana uvāca| duryodhano yuyutsuśca rājanduḥśāsanastathā| duḥsaho duḥśalaścaiva durmukhaśca tathāparaḥ||

Verse 94

विविंशतिर्विकर्णश्च जलसन्धः सुलोचनः। विन्दानुविन्दौ दुर्धर्षः सुबाहुर्दुष्प्रधर्षणः।।

viviṃśatirvikarṇaśca jalasandhaḥ sulocanaḥ| vindānuvindau durdharṣaḥ subāhurduṣpradharṣaṇaḥ||

Verse 95

दुर्मर्षणो दुर्मुखश्च दुष्कर्णः कर्ण एव च। चत्रोपचित्रौ चित्राक्षश्चारुचित्राङ्गदश्च ह।।

durmarṣaṇo durmukhaśca duṣkarṇaḥ karṇa eva ca| catropacitrau citrākṣaścārucitrāṅgadaśca ha||

Verse 96

दुर्मदो दुष्प्रहर्षश्च विवित्सुर्विकटः समः। ऊर्णनाभः पद्मनाभस्तथा नन्दोपनन्दकौ।।

durmado duṣpraharṣaśca vivitsurvikaṭaḥ samaḥ| ūrṇanābhaḥ padmanābhastathā nandopanandakau||

Verse 97

सेनापतिः सुषेणश्च कुण्डोदरमहोदरौ। चित्रबाहुश्चित्रवर्मा सुवर्मा दुर्विरोचनः।।

senāpatiḥ suṣeṇaśca kuṇḍodaramahodarau| citrabāhuścitravarmā suvarmā durvirocanaḥ||

Verse 98

अयोबाहुर्महाबाहुश्चित्रचापसुकुण्डलौ। भीमवेगो भीमबलो बलाकी भीमविक्रमः।।

ayobāhurmahābāhuścitracāpasukuṇḍalau| bhīmavego bhīmabalo balākī bhīmavikramaḥ||

Verse 99

उग्रायुधो भीमशरः कनकायुर्दृढायुधः। दृढवर्मा दृढक्षत्रः सोमकीर्तिरनूदरः।।

ugrāyudho bhīmaśaraḥ kanakāyurdṛḍhāyudhaḥ| dṛḍhavarmā dṛḍhakṣatraḥ somakīrtiranūdaraḥ||

Verse 100

जरासन्धो दृढसन्धः सत्यसन्धः सहस्रवाक्। उग्रश्रवा उग्रसेनः क्षेममूर्तिस्तथैव च।।

jarāsandho dṛḍhasandhaḥ satyasandhaḥ sahasravāk| ugraśravā ugrasenaḥ kṣemamūrtistathaiva ca||

Verse 101

अपराजितः पण्डितको विशालाक्षो दुराधनः।।

aparājitaḥ paṇḍitako viśālākṣo durādhanaḥ||

Verse 102

दृढहस्तः सुहस्तश्च वातवेगसुवर्चसौ। आदित्यकेतुर्बह्वाशी नागदत्तानुयायिनौ।।

dṛḍhahastaḥ suhastaśca vātavegasuvarcasau| ādityaketurbahvāśī nāgadattānuyāyinau||

Verse 103

कवाची निषङ्गी दण्डी दण्डधारो धनुर्ग्रहः। उग्रो भीमरथो वीरो वीरबाहुरलोलुपः।।

kavācī niṣaṅgī daṇḍī daṇḍadhāro dhanurgrahaḥ| ugro bhīmaratho vīro vīrabāhuralolupaḥ||

Verse 104

अभयो रौद्रकर्मा च तथा दृढरथश्च यः। अनाधृष्यः कुम्डभेदी विरावी दीर्घलोचनः।।

abhayo raudrakarmā ca tathā dṛḍharathaśca yaḥ| anādhṛṣyaḥ kumḍabhedī virāvī dīrghalocanaḥ||

Verse 105

दीर्घबाहुर्महाबाहुर्व्यूढोरुः कनकाङ्गदः। कुण्डजश्चित्रकश्चैव दुःशला च शताधिका।।

dīrghabāhurmahābāhurvyūḍhoruḥ kanakāṅgadaḥ| kuṇḍajaścitrakaścaiva duḥśalā ca śatādhikā||

Verse 106

वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च धार्तराष्ट्रः शताधिकः। एतदेकशतं राजन्कन्या चैका प्रकीर्तिता।।

vaiśyāputro yuyutsuśca dhārtarāṣṭraḥ śatādhikaḥ| etadekaśataṃ rājankanyā caikā prakīrtitā||

Verse 107

नामधेयानुपूर्व्या च ज्येष्ठानुज्येष्ठतां विदुः। सर्वे त्वतिरथाः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः।।

nāmadheyānupūrvyā ca jyeṣṭhānujyeṣṭhatāṃ viduḥ| sarve tvatirathāḥ śūrāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ||

Verse 108

सर्वे वेदविदश्चैव राजञ्शास्त्रे च परागाः। सर्वे सङ्घ्रामविद्यासु विद्याभिजनशोभिनः।।

sarve vedavidaścaiva rājañśāstre ca parāgāḥ| sarve saṅghrāmavidyāsu vidyābhijanaśobhinaḥ||

Verse 109

सर्वेषामनुरूपाश्च कृता दारा महीपते। दुःशलां समये राजसिन्धुराजाय कौरवः।।

sarveṣāmanurūpāśca kṛtā dārā mahīpate| duḥśalāṃ samaye rājasindhurājāya kauravaḥ||

Verse 110

जयद्रथाय प्रददौ सौबलानुमते तदा। धर्मस्यांशं तु राजानं विद्धि राजन्युधिष्ठिरम्।।

jayadrathāya pradadau saubalānumate tadā| dharmasyāṃśaṃ tu rājānaṃ viddhi rājanyudhiṣṭhiram||

Verse 111

भीमसेनं तु वातस्य देवराजस्य चार्जुनम्। अश्विनोस्तु तथैवांशौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि।।

bhīmasenaṃ tu vātasya devarājasya cārjunam| aśvinostu tathaivāṃśau rūpeṇāpratimau bhuvi||

Verse 112

नकुलः सहदेवश्च सर्वभूतमनोहरौ। स्युवर्चा इति ख्यातः सोमपुत्रः प्रतापवान्।।

nakulaḥ sahadevaśca sarvabhūtamanoharau| syuvarcā iti khyātaḥ somaputraḥ pratāpavān||

Verse 113

सोऽभिमन्युर्बृहत्कीर्तिरर्जुनस्य सुतोऽभवत्। यस्यावतरणे राजन्सुरान्सोमोऽब्रवीदिदम्।।

so'bhimanyurbṛhatkīrtirarjunasya suto'bhavat| yasyāvataraṇe rājansurānsomo'bravīdidam||

Verse 114

नाहं दद्यां प्रियं पुत्रं मम प्राणैर्गरीयसम्। समयः क्रियतामेष न शक्यमतिवर्तितुम्।।

nāhaṃ dadyāṃ priyaṃ putraṃ mama prāṇairgarīyasam| samayaḥ kriyatāmeṣa na śakyamativartitum||

Verse 115

सुरकार्यं हि नः कार्यमसुराणां क्षितौ वधः। तत्र यास्यत्ययं वर्चा न च स्थास्यति वै चिरम्।।

surakāryaṃ hi naḥ kāryamasurāṇāṃ kṣitau vadhaḥ| tatra yāsyatyayaṃ varcā na ca sthāsyati vai ciram||

Verse 116

ऐन्द्रिर्नरस्तु भविता यस्य नारायणः सखा। सोर्जुनेत्यभिविख्यातः पाण्डोः पुत्रः प्रतापवान्।।

aindrirnarastu bhavitā yasya nārāyaṇaḥ sakhā| sorjunetyabhivikhyātaḥ pāṇḍoḥ putraḥ pratāpavān||

Verse 117

तस्यायं भविता पुत्रो बालो भुवि महारथः। ततः षोडशवर्षाणि स्थास्यत्यमरसत्तमाः।।

tasyāyaṃ bhavitā putro bālo bhuvi mahārathaḥ| tataḥ ṣoḍaśavarṣāṇi sthāsyatyamarasattamāḥ||

Verse 118

अस्य षोडशवर्षस्य स सङ्ग्रामो भविष्यति। यत्रांशा वः करिष्यन्ति कर्म वीरनिषूदनम्।।

asya ṣoḍaśavarṣasya sa saṅgrāmo bhaviṣyati| yatrāṃśā vaḥ kariṣyanti karma vīraniṣūdanam||

Verse 119

नरनारायणाभ्यां तु स सङ्ग्रामो विनाकृतः। चक्रव्यूहं समास्थाय योधयिष्यन्ति वःसुराः।।

naranārāyaṇābhyāṃ tu sa saṅgrāmo vinākṛtaḥ| cakravyūhaṃ samāsthāya yodhayiṣyanti vaḥsurāḥ||

Verse 120

विमुखाञ्छात्रवान्सर्वान्कारयिष्यति मे सुतः। बालः प्रविश्य च व्यूहमभेद्यं विचरिष्यति।।

vimukhāñchātravānsarvānkārayiṣyati me sutaḥ| bālaḥ praviśya ca vyūhamabhedyaṃ vicariṣyati||

Verse 121

महारथानां वीराणां कदनं च करिष्यति। सर्वेषामेव शत्रूणां चतुर्थांशं नयिष्यति।।

mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kadanaṃ ca kariṣyati| sarveṣāmeva śatrūṇāṃ caturthāṃśaṃ nayiṣyati||

Verse 122

दिनार्धेन महाबाहुः प्रेतराजपुरं प्रति। ततो महारथैर्वीरैः समेत्य बहुशो रणे।।

dinārdhena mahābāhuḥ pretarājapuraṃ prati| tato mahārathairvīraiḥ sametya bahuśo raṇe||

Verse 123

दिनक्षये महाबाहुर्मया भूयः समेष्यति। एकं वंशकरं पुत्रं वीरं वै जनयिष्यति।।

dinakṣaye mahābāhurmayā bhūyaḥ sameṣyati| ekaṃ vaṃśakaraṃ putraṃ vīraṃ vai janayiṣyati||

Verse 124

प्रनष्टं भारतं वंशं स भूयो धारयिष्यति। वैशंपायन उवाच। एतत्सोमवचः श्रुत्वा तथास्त्विति दिवौकसः।।

pranaṣṭaṃ bhārataṃ vaṃśaṃ sa bhūyo dhārayiṣyati| vaiśaṃpāyana uvāca| etatsomavacaḥ śrutvā tathāstviti divaukasaḥ||

Verse 125

प्रत्यूचुः सहिताः सर्वे ताराधिपमपूजयन्। एवं ते कथितं राजंस्तव जन्म पितुः पितुः।। प्रत्यूचुः सहिताः सर्वे ताराधिपमपूजयन्। एवं ते कथितं राजंस्तव जन्म पितुः पितुः।।

pratyūcuḥ sahitāḥ sarve tārādhipamapūjayan| evaṃ te kathitaṃ rājaṃstava janma pituḥ pituḥ|| pratyūcuḥ sahitāḥ sarve tārādhipamapūjayan| evaṃ te kathitaṃ rājaṃstava janma pituḥ pituḥ||

Verse 126

अग्नेर्भागं तु विद्धि त्वं धृष्टद्युम्नं महारथम्। शिखण्डिनमथो राजंस्त्रीपूर्वं विद्धि राक्षसम्।।

agnerbhāgaṃ tu viddhi tvaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham| śikhaṇḍinamatho rājaṃstrīpūrvaṃ viddhi rākṣasam||

Verse 127

द्रौपदेयाश्च ये पञ्च बभूवुर्भरतर्षभ। विश्वान्देवगणान्विद्धि संजातान्भरतर्षभ।।

draupadeyāśca ye pañca babhūvurbharatarṣabha| viśvāndevagaṇānviddhi saṃjātānbharatarṣabha||

Verse 128

प्रतिविन्ध्यः सुतसोमः श्रुतकीर्तिस्तथापरः। नाकुलिस्तु शतानीकः श्रुतसेनश्च वीर्यवान्।।

prativindhyaḥ sutasomaḥ śrutakīrtistathāparaḥ| nākulistu śatānīkaḥ śrutasenaśca vīryavān||

Verse 129

शूरो नाम यदुश्रेष्ठो वसुदेवपिताऽभवत्। तस्य कन्या पृथा नाम रूपेणासदृशी भुवि।

śūro nāma yaduśreṣṭho vasudevapitā'bhavat| tasya kanyā pṛthā nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi|

Verse 130

पितुः स्वस्रीयपुत्राय सोऽनपत्याय वीर्यवान्। अग्रमग्रे प्रतिज्ञाय स्वस्यापत्यस्य वै तदा।।

pituḥ svasrīyaputrāya so'napatyāya vīryavān| agramagre pratijñāya svasyāpatyasya vai tadā||

Verse 131

अग्रजातेति तां कन्यां शूरोऽनुग्रहकाङ्क्षया। अददत्कुन्तिभोजाय स तां दुहितरं तदा।।

agrajāteti tāṃ kanyāṃ śūro'nugrahakāṅkṣayā| adadatkuntibhojāya sa tāṃ duhitaraṃ tadā||

Verse 132

सा नियुक्ता पितुर्गेहे ब्राह्मणातिथिपूजने। उग्रं पर्यचरद्धोरं ब्राह्मणं संशितव्रतम्।।

sā niyuktā piturgehe brāhmaṇātithipūjane| ugraṃ paryacaraddhoraṃ brāhmaṇaṃ saṃśitavratam||

Verse 133

निकूढनिश्चयं धर्मे यं तं दुर्वाससं विदुः। समुग्रं शंसितात्मानं सर्वयत्नैरतोषयत्।।

nikūḍhaniścayaṃ dharme yaṃ taṃ durvāsasaṃ viduḥ| samugraṃ śaṃsitātmānaṃ sarvayatnairatoṣayat||

Verse 134

तुष्टोऽभिचारसंयुक्तमाचचक्षे यथाविधि। उवाच चैनां भगवान्प्रीतोऽस्मि सुभगे तव।।

tuṣṭo'bhicārasaṃyuktamācacakṣe yathāvidhi| uvāca caināṃ bhagavānprīto'smi subhage tava||

Verse 135

यं यं देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि। तस्य तस्य प्रसादात्त्वं देवि पुत्राञ्जनिष्यसि।।

yaṃ yaṃ devaṃ tvametena mantreṇāvāhayiṣyasi| tasya tasya prasādāttvaṃ devi putrāñjaniṣyasi||

Verse 136

एवमुक्ता च सा बाला तदा कौतूहलान्विता। कन्या सती देवमर्कमाजुहाव यशस्विनी।।

evamuktā ca sā bālā tadā kautūhalānvitā| kanyā satī devamarkamājuhāva yaśasvinī||

Verse 137

प्रकाशकर्ता भगवांस्तस्यां गर्भं दधौ तदा। अजीजनत्सुतं चास्यां सर्वशस्त्रभृतांवरम्।।

prakāśakartā bhagavāṃstasyāṃ garbhaṃ dadhau tadā| ajījanatsutaṃ cāsyāṃ sarvaśastrabhṛtāṃvaram||

Verse 138

सकुण्डलं सकवचं देवगर्भं श्रियान्वितम्। दिवाकरसमं दीप्त्या चारुसर्वाङ्गभूषितम्।।

sakuṇḍalaṃ sakavacaṃ devagarbhaṃ śriyānvitam| divākarasamaṃ dīptyā cārusarvāṅgabhūṣitam||

Verse 139

निगूहमाना जातं वै बन्धुपक्षभयात्तदा। उत्ससर्ज जले कुन्ती तं कुमारं यशस्विनम्।।

nigūhamānā jātaṃ vai bandhupakṣabhayāttadā| utsasarja jale kuntī taṃ kumāraṃ yaśasvinam||

Verse 140

तमुत्सृष्टं जले गर्भं राधाभर्ता महायशाः। राधायाः कल्पयामास पुत्रं सोऽधिरथस्तदा।।

tamutsṛṣṭaṃ jale garbhaṃ rādhābhartā mahāyaśāḥ| rādhāyāḥ kalpayāmāsa putraṃ so'dhirathastadā||

Verse 141

चक्रतुर्नामधेयं च तस्य बालस्य तावुभौ। दंपती वसुषेणेति दिक्षु सर्वासु विश्रुतम्।।

cakraturnāmadheyaṃ ca tasya bālasya tāvubhau| daṃpatī vasuṣeṇeti dikṣu sarvāsu viśrutam||

Verse 142

संवर्धमानो बलवान्सर्वास्त्रेषूत्तमोऽभवत्। वेदाङ्गानि च सर्वाणि जजाप जपतां वरः।।

saṃvardhamāno balavānsarvāstreṣūttamo'bhavat| vedāṅgāni ca sarvāṇi jajāpa japatāṃ varaḥ||

Verse 143

यस्मिन्काले जपन्नास्ते धीमान्सत्यपराक्रमः। नादेयं ब्राह्मणेष्वासीत्तस्मिन्काले महात्मनः।।

yasminkāle japannāste dhīmānsatyaparākramaḥ| nādeyaṃ brāhmaṇeṣvāsīttasminkāle mahātmanaḥ||

Verse 144

तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा पुत्रार्थे भूतभावनः। ययाचे कुण्डले वीरं कवचं च सहाङ्गजम्।।

tamindro brāhmaṇo bhūtvā putrārthe bhūtabhāvanaḥ| yayāce kuṇḍale vīraṃ kavacaṃ ca sahāṅgajam||

Verse 145

उत्कृत्य कर्णो ह्यददत्कवचं कुण्डले तथा।। शक्तिं शक्रो ददौ तस्मै विस्मितश्चेदमब्रवीत्।।

utkṛtya karṇo hyadadatkavacaṃ kuṇḍale tathā|| śaktiṃ śakro dadau tasmai vismitaścedamabravīt||

Verse 146

देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्। यस्मिन्क्षेप्स्यसि दुर्धर्ष स एको न भविष्यति।।

devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām| yasminkṣepsyasi durdharṣa sa eko na bhaviṣyati||

Verse 147

वैशंपायन उवाच। पुरा नाम च तस्यासीद्वसुषेण इति क्षितौ। ततो वैकर्तनः कर्णः कर्मणा तेन सोऽभवत्।।

vaiśaṃpāyana uvāca| purā nāma ca tasyāsīdvasuṣeṇa iti kṣitau| tato vaikartanaḥ karṇaḥ karmaṇā tena so'bhavat||

Verse 148

आमुक्तकवचो वीरो यस्तु जज्ञे महायशाः। स कर्ण इति विख्यातः पृथायाः प्रथमः सुतः।।

āmuktakavaco vīro yastu jajñe mahāyaśāḥ| sa karṇa iti vikhyātaḥ pṛthāyāḥ prathamaḥ sutaḥ||

Verse 149

स तु सूतकुले वीरो ववृधे राजसत्तम। कर्णं नरवरश्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम्।।

sa tu sūtakule vīro vavṛdhe rājasattama| karṇaṃ naravaraśreṣṭhaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam||

Verse 150

दुर्योधनस्य सचिवं मित्रं शत्रुविनाशनम्। दिवाकरस्य तं विद्धि राजन्नंशमनुत्तमम्।।

duryodhanasya sacivaṃ mitraṃ śatruvināśanam| divākarasya taṃ viddhi rājannaṃśamanuttamam||

Verse 151

यस्तु नारायणो नाम देवदेवः सनातनः। तस्यांशो मानुषेष्वासीद्वासुदेवः प्रतापवान्।।

yastu nārāyaṇo nāma devadevaḥ sanātanaḥ| tasyāṃśo mānuṣeṣvāsīdvāsudevaḥ pratāpavān||

Verse 152

शेषस्यांशश्च नागस्य बलदेवो महाबलः। सनत्कुमारं प्रद्युम्नं विद्धि राजन्महौजसम्।।

śeṣasyāṃśaśca nāgasya baladevo mahābalaḥ| sanatkumāraṃ pradyumnaṃ viddhi rājanmahaujasam||

Verse 153

एवमन्ये मनुष्येन्द्रा बहवोंशा दिवौकसाम्। जज्ञिरे वसुदेवस्य कुले कुलविवर्धनाः।।

evamanye manuṣyendrā bahavoṃśā divaukasām| jajñire vasudevasya kule kulavivardhanāḥ||

Verse 154

गणस्त्वप्सरसां यो वै मया राजन्प्रकीर्तितः। तस्य भागः क्षितौ जज्ञे नियोगाद्वासवस्य ह।।

gaṇastvapsarasāṃ yo vai mayā rājanprakīrtitaḥ| tasya bhāgaḥ kṣitau jajñe niyogādvāsavasya ha||

Verse 155

तानि षोडशदेवीनां सहस्राणि नराधिप। बभूवुर्मानुषे लोके वासुदेवपरिग्रहः।।

tāni ṣoḍaśadevīnāṃ sahasrāṇi narādhipa| babhūvurmānuṣe loke vāsudevaparigrahaḥ||

Verse 156

श्रियस्तु भागः संजज्ञे रत्यर्थं पृथिवीतले। [भीष्मकस्य कुले साध्वी रुक्मिणी नाम नामतः।।

śriyastu bhāgaḥ saṃjajñe ratyarthaṃ pṛthivītale| [bhīṣmakasya kule sādhvī rukmiṇī nāma nāmataḥ||

Verse 157

द्रौपदी त्वथ संजज्ञे शची भागादनिन्दिता।] द्रुपदस्य कुले जाता वेदिमध्यादनिन्दिता।।

draupadī tvatha saṃjajñe śacī bhāgādaninditā|] drupadasya kule jātā vedimadhyādaninditā||

Verse 158

नातिह्रस्वा न महती नीलोत्पलसुगन्धिनी। पद्मायताक्षी सुश्रोणी स्वसिताञ्चितमूर्धजा।।

nātihrasvā na mahatī nīlotpalasugandhinī| padmāyatākṣī suśroṇī svasitāñcitamūrdhajā||

Verse 159

सर्वलक्षणसंपन्ना वैदूर्यमणिसंनिभा। पञ्चानां पुरुषेन्द्राणां चित्तप्रमथनी रहः।।

sarvalakṣaṇasaṃpannā vaidūryamaṇisaṃnibhā| pañcānāṃ puruṣendrāṇāṃ cittapramathanī rahaḥ||

Verse 160

सिद्धिर्धृतिश्च ये देव्यौ पञ्चानां मातरौ तु ते। कुन्ती माद्री च जज्ञाते मतिस्तु कुबलात्मजा।।

siddhirdhṛtiśca ye devyau pañcānāṃ mātarau tu te| kuntī mādrī ca jajñāte matistu kubalātmajā||

Verse 161

इति देवासुराणां ते गन्धर्वाप्सरसां तथा। अंशावतरणं राजन्राक्षसानां च कीर्तितम्।।

iti devāsurāṇāṃ te gandharvāpsarasāṃ tathā| aṃśāvataraṇaṃ rājanrākṣasānāṃ ca kīrtitam||

Verse 162

ये पृथिव्यां समुद्भूता राजानो युद्धदुर्मदाः। महात्मानो यदूनां च ये जाता विपुले कुले।।

ye pṛthivyāṃ samudbhūtā rājāno yuddhadurmadāḥ| mahātmāno yadūnāṃ ca ye jātā vipule kule||

Verse 163

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मया ते परिकीर्तिताः। धन्यं यशस्यं पुत्रीयमायुष्यं विजयावहम्।।

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā mayā te parikīrtitāḥ| dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyamāyuṣyaṃ vijayāvaham||

Verse 164

इदमंशावतरणं श्रोतव्यमनसूयता। अंशावतरणं श्रुत्वा देवगन्धर्वरक्षसाम्।।

idamaṃśāvataraṇaṃ śrotavyamanasūyatā| aṃśāvataraṇaṃ śrutvā devagandharvarakṣasām||

Verse 165

प्रभवाप्ययवित्प्राज्ञो न कृच्छ्रेष्ववसीदति।।

prabhavāpyayavitprājño na kṛcchreṣvavasīdati||