Adhyaya 6

Verse 1

च्यवनोत्पत्ती रक्षोविनाशश्च।। 1 ।। अग्नेर्भृगुशापः।। 2 ।। सौतिरुवाच। अग्नेरथ वचः श्रुत्वा तद्रक्षः प्रजहार ताम्। ब्रह्मन्वराहरूपेण मनोमारुतरंहसा।।

cyavanotpattī rakṣovināśaśca|| 1 || agnerbhṛguśāpaḥ|| 2 || sautiruvāca| agneratha vacaḥ śrutvā tadrakṣaḥ prajahāra tām| brahmanvarāharūpeṇa manomārutaraṃhasā||

Verse 2

ततः स गर्भो निवसन्कुक्षौ भृगुकुलोद्वह। रोषान्मातुश्च्युतः कुक्षेश्च्यवनस्तेन सोऽभवत्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि पौलोमपर्वणि षष्ठोऽध्यायः।। 6 ।।

tataḥ sa garbho nivasankukṣau bhṛgukulodvaha| roṣānmātuścyutaḥ kukṣeścyavanastena so'bhavat|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi paulomaparvaṇi ṣaṣṭho'dhyāyaḥ|| 6 ||

Verse 3

तं दृष्ट्वा मातुरुदराच्च्युतमादित्यवर्चसम्। तद्रक्षो भस्मसाद्भूतं पपात परिमुच्य ताम्।।

taṃ dṛṣṭvā māturudarāccyutamādityavarcasam| tadrakṣo bhasmasādbhūtaṃ papāta parimucya tām||

Verse 4

सा तमादाय सुश्रोणी ससार भृगुनन्दनम्। च्यवनं भार्गवं पुत्रं पुलोमा दुःखमूर्च्छिता।।

sā tamādāya suśroṇī sasāra bhṛgunandanam| cyavanaṃ bhārgavaṃ putraṃ pulomā duḥkhamūrcchitā||

Verse 5

तां ददर्श स्वयं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः। रुदतीं बाष्पपूर्णाक्षीं भृगोर्भार्यामनिन्दिताम्।।

tāṃ dadarśa svayaṃ brahmā sarvalokapitāmahaḥ| rudatīṃ bāṣpapūrṇākṣīṃ bhṛgorbhāryāmaninditām||

Verse 6

सान्त्वयामास भगवान्वधूं ब्रह्मा पितामहः। अश्रुबिन्दूद्भवा तस्याः प्रावर्तत महानदी।।

sāntvayāmāsa bhagavānvadhūṃ brahmā pitāmahaḥ| aśrubindūdbhavā tasyāḥ prāvartata mahānadī||

Verse 7

आवर्तन्ती सृतिं तस्या भृगोः पत्न्यास्तपस्विनः। तस्या मार्गं सृतवतीं दृष्ट्वा तु सरितं तदा।। तेन च्युतत्वेन हेतुना।। 2 ।।

āvartantī sṛtiṃ tasyā bhṛgoḥ patnyāstapasvinaḥ| tasyā mārgaṃ sṛtavatīṃ dṛṣṭvā tu saritaṃ tadā|| tena cyutatvena hetunā|| 2 ||

Verse 8

नाम तस्यास्तदा नद्याश्चक्रे लोकपितामहः। वधूसरेति भगवांश्च्यवनस्याश्रमं प्रति।।

nāma tasyāstadā nadyāścakre lokapitāmahaḥ| vadhūsareti bhagavāṃścyavanasyāśramaṃ prati||

Verse 9

स एवं च्यवनो जज्ञे भृगोः पुत्रः प्रतापवान्। तं ददर्श पिता तत्र च्यवनं तां च भामिनीम्। स पुलोमां ततो भार्यां पप्रच्छ कुपितो भृगुः।।

sa evaṃ cyavano jajñe bhṛgoḥ putraḥ pratāpavān| taṃ dadarśa pitā tatra cyavanaṃ tāṃ ca bhāminīm| sa pulomāṃ tato bhāryāṃ papraccha kupito bhṛguḥ||

Verse 10

भृगुरुवाच। केनासि रक्षसे तस्मै कथिता त्वं जिहीर्षवे। न हि त्वा वेद तद्रक्षो मद्भार्यां चारुहासिनीम्।।

bhṛguruvāca| kenāsi rakṣase tasmai kathitā tvaṃ jihīrṣave| na hi tvā veda tadrakṣo madbhāryāṃ cāruhāsinīm||

Verse 11

तत्त्वमाख्याहि तं ह्यद्य शप्तुमिच्छाम्यहं रुषा। बिभेति को न शापान्मे कस्य चायं व्यतिक्रमः।।

tattvamākhyāhi taṃ hyadya śaptumicchāmyahaṃ ruṣā| bibheti ko na śāpānme kasya cāyaṃ vyatikramaḥ||

Verse 12

पुलोमोवाच। अग्निना भगवंस्तस्मै रक्षसेऽहं निवेदिता। ततो मामनयद्रक्षः क्रोशन्तीं कुररीमिव।।

pulomovāca| agninā bhagavaṃstasmai rakṣase'haṃ niveditā| tato māmanayadrakṣaḥ krośantīṃ kurarīmiva||

Verse 13

साऽहं तव सुतस्यास्य तेजसा परिमोक्षिता। भस्मीभूतं च तद्रक्षो मामुत्सृज्य पपात वै।।

sā'haṃ tava sutasyāsya tejasā parimokṣitā| bhasmībhūtaṃ ca tadrakṣo māmutsṛjya papāta vai||

Verse 14

सौतिरुवाच। इति श्रुत्वा पुलोमाया भृगुः परममन्युमान्। शशापाग्निमतिक्रुद्धः सर्वभक्षो भविष्यसि।।

sautiruvāca| iti śrutvā pulomāyā bhṛguḥ paramamanyumān| śaśāpāgnimatikruddhaḥ sarvabhakṣo bhaviṣyasi||