Adhyaya 232

Verse 1

सुन्दोपसुन्दलमीपे तिलोत्तमाया आगमनम्।। 1 ।। तस्यां सकामयोस्तयोः परस्परं गदाप्रहारेण मरणम्।। 2 ।। तिलोत्तमाया ब्रह्मणा वरदानम्।। 3 ।। नारदोक्तामिमां कथां श्रुतवद्भिः पाण्डवैः तत्समक्षं द्रौपदीविषये समयकरणम्।। 4 ।। नारद उवाच। जित्वा तु पृथिवीं दैत्यौ निःसपत्नौ गतव्यथौ। कृत्वा त्रैलोक्यमव्यग्रं कृतकृत्यौ बभूवतुः।।

sundopasundalamīpe tilottamāyā āgamanam|| 1 || tasyāṃ sakāmayostayoḥ parasparaṃ gadāprahāreṇa maraṇam|| 2 || tilottamāyā brahmaṇā varadānam|| 3 || nāradoktāmimāṃ kathāṃ śrutavadbhiḥ pāṇḍavaiḥ tatsamakṣaṃ draupadīviṣaye samayakaraṇam|| 4 || nārada uvāca| jitvā tu pṛthivīṃ daityau niḥsapatnau gatavyathau| kṛtvā trailokyamavyagraṃ kṛtakṛtyau babhūvatuḥ||

Verse 2

देवगन्धर्वयक्षाणां नागपार्थिवरक्षसाम्। आदाय सर्वरत्नानि परां तुष्टिमुपागतौ।।

devagandharvayakṣāṇāṃ nāgapārthivarakṣasām| ādāya sarvaratnāni parāṃ tuṣṭimupāgatau||

Verse 3

यदा न प्रतिषेद्धारस्तयोः सन्तीह केचन।। निरुद्योगौ तदा भूत्वा विजह्रातेऽमराविव।।

yadā na pratiṣeddhārastayoḥ santīha kecana|| nirudyogau tadā bhūtvā vijahrāte'marāviva||

Verse 4

स्त्रीभिर्माल्यैश्च गन्धैश्च भक्ष्यभोज्यैः सुपुष्कलैः। पानैश्च विविधैर्हृद्यैः परां प्रीतिमवापतुः।।

strībhirmālyaiśca gandhaiśca bhakṣyabhojyaiḥ supuṣkalaiḥ| pānaiśca vividhairhṛdyaiḥ parāṃ prītimavāpatuḥ||

Verse 5

अन्तःपुरवनोद्याने पर्वतेषु वनेषु च। यथेप्सितेषु देशेषु विजह्रातेऽमराविव।।

antaḥpuravanodyāne parvateṣu vaneṣu ca| yathepsiteṣu deśeṣu vijahrāte'marāviva||

Verse 6

ततः कदाचिद्विन्ध्यस्य प्रस्थे समशिलातले। पुष्पिताग्रेषु सालेषु विहारमभिजग्मतुः।।

tataḥ kadācidvindhyasya prasthe samaśilātale| puṣpitāgreṣu sāleṣu vihāramabhijagmatuḥ||

Verse 7

दिव्येषु सर्वकामेषु समानीतेषु तावुभौ। वरासनेषु संहृष्टौ सह स्त्रीभिर्निषीदतुः।।

divyeṣu sarvakāmeṣu samānīteṣu tāvubhau| varāsaneṣu saṃhṛṣṭau saha strībhirniṣīdatuḥ||

Verse 8

ततो वादित्रनृत्ताभ्यामुपातिष्ठन्त तौ स्त्रियः। गीतैश्च स्तुतिसंयुक्तैः प्रीत्या समुपजग्मिरे।।

tato vāditranṛttābhyāmupātiṣṭhanta tau striyaḥ| gītaiśca stutisaṃyuktaiḥ prītyā samupajagmire||

Verse 9

ततस्तिलोत्तमा तत्र वने पुष्पाणि चिन्वती। वेषं सा क्षिप्तमाधाय रक्तेनैकेन वाससा।।

tatastilottamā tatra vane puṣpāṇi cinvatī| veṣaṃ sā kṣiptamādhāya raktenaikena vāsasā||

Verse 10

नदीतीरेषु जातान्सा कर्णिकारान्प्रचिन्वती। शनैर्जगाम तं देशं यत्रास्तां तौ महासुरौ।।

nadītīreṣu jātānsā karṇikārānpracinvatī| śanairjagāma taṃ deśaṃ yatrāstāṃ tau mahāsurau||

Verse 11

तौ तु पीत्वा वरं पानं मदरक्तान्तलोचनौ। दृष्ट्वैव तां वरारोहां व्यथितौ संबभूवतुः।।

tau tu pītvā varaṃ pānaṃ madaraktāntalocanau| dṛṣṭvaiva tāṃ varārohāṃ vyathitau saṃbabhūvatuḥ||

Verse 12

तावुत्थायासनं हित्वा जग्मतुर्यत्र सा स्थिता। उभौ च कामसंमत्तावुभौ प्रार्थयतश्च ताम्।।

tāvutthāyāsanaṃ hitvā jagmaturyatra sā sthitā| ubhau ca kāmasaṃmattāvubhau prārthayataśca tām||

Verse 13

दक्षिणे तां करे सुभ्रूं सुन्दो जग्राह पाणिना। उपसुन्दोपि जग्राह वामे पाणौ तिलोत्तमाम्।।

dakṣiṇe tāṃ kare subhrūṃ sundo jagrāha pāṇinā| upasundopi jagrāha vāme pāṇau tilottamām||

Verse 14

वरप्रदानमत्तौ तावौरसेन बलेन च। धनरत्नमदाभ्यां च सुरापानमदेन च।।

varapradānamattau tāvaurasena balena ca| dhanaratnamadābhyāṃ ca surāpānamadena ca||

Verse 15

सर्वैरेतैर्मदैर्मत्तावन्योन्यं भ्रुकुटीकृतौ। मदकामसमाविष्टौ परस्परमथोचतुः।।

sarvairetairmadairmattāvanyonyaṃ bhrukuṭīkṛtau| madakāmasamāviṣṭau parasparamathocatuḥ||

Verse 16

मम भार्या तव गुरुरिति सुन्दोऽभ्यभाषत। मम भार्या तव वधूरुपसुन्दोऽभ्यभाषत।।

mama bhāryā tava gururiti sundo'bhyabhāṣata| mama bhāryā tava vadhūrupasundo'bhyabhāṣata||

Verse 17

नैषा तव ममैषेति ततस्तौ मन्युराविशत्। तस्या रूपेण संमत्तौ विगतस्नेहसौहृदौ।।

naiṣā tava mamaiṣeti tatastau manyurāviśat| tasyā rūpeṇa saṃmattau vigatasnehasauhṛdau||

Verse 18

तस्या हेतोर्गदे भीमे संगृह्णीतामुभौ तदा। प्रगृह्य च गदे भीमे तस्यां तौ काममोहितौ।।

tasyā hetorgade bhīme saṃgṛhṇītāmubhau tadā| pragṛhya ca gade bhīme tasyāṃ tau kāmamohitau||

Verse 19

अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यन्योन्यं निजघ्नतुः। तौ गदाभिहतौ भीमौ पेततुर्धरणीतले।।

ahaṃpūrvamahaṃpūrvamityanyonyaṃ nijaghnatuḥ| tau gadābhihatau bhīmau petaturdharaṇītale||

Verse 20

रुधिरेणावसिक्ताङ्गौ द्वाविवार्कौ नभश्च्युतौ। ततस्ता विद्रुता नार्यः स च दैत्यगणस्तथा।।

rudhireṇāvasiktāṅgau dvāvivārkau nabhaścyutau| tatastā vidrutā nāryaḥ sa ca daityagaṇastathā||

Verse 21

पातालमगमत्सर्वो विषादभयकम्पितः। ततः पितामहस्तत्र सहदेवैर्महर्षिभिः।।

pātālamagamatsarvo viṣādabhayakampitaḥ| tataḥ pitāmahastatra sahadevairmaharṣibhiḥ||

Verse 22

आजगाम विशुद्धात्मा पूजयंश्च तिलोत्तमाम्। वरेण च्छन्दयामास भगवान्प्रपितामहः।।

ājagāma viśuddhātmā pūjayaṃśca tilottamām| vareṇa cchandayāmāsa bhagavānprapitāmahaḥ||

Verse 23

वरं दित्सुः स तत्रैनां प्रीतः प्राह पितामहः। आदित्यचरिताँल्लोकान्विचरिष्यसि भामिनि।।

varaṃ ditsuḥ sa tatraināṃ prītaḥ prāha pitāmahaḥ| ādityacaritā~llokānvicariṣyasi bhāmini||

Verse 24

तेजसा च सुदृष्टां त्वां न करिष्यति कश्चन। एवं तस्यै वरं दत्वा सर्वलोकपितामहः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि विदुरागमनराज्यलाभपर्वणि द्वात्रिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः।। 232 ।। ।। समाप्तं च विदुरागमनराज्यलाभपर्व ।।

tejasā ca sudṛṣṭāṃ tvāṃ na kariṣyati kaścana| evaṃ tasyai varaṃ datvā sarvalokapitāmahaḥ|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi vidurāgamanarājyalābhaparvaṇi dvātriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ|| 232 || || samāptaṃ ca vidurāgamanarājyalābhaparva ||

Verse 25

इन्द्रे त्रैलोक्यमाधाय ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः। एवं तौ सहितौ भऊत्वा सर्वार्थेष्वेकनिश्चयौ।।

indre trailokyamādhāya brahmalokaṃ gataḥ prabhuḥ| evaṃ tau sahitau bhaūtvā sarvārtheṣvekaniścayau||

Verse 26

तिलोत्तमार्थं संक्रुद्धावन्योन्यमभिजघ्नतुः। तस्माद्ब्रवीमि वः स्नेहात्सर्वाभरतसत्तमाः।।

tilottamārthaṃ saṃkruddhāvanyonyamabhijaghnatuḥ| tasmādbravīmi vaḥ snehātsarvābharatasattamāḥ||

Verse 27

यथा वो नात्र भेदः स्यात्सर्वेषां द्रौपदीकृते। तथा कुरुत भद्रं वो मम चेत्प्रियमिच्छथ।।

yathā vo nātra bhedaḥ syātsarveṣāṃ draupadīkṛte| tathā kuruta bhadraṃ vo mama cetpriyamicchatha||

Verse 28

वैशंपायन उवाच। एवमुक्ता महात्मानो नारदेन महर्षिणा। समयं चक्रिरे राजंस्तेऽन्योन्यवशमागताः। समक्षं तस्य देवर्षेर्नारदस्यामितौजसः।।

vaiśaṃpāyana uvāca| evamuktā mahātmāno nāradena maharṣiṇā| samayaṃ cakrire rājaṃste'nyonyavaśamāgatāḥ| samakṣaṃ tasya devarṣernāradasyāmitaujasaḥ||

Verse 29

एकैकस्य गृहे कृष्णा वसेद्वर्षमकल्मषा द्रौपद्या नः सहासीनानन्योन्यं योऽभिदर्शयेत्। स नो द्वादश मासानि ब्रह्मचारी वने वसेत्।।

ekaikasya gṛhe kṛṣṇā vasedvarṣamakalmaṣā draupadyā naḥ sahāsīnānanyonyaṃ yo'bhidarśayet| sa no dvādaśa māsāni brahmacārī vane vaset||

Verse 30

कृते तु समये तस्मिन्पाण्डवैर्धर्मचारिभिः। नारदोऽप्यगमत्प्रीत इष्टं देशं महामुनिः।।

kṛte tu samaye tasminpāṇḍavairdharmacāribhiḥ| nārado'pyagamatprīta iṣṭaṃ deśaṃ mahāmuniḥ||

Verse 31

एवं तैः समयः पूर्वं कृतो नारदचोदितैः। न चाभिद्यन्त ते सर्वे तदान्योन्येन भारत।।

evaṃ taiḥ samayaḥ pūrvaṃ kṛto nāradacoditaiḥ| na cābhidyanta te sarve tadānyonyena bhārata||

Verse 32

अभ्यनन्दन्त ते सर्वे तदान्योन्यं च पाण्डवाः। एतद्विस्तरशः सर्वमाख्यातं ते नराधिप।।

abhyanandanta te sarve tadānyonyaṃ ca pāṇḍavāḥ| etadvistaraśaḥ sarvamākhyātaṃ te narādhipa||

Verse 33

काले च तस्मिन्संपन्ने यथावज्जनमेजय।।

kāle ca tasminsaṃpanne yathāvajjanamejaya||