Adhyaya 236

Verse 1

सौभद्रतीर्थे स्नानार्थमवतीर्णस्यार्जुनस्य ग्राहेण ग्रहणम्।। 1 ।। जलादुद्धरणेन ग्राहरूपं परित्यज्य नारीरूपं प्राप्तया वर्गानाम्नया स्वप्रभृतीनां ब्राह्मणेन शापदानकथनम्।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। ततः समुद्रे तीर्थानि दक्षिमे भरतर्षभः। अभ्यगच्छत्सुपुण्यानि सोभितानि तपस्विभिः।।

saubhadratīrthe snānārthamavatīrṇasyārjunasya grāheṇa grahaṇam|| 1 || jalāduddharaṇena grāharūpaṃ parityajya nārīrūpaṃ prāptayā vargānāmnayā svaprabhṛtīnāṃ brāhmaṇena śāpadānakathanam|| 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| tataḥ samudre tīrthāni dakṣime bharatarṣabhaḥ| abhyagacchatsupuṇyāni sobhitāni tapasvibhiḥ||

Verse 2

वर्जयन्ति स्म तीर्तानि तत्र पञ्च सम तापसाः। अवकीर्णानि यान्यासन्पुरस्तात्तु तपस्विभिः।।

varjayanti sma tīrtāni tatra pañca sama tāpasāḥ| avakīrṇāni yānyāsanpurastāttu tapasvibhiḥ||

Verse 3

अगस्त्यतीर्थं सौभद्रं पौलोमं च सुपावनम्। कारन्धमं प्रसन्नं च महमेधफलं च तत्।।

agastyatīrthaṃ saubhadraṃ paulomaṃ ca supāvanam| kārandhamaṃ prasannaṃ ca mahamedhaphalaṃ ca tat||

Verse 4

भारद्वाजस्य तीर्थं तु पापप्रशमनं महत्। एतानि पञ्च तीर्थानि ददर्श कुरुसत्तमः।।

bhāradvājasya tīrthaṃ tu pāpapraśamanaṃ mahat| etāni pañca tīrthāni dadarśa kurusattamaḥ||

Verse 5

विविक्तान्युपलक्ष्याथ तानि तीर्थानि पाण्डवः। दृष्ट्वा च वर्ज्यमानानि मुनिभिर्धर्मबुद्धिभिः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि अर्जुनवनवासपर्वणि षट्त्रिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः।। 236 ।।

viviktānyupalakṣyātha tāni tīrthāni pāṇḍavaḥ| dṛṣṭvā ca varjyamānāni munibhirdharmabuddhibhiḥ|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi arjunavanavāsaparvaṇi ṣaṭtriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ|| 236 ||

Verse 6

तपस्विनस्ततोऽपृच्छत्प्राञ्जलिः कुरुनन्दनः। तीर्थानीमानि वर्ज्यन्ते किमर्थं ब्रह्मवादिभिः।।

tapasvinastato'pṛcchatprāñjaliḥ kurunandanaḥ| tīrthānīmāni varjyante kimarthaṃ brahmavādibhiḥ||

Verse 7

तापसा ऊचुः। ग्राहाः पञ्च वसन्त्येषु हरन्ति च तपोधनान्। तत एतानि वर्ज्यन्ते तीर्थानि कुरुनन्दन।।

tāpasā ūcuḥ| grāhāḥ pañca vasantyeṣu haranti ca tapodhanān| tata etāni varjyante tīrthāni kurunandana||

Verse 8

वैशंपायन उवाच। तेषां श्रुत्वा महाबाहुर्वार्यमाणस्तपोधनैः। जगाम तानि तीर्थानि द्रष्टुं पुरुषसत्तमः।।

vaiśaṃpāyana uvāca| teṣāṃ śrutvā mahābāhurvāryamāṇastapodhanaiḥ| jagāma tāni tīrthāni draṣṭuṃ puruṣasattamaḥ||

Verse 9

ततः सौभद्रमासाद्य महर्षेस्तीर्थमुत्तमम्। विगाह्य सहसा शूरः स्नानं चक्रे परन्तपः।।

tataḥ saubhadramāsādya maharṣestīrthamuttamam| vigāhya sahasā śūraḥ snānaṃ cakre parantapaḥ||

Verse 10

अथ तं पुरुषव्याघ्रमन्तर्जलचरो महान्। जग्राह चरणे ग्राहः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम्।।

atha taṃ puruṣavyāghramantarjalacaro mahān| jagrāha caraṇe grāhaḥ kuntīputraṃ dhanañjayam||

Verse 11

स तमादाय कौन्तेयो विस्फुरन्तं जलेचरम्। उदतिष्ठन्महाबाहुर्बलेन बलिनां वरः।।

sa tamādāya kaunteyo visphurantaṃ jalecaram| udatiṣṭhanmahābāhurbalena balināṃ varaḥ||

Verse 12

उत्कृष्ट एव ग्राहस्तु सोऽर्जुनेन यशस्विना। बभूव नारी कल्याणी सर्वाभरणभूषइता।।

utkṛṣṭa eva grāhastu so'rjunena yaśasvinā| babhūva nārī kalyāṇī sarvābharaṇabhūṣaitā||

Verse 13

दीप्यमाना श्रिया राजन्दिव्यरूपा मनोरमा। तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः।।

dīpyamānā śriyā rājandivyarūpā manoramā| tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā kuntīputro dhanañjayaḥ||

Verse 14

तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनमब्रवीत्। का वै त्वमसि कल्याणिकुतो वाऽसि जलेचरी।।

tāṃ striyaṃ paramaprīta idaṃ vacanamabravīt| kā vai tvamasi kalyāṇikuto vā'si jalecarī||

Verse 15

किमर्थं च महत्पापमिदं कृतवती पुरा। वर्गोवाच। अप्सराऽस्मि महाबाहो देवारण्यविहारिणी।। धर्मबुद्धिभिर्दुर्मरणज दोषं तीर्थेनाप्यविनाश्यं पश्यद्भिः।।

kimarthaṃ ca mahatpāpamidaṃ kṛtavatī purā| vargovāca| apsarā'smi mahābāho devāraṇyavihāriṇī|| dharmabuddhibhirdurmaraṇaja doṣaṃ tīrthenāpyavināśyaṃ paśyadbhiḥ||

Verse 16

इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्गा नाम महाबल। मम सख्यश्चतस्रोऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः।।

iṣṭā dhanapaternityaṃ vargā nāma mahābala| mama sakhyaścatasro'nyāḥ sarvāḥ kāmagamāḥ śubhāḥ||

Verse 17

ताभिः सार्धं प्रयाताऽस्मि लोकपालनिवेशनम्। ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं संशितव्रतम्।।

tābhiḥ sārdhaṃ prayātā'smi lokapālaniveśanam| tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam||

Verse 18

रूपवन्तमधीयानमेकमेकान्तचारिणम्। तस्यैव तपसा राजंस्तद्वयं तेजसा वृतम्।।

rūpavantamadhīyānamekamekāntacāriṇam| tasyaiva tapasā rājaṃstadvayaṃ tejasā vṛtam||

Verse 19

आदित्य इव तं देशं इत्वं सर्व व्यकाशयत्। तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग्रूपचाद्भुतमुत्तमम्।।

āditya iva taṃ deśaṃ itvaṃ sarva vyakāśayat| tasya dṛṣṭvā tapastādṛgrūpacādbhutamuttamam||

Verse 20

अवतीर्णाः स्म तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया। अहं च सौरभेयी च समीची बुद्बुदा लता।।

avatīrṇāḥ sma taṃ deśaṃ tapovighnacikīrṣayā| ahaṃ ca saurabheyī ca samīcī budbudā latā||

Verse 21

यौगपद्येन तं विप्रमभ्यगच्छाम भारत। गायन्त्योऽथहसन्त्यश्च लोभयित्वा च तं द्विजं।।

yaugapadyena taṃ vipramabhyagacchāma bhārata| gāyantyo'thahasantyaśca lobhayitvā ca taṃ dvijaṃ||

Verse 22

स च नास्मासु कृतवान्मनो वीर कथंचन। नाकम्पत महातेजाः स्थितस्तपसि निर्मले।।

sa ca nāsmāsu kṛtavānmano vīra kathaṃcana| nākampata mahātejāḥ sthitastapasi nirmale||

Verse 23

सोऽशपत्कुपितोऽस्मांस्तु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ। ग्राहभूता जले यूयं चरिष्यथ शतं समाः।।

so'śapatkupito'smāṃstu brāhmaṇaḥ kṣatriyarṣabha| grāhabhūtā jale yūyaṃ cariṣyatha śataṃ samāḥ||