Adhyaya 235

Verse 1

अर्जुनस्य मणलूरग्रामगमनम्।। 1 ।। पुत्रिकापुत्रकधर्मेण चित्राङ्गदापरिग्रहः।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। कथयित्वा च तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यः स भारत। प्रययौ हिमवत्पार्श्वं ततो वज्रधरात्मजः।।

arjunasya maṇalūragrāmagamanam|| 1 || putrikāputrakadharmeṇa citrāṅgadāparigrahaḥ|| 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| kathayitvā ca tatsarvaṃ brāhmaṇebhyaḥ sa bhārata| prayayau himavatpārśvaṃ tato vajradharātmajaḥ||

Verse 2

अगस्त्यवटमासाद्य वसिष्ठस्य च पर्वतम्। भृगुतुङ्गे च कौन्तेयः कृतवाञ्शौचमात्मनः।।

agastyavaṭamāsādya vasiṣṭhasya ca parvatam| bhṛgutuṅge ca kaunteyaḥ kṛtavāñśaucamātmanaḥ||

Verse 3

प्रददौ गोसहस्राणि सुबहूनि च भारत। निवेशांश्च द्विजातिभ्यः सोऽददत्कुरुसत्तमः।।

pradadau gosahasrāṇi subahūni ca bhārata| niveśāṃśca dvijātibhyaḥ so'dadatkurusattamaḥ||

Verse 4

हिरण्यबिन्दोस्तीर्थे च स्नात्वा पुरुषसत्तमः। दृष्टवान्पाण्डवश्रेष्ठः पुण्यान्यायतनानि च।।

hiraṇyabindostīrthe ca snātvā puruṣasattamaḥ| dṛṣṭavānpāṇḍavaśreṣṭhaḥ puṇyānyāyatanāni ca||

Verse 5

अवतीर्य नरश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सह भारत। प्राचीं दिशमभिप्रेप्सुर्जगाम भरतर्षभः।।

avatīrya naraśreṣṭho brāhmaṇaiḥ saha bhārata| prācīṃ diśamabhiprepsurjagāma bharatarṣabhaḥ||

Verse 6

आनुपूर्व्येण तीर्थानि दृष्टवान्कुरुसत्तमः। नदीं चोत्पलिनीं रम्यामरण्यं नैमिषं प्रति।।

ānupūrvyeṇa tīrthāni dṛṣṭavānkurusattamaḥ| nadīṃ cotpalinīṃ ramyāmaraṇyaṃ naimiṣaṃ prati||

Verse 7

नन्दामपरनन्दां च कौशिकीं च यशस्विनीम्। महानदीं गयां चैव गङ्गामपि च भारत।।

nandāmaparanandāṃ ca kauśikīṃ ca yaśasvinīm| mahānadīṃ gayāṃ caiva gaṅgāmapi ca bhārata||

Verse 8

एवं तीर्थानि सर्वाणि पश्यमानस्तथाश्रमान्। आत्मनः पावनं कुर्वन्ब्राह्मणेभ्यो ददौ च गाः।।

evaṃ tīrthāni sarvāṇi paśyamānastathāśramān| ātmanaḥ pāvanaṃ kurvanbrāhmaṇebhyo dadau ca gāḥ||

Verse 9

अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु यानि तीर्थानि कानिचित्। जगाम तानि सर्वाणि पुण्यान्यायतनानि च।।

aṅgavaṅgakaliṅgeṣu yāni tīrthāni kānicit| jagāma tāni sarvāṇi puṇyānyāyatanāni ca||

Verse 10

दृष्ट्वा च विधिवत्तानि धनं चापि ददौ ततः। कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु ब्राह्मणाः पाण्डवानुगाः। अभ्यनुज्ञाय कौन्तेयमुपावर्तन्त भारत।।

dṛṣṭvā ca vidhivattāni dhanaṃ cāpi dadau tataḥ| kaliṅgarāṣṭradvāreṣu brāhmaṇāḥ pāṇḍavānugāḥ| abhyanujñāya kaunteyamupāvartanta bhārata||

Verse 11

स तु तैरभ्यनुज्ञातः कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः। सहायैरल्पकैः शूरः प्रययौ यत्र सागरः।।

sa tu tairabhyanujñātaḥ kuntīputro dhanañjayaḥ| sahāyairalpakaiḥ śūraḥ prayayau yatra sāgaraḥ||

Verse 12

स कलिङ्गानतिक्रम्य देशानायतनानि च। हर्म्याणि रमणीयानि प्रेक्षणाणो ययौ प्रभुः।।

sa kaliṅgānatikramya deśānāyatanāni ca| harmyāṇi ramaṇīyāni prekṣaṇāṇo yayau prabhuḥ||

Verse 13

महेन्द्रपर्वतं दृष्ट्वा तापसैरुपशोभितम्। गोदावर्यां ततः स्नात्वा तामतीत्य महाबलः।।

mahendraparvataṃ dṛṣṭvā tāpasairupaśobhitam| godāvaryāṃ tataḥ snātvā tāmatītya mahābalaḥ||

Verse 14

कावेरीं तां समासाद्य सङ्गमे सागरस्य च। स्नात्वा संपूज्य देवांश्च पितॄंश्च मुनिभिः सह।।

kāverīṃ tāṃ samāsādya saṅgame sāgarasya ca| snātvā saṃpūjya devāṃśca pitṝṃśca munibhiḥ saha||

Verse 15

समुद्रतीरेण शनैर्मणलूरं जगाम ह।।

samudratīreṇa śanairmaṇalūraṃ jagāma ha||

Verse 16

तत्र सर्वाणि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च। अभिगम्य महाबाहुरभ्यगच्छन्महीपतिम्।।

tatra sarvāṇi tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca| abhigamya mahābāhurabhyagacchanmahīpatim||

Verse 17

मणलूरेश्वरं राजन्धर्मज्ञं चित्रवाहनम्। तस्य चित्राङ्गदा नाम दुहिता चारुदर्शना।।

maṇalūreśvaraṃ rājandharmajñaṃ citravāhanam| tasya citrāṅgadā nāma duhitā cārudarśanā||

Verse 18

तां ददर्श पुरे तस्मिन्विचरन्तीं यदृच्छया। दृष्ट्वा च तां वरारोहां चकमे चैत्रवाहनीम्।।

tāṃ dadarśa pure tasminvicarantīṃ yadṛcchayā| dṛṣṭvā ca tāṃ varārohāṃ cakame caitravāhanīm||

Verse 19

अभिगम्य च राजानमवदत्स्वं प्रयोजनम्। देहि मे खल्विमां राजन्क्षत्रियाय महात्मने।।

abhigamya ca rājānamavadatsvaṃ prayojanam| dehi me khalvimāṃ rājankṣatriyāya mahātmane||

Verse 20

तच्छ्रुत्वा त्वब्रवीद्राजा कस्य पुत्रोऽसि नाम किम्। उवाच तं पाण्डवोऽहं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः।।

tacchrutvā tvabravīdrājā kasya putro'si nāma kim| uvāca taṃ pāṇḍavo'haṃ kuntīputro dhanañjayaḥ||

Verse 21

तमुवाचाथ राजा स सान्त्वपूर्वमिदं वचः। राजा प्रभञ्जनो नाम कुलेऽस्मिन्संबभूव ह।।

tamuvācātha rājā sa sāntvapūrvamidaṃ vacaḥ| rājā prabhañjano nāma kule'sminsaṃbabhūva ha||

Verse 22

अपुत्रः प्रसवेनार्थी तपस्तेपे स उत्तमम्। उग्रेण तपसा तेन देवदेवः पिनाकधृक्।।

aputraḥ prasavenārthī tapastepe sa uttamam| ugreṇa tapasā tena devadevaḥ pinākadhṛk||

Verse 23

ईश्वरस्तोषितः पार्थ देवदेवः उमापतिः। स तस्मै भघवान्प्रादादेकैकं प्रसवं कुले।।

īśvarastoṣitaḥ pārtha devadevaḥ umāpatiḥ| sa tasmai bhaghavānprādādekaikaṃ prasavaṃ kule||

Verse 24

एकैकः प्रसवस्तस्माद्भवत्यस्मिन्कुले सदा। तेषां कुमाराः सर्वेषां पूर्वेषां मम जज्ञिरे।।

ekaikaḥ prasavastasmādbhavatyasminkule sadā| teṣāṃ kumārāḥ sarveṣāṃ pūrveṣāṃ mama jajñire||

Verse 25

एका च मम कन्येयं कुलस्योत्पादनी भृशम्। पुत्रो ममायमिति मे भावना पुरुषर्षभ।।

ekā ca mama kanyeyaṃ kulasyotpādanī bhṛśam| putro mamāyamiti me bhāvanā puruṣarṣabha||

Verse 26

पुत्रिकाहेतुविधिना संज्ञिता भरतर्षभ। तस्मादेकः सुतो योऽस्यां जायते भारत त्वया।।

putrikāhetuvidhinā saṃjñitā bharatarṣabha| tasmādekaḥ suto yo'syāṃ jāyate bhārata tvayā||

Verse 27

एतच्छुल्कं भवत्वस्याः कुलकृज्जायतामिह। एतेन समयेनेमां प्रतिगृह्णीष्व पाण्डव।।

etacchulkaṃ bhavatvasyāḥ kulakṛjjāyatāmiha| etena samayenemāṃ pratigṛhṇīṣva pāṇḍava||

Verse 28

स तथेति प्रतिज्ञाय तां कन्यां प्रतिगृह्य च। मासे त्रयोदशे पार्थः कृत्वा वैवाहिकीं क्रियाम्। उवास नगरे तस्मिन्मासांस्त्रीन्स तया सह।।

sa tatheti pratijñāya tāṃ kanyāṃ pratigṛhya ca| māse trayodaśe pārthaḥ kṛtvā vaivāhikīṃ kriyām| uvāsa nagare tasminmāsāṃstrīnsa tayā saha||