Adhyaya 239

Verse 1

रवैतकपर्वतंप्रति उत्सवार्थं कृष्णादीनां गमनम्।। 1 ।। तत्र कृष्णस्य परिव्राजकरूपार्जुनदर्शनम्।। 2 ।। सुभद्रादर्शनेन तस्यां संजातहृच्छयस्यार्जुनस्य यतिरूपेण सुभद्राहरणे कुष्णानुज्ञालाभः।। 3 ।। दूतेनिवेदितैतद्वृत्तान्तेन सपरिवारेण युधिष्ठिरेणाभ्यनुज्ञानम्।। 4 ।। वैशंपायन उवाच। ततः कतिपयाहस्य तस्मिन्रैवतके गिरौ। वृष्ण्यन्धकानामभवदुत्सवो नृपसत्तम।।

ravaitakaparvataṃprati utsavārthaṃ kṛṣṇādīnāṃ gamanam|| 1 || tatra kṛṣṇasya parivrājakarūpārjunadarśanam|| 2 || subhadrādarśanena tasyāṃ saṃjātahṛcchayasyārjunasya yatirūpeṇa subhadrāharaṇe kuṣṇānujñālābhaḥ|| 3 || dūteniveditaitadvṛttāntena saparivāreṇa yudhiṣṭhireṇābhyanujñānam|| 4 || vaiśaṃpāyana uvāca| tataḥ katipayāhasya tasminraivatake girau| vṛṣṇyandhakānāmabhavadutsavo nṛpasattama||

Verse 2

तत्र दानं ददुर्वीरा ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः। भोजवृष्ण्यन्धकाश्चैव महे तस्य गिरेस्तदा।।

tatra dānaṃ dadurvīrā brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ| bhojavṛṣṇyandhakāścaiva mahe tasya girestadā||

Verse 3

प्रसादै रत्नचित्रैश्च गिरेस्तस्य समन्ततः। स देशः शोभितो राजन्कल्पवृक्षैश्च सर्वशः।।

prasādai ratnacitraiśca girestasya samantataḥ| sa deśaḥ śobhito rājankalpavṛkṣaiśca sarvaśaḥ||

Verse 4

वादित्राणि च तत्रान्ये वादकाः समवादयन्। ननृतुर्नर्तकाश्चैव जगुर्गेयानि गायनाः।।

vāditrāṇi ca tatrānye vādakāḥ samavādayan| nanṛturnartakāścaiva jagurgeyāni gāyanāḥ||

Verse 5

अलङ्कृताः कुमाराश्च वृष्णीनां सुमहौजसाम्। यानैर्हाटकचित्रैश्च चञ्चूर्यन्ते स्म सर्वशः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि सुभद्राहरणपर्वणि ऊनचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः।। 239 ।।

alaṅkṛtāḥ kumārāśca vṛṣṇīnāṃ sumahaujasām| yānairhāṭakacitraiśca cañcūryante sma sarvaśaḥ|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi subhadrāharaṇaparvaṇi ūnacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ|| 239 ||

Verse 6

पौराश्च पादचारेण यानैरुच्चावचैस्तथा। सदाराः सानुयात्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः।।

paurāśca pādacāreṇa yānairuccāvacaistathā| sadārāḥ sānuyātrāśca śataśo'tha sahasraśaḥ||

Verse 7

ततो हलधरः क्षीबो रेवतीसहितः प्रभुः। अनुगम्यमानो गन्धर्वैरचरत्रत्र भारत।। चञ्चूर्यन्ते देदीप्यन्ते।।

tato haladharaḥ kṣībo revatīsahitaḥ prabhuḥ| anugamyamāno gandharvairacaratratra bhārata|| cañcūryante dedīpyante||

Verse 8

तथैव राजा वृष्णीनामुग्रसेनः प्रतापवान्। अनुगीयमानो गन्धर्वैः स्त्रीसहस्रसहायवान्।।

tathaiva rājā vṛṣṇīnāmugrasenaḥ pratāpavān| anugīyamāno gandharvaiḥ strīsahasrasahāyavān||

Verse 9

रौक्मिणेयश्च साम्बश्च क्षीबौ समरदुर्मदौ। दिव्यमाल्याम्बरधरौ विजह्वातेऽमराविव।।

raukmiṇeyaśca sāmbaśca kṣībau samaradurmadau| divyamālyāmbaradharau vijahvāte'marāviva||

Verse 10

अक्रूरः सारणश्चैव गदो बभ्रुर्विदूरथः। निशठश्चारुदेष्णश्च पृथुर्विपृथुरेव च।।

akrūraḥ sāraṇaścaiva gado babhrurvidūrathaḥ| niśaṭhaścārudeṣṇaśca pṛthurvipṛthureva ca||

Verse 11

सत्यकः सात्यकिश्चैव भङ्गकारमहारवौ। हार्दिक्य उद्धवश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः।।

satyakaḥ sātyakiścaiva bhaṅgakāramahāravau| hārdikya uddhavaścaiva ye cānye nānukīrtitāḥ||

Verse 12

एते परिवृताः स्त्रीभिर्गन्धर्वैश्च पृथक्पृथक्। तमुत्सवं रैवतके शोभयाञ्चक्रिरे तदा।।

ete parivṛtāḥ strībhirgandharvaiśca pṛthakpṛthak| tamutsavaṃ raivatake śobhayāñcakrire tadā||

Verse 13

वासदेवो ययौ तत्र सह स्त्रीभिर्मुदान्वितः। दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यः परिव्राजमपश्यत।।

vāsadevo yayau tatra saha strībhirmudānvitaḥ| dattvā dānaṃ dvijātibhyaḥ parivrājamapaśyata||

Verse 14

चित्रकौतूहले तस्मिन्वर्तमाने महाद्भुते। वासुदेवश्च पार्थश्च सहितौ परिजग्मतुः।।

citrakautūhale tasminvartamāne mahādbhute| vāsudevaśca pārthaśca sahitau parijagmatuḥ||

Verse 15

तत्र चङ्क्रममाणौ तौ वसुदेवसुतां शुभाम्। अलङ्कृतां सखीमध्ये भद्रां ददृशतुस्तदा।।

tatra caṅkramamāṇau tau vasudevasutāṃ śubhām| alaṅkṛtāṃ sakhīmadhye bhadrāṃ dadṛśatustadā||

Verse 16

दृष्ट्वैव तामर्जुनस्य कन्दर्पः समजायत। तं तदैकाग्रमनसं कृष्णः पार्थमलक्षयत्।।

dṛṣṭvaiva tāmarjunasya kandarpaḥ samajāyata| taṃ tadaikāgramanasaṃ kṛṣṇaḥ pārthamalakṣayat||

Verse 17

अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः प्रसहन्निव भारत। वनेचरस्य किमिदं कामेनालोड्यते मनः।।

abravītpuruṣavyāghraḥ prasahanniva bhārata| vanecarasya kimidaṃ kāmenāloḍyate manaḥ||

Verse 18

ममैषा भगिनी पार्थ सारणस्य सहोदरी। सुभद्रा नाम भद्रं ते पितुर्मे दयिता सुता। यदि ते वर्तते बुद्धिर्वक्ष्यामि पितरं स्वयम्।।

mamaiṣā bhaginī pārtha sāraṇasya sahodarī| subhadrā nāma bhadraṃ te piturme dayitā sutā| yadi te vartate buddhirvakṣyāmi pitaraṃ svayam||

Verse 19

अर्जुन उवाच। दुहिता वसुदेवस्य वासुदेवस्य च स्वसा। रूपेण चैषा संपन्ना कमिवैषा न मोहयेत्।।

arjuna uvāca| duhitā vasudevasya vāsudevasya ca svasā| rūpeṇa caiṣā saṃpannā kamivaiṣā na mohayet||

Verse 20

कृतमेव तु कल्याणं सर्वं मम भवेद्ध्रुवम्। यदि स्यान्मम वार्ष्णेयी महिषीयं स्वसा तव।।

kṛtameva tu kalyāṇaṃ sarvaṃ mama bhaveddhruvam| yadi syānmama vārṣṇeyī mahiṣīyaṃ svasā tava||

Verse 21

प्राप्तौ तु क उपायः स्यात्तं व्रवीहि जनार्दन। आस्थास्यामि तदा सर्वं यदि शक्यं नरेण तत्।।

prāptau tu ka upāyaḥ syāttaṃ vravīhi janārdana| āsthāsyāmi tadā sarvaṃ yadi śakyaṃ nareṇa tat||

Verse 22

वासुदेव उवाच। स्वयं वरः क्षत्रियाणां विवाहः पुरुषर्षभ। स च संशयितः पार्थ स्वभावस्यानिमित्ततः।। क्षीबो मधुमत्तः।।

vāsudeva uvāca| svayaṃ varaḥ kṣatriyāṇāṃ vivāhaḥ puruṣarṣabha| sa ca saṃśayitaḥ pārtha svabhāvasyānimittataḥ|| kṣībo madhumattaḥ||

Verse 23

प्रसह्य हरणं चापि क्षत्रियाणां प्रशस्यते। विवाहहेतुः शूराणामिति धर्मविदो विदुः।।

prasahya haraṇaṃ cāpi kṣatriyāṇāṃ praśasyate| vivāhahetuḥ śūrāṇāmiti dharmavido viduḥ||

Verse 24

स त्वमर्जुन कल्याणीं प्रसह्य भगिनीं मम। यतिरूपधरस्तं तु यथा कालविपाकता। हर स्वयंवरे ह्यस्याः को वै वेद चिकीर्षितम्।।

sa tvamarjuna kalyāṇīṃ prasahya bhaginīṃ mama| yatirūpadharastaṃ tu yathā kālavipākatā| hara svayaṃvare hyasyāḥ ko vai veda cikīrṣitam||

Verse 25

वैशंपायन उवाच। ततोऽर्जुनश्च कृष्णश्च विनिश्चित्येतिकृत्यताम्। शीघ्रगान्पुरुषानन्प्रेषयामासतुस्तदा।।

vaiśaṃpāyana uvāca| tato'rjunaśca kṛṣṇaśca viniścityetikṛtyatām| śīghragānpuruṣānanpreṣayāmāsatustadā||

Verse 26

धर्मराजाय तत्सर्वमिन्द्रप्रस्थगताय वै। श्रुत्वैव च महाबाहुरनुजज्ञे समातृकः।।

dharmarājāya tatsarvamindraprasthagatāya vai| śrutvaiva ca mahābāhuranujajñe samātṛkaḥ||

Verse 27

भीमसेनस्तु तच्छ्रुत्वा कृतकृत्यं स्म मन्यते। इत्येवं मनुजैरुक्तं कृष्णः श्रुत्वा महामतिः।।

bhīmasenastu tacchrutvā kṛtakṛtyaṃ sma manyate| ityevaṃ manujairuktaṃ kṛṣṇaḥ śrutvā mahāmatiḥ||

Verse 28

अनुज्ञाप्य तदा पार्थं हृदि स्थाप्य चिकीर्षितम्। इत्येवं मनुजैः सार्धं द्वारकां समुपेयिवान्।।

anujñāpya tadā pārthaṃ hṛdi sthāpya cikīrṣitam| ityevaṃ manujaiḥ sārdhaṃ dvārakāṃ samupeyivān||