Adhyaya 250

Verse 1

पुनर्निवेदितविघ्नवृत्तान्तेन ब्रह्मणा आज्ञुप्तस्याग्नेः कृष्णार्जुनौप्रति आगमनम्।। 1 ।। वैशंपायनेन जनमेजयंप्रति खाण्डवदाहकारणकथनसमापनम्।। 2 ।। अर्जुनेन दिव्यानां रथाश्वधनुरादीनां याचनम्।। 3 ।। वैशंपायन उवाच। स तु नैराश्यमापन्नः सदा ग्लानिसमन्वितः। पितामहमुपागच्छत्संक्रुद्धो हव्यवाहनः।।

punarniveditavighnavṛttāntena brahmaṇā ājñuptasyāgneḥ kṛṣṇārjunauprati āgamanam|| 1 || vaiśaṃpāyanena janamejayaṃprati khāṇḍavadāhakāraṇakathanasamāpanam|| 2 || arjunena divyānāṃ rathāśvadhanurādīnāṃ yācanam|| 3 || vaiśaṃpāyana uvāca| sa tu nairāśyamāpannaḥ sadā glānisamanvitaḥ| pitāmahamupāgacchatsaṃkruddho havyavāhanaḥ||

Verse 2

तच्च सर्वं यथान्यायं ब्रह्मणे संन्यवेदयत्। उवाच चैवनं भगवान्मुहूर्तं स विचिन्त्य तु।।

tacca sarvaṃ yathānyāyaṃ brahmaṇe saṃnyavedayat| uvāca caivanaṃ bhagavānmuhūrtaṃ sa vicintya tu||

Verse 3

उपायः परिदृष्टो मे यथा त्वं धक्ष्यसेऽनघ। कालं च कंचित्क्षमतां ततस्तद्धक्ष्यते भवान्।।

upāyaḥ paridṛṣṭo me yathā tvaṃ dhakṣyase'nagha| kālaṃ ca kaṃcitkṣamatāṃ tatastaddhakṣyate bhavān||

Verse 4

भविष्यतः सहायौ ते नरनारायणौ तदा। ताभ्यां त्वं सहितो दावं धक्ष्यसे हव्यवाहन।।

bhaviṣyataḥ sahāyau te naranārāyaṇau tadā| tābhyāṃ tvaṃ sahito dāvaṃ dhakṣyase havyavāhana||

Verse 5

एवमस्त्विति तं वह्निर्ब्रह्माणं प्रत्यभाषत। संभूतौ तौ विदित्वा तु नरनारायणावृषी।।

evamastviti taṃ vahnirbrahmāṇaṃ pratyabhāṣata| saṃbhūtau tau viditvā tu naranārāyaṇāvṛṣī||

Verse 6

कालस्य महतो राजंस्तस्य वाक्यं स्वयंभुवः। अनुस्मृत्य जगामाथ पुनरेव पितामहम्।।

kālasya mahato rājaṃstasya vākyaṃ svayaṃbhuvaḥ| anusmṛtya jagāmātha punareva pitāmaham||

Verse 7

अब्रवीच्च तदा ब्रह्मा यथा त्वं धक्ष्यसेऽनल। खाण्डवं दावमद्यैव मिषतोऽस्य शचीपतेः।।

abravīcca tadā brahmā yathā tvaṃ dhakṣyase'nala| khāṇḍavaṃ dāvamadyaiva miṣato'sya śacīpateḥ||

Verse 8

नरनारायणौ यौ तौ पूर्वदेवौ विभावसो। संप्राप्तौ मानुषे लोके कार्यार्थं हि दिवौकसाम्।।

naranārāyaṇau yau tau pūrvadevau vibhāvaso| saṃprāptau mānuṣe loke kāryārthaṃ hi divaukasām||

Verse 9

अर्जुनं वासुदेवं च यौ तौ लोकोऽभिमन्यते। तावेतौ सहितावेहि खाण्डवस्य समीपतः।।

arjunaṃ vāsudevaṃ ca yau tau loko'bhimanyate| tāvetau sahitāvehi khāṇḍavasya samīpataḥ||

Verse 10

तौ त्वं याचस्व साहाय्ये दाहार्थं खाण्डवस्य च। ततो धक्ष्यसि तं दावं रक्षितं त्रिदशैरपि।।

tau tvaṃ yācasva sāhāyye dāhārthaṃ khāṇḍavasya ca| tato dhakṣyasi taṃ dāvaṃ rakṣitaṃ tridaśairapi||

Verse 11

तौ तु सत्वानि सर्वाणि यत्नतो वारयिष्यतः। देवराजं च सहितौ तत्र मे नास्ति संशयः।।

tau tu satvāni sarvāṇi yatnato vārayiṣyataḥ| devarājaṃ ca sahitau tatra me nāsti saṃśayaḥ||

Verse 12

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं त्वरितो हव्यवाहनः। कृष्णपार्थावुपागम्य यमर्थं त्वभ्यभाषत।।

etacchrutvā tu vacanaṃ tvarito havyavāhanaḥ| kṛṣṇapārthāvupāgamya yamarthaṃ tvabhyabhāṣata||

Verse 13

तं ते कथितवानस्मि पूर्वमेव नृपोत्तम। तच्छ्रुत्वा वचनं त्वग्नेर्बीभत्सुर्जातवेदसम्।।

taṃ te kathitavānasmi pūrvameva nṛpottama| tacchrutvā vacanaṃ tvagnerbībhatsurjātavedasam||

Verse 14

अब्रवीन्नृपशार्दूल तत्कालसदृशं वचः। दिधक्षुं खाण्डवं दावमकामस्य शतक्रतोः।।

abravīnnṛpaśārdūla tatkālasadṛśaṃ vacaḥ| didhakṣuṃ khāṇḍavaṃ dāvamakāmasya śatakratoḥ||

Verse 15

अर्जुन उवाच। उत्तमास्त्राणि मे सन्ति दिव्यानि च बहूनि च। यैरहं शक्नुयां योद्धुमपि वज्रधरान्बहून्।।

arjuna uvāca| uttamāstrāṇi me santi divyāni ca bahūni ca| yairahaṃ śaknuyāṃ yoddhumapi vajradharānbahūn||

Verse 16

धनुर्मे नास्ति भगवन्बाहुवीर्येण संमितम्। कुर्वतः समरे यत्नं वेगं यद्विषहेन्मम।।

dhanurme nāsti bhagavanbāhuvīryeṇa saṃmitam| kurvataḥ samare yatnaṃ vegaṃ yadviṣahenmama||

Verse 17

शरैश्च मेऽर्थो बहुभिरक्षयैः क्षिप्रमस्यतः। न हि वोढुं रथः शक्तः शरान्मम यथेप्सितान्।।

śaraiśca me'rtho bahubhirakṣayaiḥ kṣipramasyataḥ| na hi voḍhuṃ rathaḥ śaktaḥ śarānmama yathepsitān||

Verse 18

अश्वांश्च दिव्यानिच्छेयं पाण्डुरान्वातरंहसः। रथं च मेघनिर्घोषं सूर्यप्रतिमतेजसम्।।

aśvāṃśca divyāniccheyaṃ pāṇḍurānvātaraṃhasaḥ| rathaṃ ca meghanirghoṣaṃ sūryapratimatejasam||

Verse 19

तथा कृष्णस्य वीर्येण नायुधं विद्यते समम्। येन नागान्पिशाचांश्च निहन्यान्माधवो रणे।।

tathā kṛṣṇasya vīryeṇa nāyudhaṃ vidyate samam| yena nāgānpiśācāṃśca nihanyānmādhavo raṇe||

Verse 20

उपायं कर्मसिद्धौ च भघवन्वक्तुमर्हसि। निवारयेयं येनेन्द्रं वर्षमाणं महावने।।

upāyaṃ karmasiddhau ca bhaghavanvaktumarhasi| nivārayeyaṃ yenendraṃ varṣamāṇaṃ mahāvane||

Verse 21

पौरुषेण तु यत्कार्यं तत्कर्ताऽहं स्म पावक। करणानि समर्थानि भगवन्दातुमर्हसि।।

pauruṣeṇa tu yatkāryaṃ tatkartā'haṃ sma pāvaka| karaṇāni samarthāni bhagavandātumarhasi||