Adhyaya 200

Verse 1

मध्येमार्गं आगतस्य व्यासस्य आज्ञया पाण्डवानां द्रुपदपुरप्रवेशः।। 1 ।। तेषां कुम्भकारगृहे वासः, भैक्षवृत्तिश्च।। 2 ।। द्रौपद्याः स्वयंवरनिर्माणकारणकथनं।। 3 ।। द्रुपदेन कृतां स्वयंवरघोषणां श्रुतवतां क्षत्रियादीनां आगमनं।। 4 ।। सर्वेषां उचिते स्थाने उपवेशनं पाण्डवानां ब्राह्मणमध्ये उपवेशनं।। 5 ।। मङ्गलस्नातायाः स्वलङ्कृताया द्रौपद्या रङ्गमध्ये आगमनं।। 6 ।। धृष्टद्युम्नेन लक्ष्यवेधपणकथनम्।। 7 ।। वैशंपायन उवाच। ततस्ते नरशार्दूला भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः। तं ब्राह्मणं पुरस्कृत्य पाञ्चाल्याश्च स्वयंवरम्। प्रययुर्द्रौपदीं द्रष्टुं तं च देशं महोत्सवम्।।

madhyemārgaṃ āgatasya vyāsasya ājñayā pāṇḍavānāṃ drupadapurapraveśaḥ|| 1 || teṣāṃ kumbhakāragṛhe vāsaḥ, bhaikṣavṛttiśca|| 2 || draupadyāḥ svayaṃvaranirmāṇakāraṇakathanaṃ|| 3 || drupadena kṛtāṃ svayaṃvaraghoṣaṇāṃ śrutavatāṃ kṣatriyādīnāṃ āgamanaṃ|| 4 || sarveṣāṃ ucite sthāne upaveśanaṃ pāṇḍavānāṃ brāhmaṇamadhye upaveśanaṃ|| 5 || maṅgalasnātāyāḥ svalaṅkṛtāyā draupadyā raṅgamadhye āgamanaṃ|| 6 || dhṛṣṭadyumnena lakṣyavedhapaṇakathanam|| 7 || vaiśaṃpāyana uvāca| tataste naraśārdūlā bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ| taṃ brāhmaṇaṃ puraskṛtya pāñcālyāśca svayaṃvaram| prayayurdraupadīṃ draṣṭuṃ taṃ ca deśaṃ mahotsavam||

Verse 2

ततस्ते तं महात्मानं शुद्धात्मानमकल्मषम्। ददृशुः पाण्डवा वीराः पथि द्वैपायनं तदा।।

tataste taṃ mahātmānaṃ śuddhātmānamakalmaṣam| dadṛśuḥ pāṇḍavā vīrāḥ pathi dvaipāyanaṃ tadā||

Verse 3

तस्मै यथावत्सत्कारं कृत्वा तेन च सत्कृताः। कथान्ते चाभ्यनुज्ञाताः प्रययुर्द्रुपदक्षयम्।।

tasmai yathāvatsatkāraṃ kṛtvā tena ca satkṛtāḥ| kathānte cābhyanujñātāḥ prayayurdrupadakṣayam||

Verse 4

पश्यन्तो रमणीयानि वनानि च सरांसि च। तत्रतत्र वसन्तश्च शनैर्जग्मुर्महराथाः।।

paśyanto ramaṇīyāni vanāni ca sarāṃsi ca| tatratatra vasantaśca śanairjagmurmaharāthāḥ||

Verse 5

स्वाध्यायवन्तः शुचयो मधुराः प्रियवादिनः। आनुपूर्व्येण संप्राप्ताः पाञ्चालान्पाण्डुनन्दनाः।।

svādhyāyavantaḥ śucayo madhurāḥ priyavādinaḥ| ānupūrvyeṇa saṃprāptāḥ pāñcālānpāṇḍunandanāḥ||

Verse 6

ते तु दृष्ट्वा पुरं तच्च स्कन्धावारं च पाण्डवाः। कुम्भकारस्य शालायां निवासं चक्रिरे तदा।।

te tu dṛṣṭvā puraṃ tacca skandhāvāraṃ ca pāṇḍavāḥ| kumbhakārasya śālāyāṃ nivāsaṃ cakrire tadā||

Verse 7

तत्र भैक्षं समाजह्रुर्ब्राह्मणीं वृत्तिमाश्रिताः। तान्संप्राप्तांस्तथा वीराञ्जज्ञिरे न नराः क्वचित्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि स्वयंवरपर्वणि द्विशततमोऽध्यायः।। 200 ।।

tatra bhaikṣaṃ samājahrurbrāhmaṇīṃ vṛttimāśritāḥ| tānsaṃprāptāṃstathā vīrāñjajñire na narāḥ kvacit|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi svayaṃvaraparvaṇi dviśatatamo'dhyāyaḥ|| 200 ||

Verse 8

यज्ञसेनस्तु पाञ्चालो भीष्मद्रोमकृतागसम्। ज्ञात्वाऽऽत्मानं तदारेभे त्राणायात्मक्रियां क्षमां।।

yajñasenastu pāñcālo bhīṣmadromakṛtāgasam| jñātvā''tmānaṃ tadārebhe trāṇāyātmakriyāṃ kṣamāṃ||

Verse 9

अवाप्य धृष्टद्युम्नं हि न स द्रोणमचिन्तयत्। स तु वैरप्रसङ्गाच्च भीष्माद्भयमचिन्तयत्।।

avāpya dhṛṣṭadyumnaṃ hi na sa droṇamacintayat| sa tu vairaprasaṅgācca bhīṣmādbhayamacintayat||

Verse 10

कन्यादानात्तु शरणं सोऽमन्यत महीपतिः। यज्ञसेनस्य कामस्तु पाण्डवाय किरीटिने।।

kanyādānāttu śaraṇaṃ so'manyata mahīpatiḥ| yajñasenasya kāmastu pāṇḍavāya kirīṭine||

Verse 11

दास्यामि कृष्मामिति वै न चैनं विवृणोति सः। जामातृबलसंयोगं मेने हि बलवत्तरम्।।

dāsyāmi kṛṣmāmiti vai na cainaṃ vivṛṇoti saḥ| jāmātṛbalasaṃyogaṃ mene hi balavattaram||

Verse 12

सोऽन्वेषमाणः कौन्तेयान्पाञ्चालो जनमेजय। दृढं धनुरथानम्यं कारयामास भारत।।

so'nveṣamāṇaḥ kaunteyānpāñcālo janamejaya| dṛḍhaṃ dhanurathānamyaṃ kārayāmāsa bhārata||

Verse 13

वैयाघ्रपद्यस्योग्रं वै सृञ्जयस्य महीपतिः। तद्धनुः किन्धुरं नाम देवदत्तमुपानयत्।।

vaiyāghrapadyasyograṃ vai sṛñjayasya mahīpatiḥ| taddhanuḥ kindhuraṃ nāma devadattamupānayat||

Verse 14

आयसी तस्य च ज्याऽऽसीत्प्रतिबद्धा महाबला। न तु ज्यां प्रसहेदन्यस्तद्धनुःप्रवरं महत्।।

āyasī tasya ca jyā''sītpratibaddhā mahābalā| na tu jyāṃ prasahedanyastaddhanuḥpravaraṃ mahat||

Verse 15

शङ्करेण वरं दत्तं प्रीतेन च महात्मना। तन्निष्फलं स्यान्न तु मे इति प्रामाण्यमागतः।।

śaṅkareṇa varaṃ dattaṃ prītena ca mahātmanā| tanniṣphalaṃ syānna tu me iti prāmāṇyamāgataḥ||

Verse 16

मया कर्तव्यमधुना दुष्करं लक्ष्यवेधनम्। इति निश्चित्य मनसा कारितं लक्ष्यमुत्तमम्।।

mayā kartavyamadhunā duṣkaraṃ lakṣyavedhanam| iti niścitya manasā kāritaṃ lakṣyamuttamam||

Verse 17

यन्त्रं वैहायसं चापि कारयामास कृत्रिमम्। तेन यन्त्रेण सहितं राजँल्लक्ष्यं च काञ्चनम्।। जज्ञिरे ज्ञातवन्तः।।

yantraṃ vaihāyasaṃ cāpi kārayāmāsa kṛtrimam| tena yantreṇa sahitaṃ rāja~llakṣyaṃ ca kāñcanam|| jajñire jñātavantaḥ||

Verse 18

द्रुपद उवाच। इदं सज्यं धनुः कृत्वा सज्जैरेभिश्च सायकैः। अतीत्य लक्ष्य यो वेद्धा स लब्धा मत्सुतामिति।।

drupada uvāca| idaṃ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā sajjairebhiśca sāyakaiḥ| atītya lakṣya yo veddhā sa labdhā matsutāmiti||

Verse 19

वैशंपायन उवाच। इति स द्रुपदो राजा स्वयंवरमघोषयत्। तच्छ्रुत्वा पार्थिवाः सर्वे समीयुस्तत्र भारत।।

vaiśaṃpāyana uvāca| iti sa drupado rājā svayaṃvaramaghoṣayat| tacchrutvā pārthivāḥ sarve samīyustatra bhārata||

Verse 20

ऋषयश्च महात्मानः स्वयंवरदिदृक्षवः। दुर्योधनपुरोगाश्च सकर्णाः कुरवो नृप।।

ṛṣayaśca mahātmānaḥ svayaṃvaradidṛkṣavaḥ| duryodhanapurogāśca sakarṇāḥ kuravo nṛpa||

Verse 21

यादवा वासुदेवेन सार्धमन्धकवृष्णयः। ततोऽर्चिता राजगुणा द्रुपदेन महात्मना।।

yādavā vāsudevena sārdhamandhakavṛṣṇayaḥ| tato'rcitā rājaguṇā drupadena mahātmanā||

Verse 22

उपोपविष्टा मञ्चेषु द्रष्टुकामाः स्वयंवरम्। ब्राह्मणाश्च महाभागा देशेभ्यः समुपागमन्।।

upopaviṣṭā mañceṣu draṣṭukāmāḥ svayaṃvaram| brāhmaṇāśca mahābhāgā deśebhyaḥ samupāgaman||

Verse 23

ब्राह्मणैरेव सहिताः पाण्डवाः समुपाविशन्। त्रयस्त्रिंशत्सुराः सर्वे विमानैर्व्योम्न्यवस्थिताः।।

brāhmaṇaireva sahitāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan| trayastriṃśatsurāḥ sarve vimānairvyomnyavasthitāḥ||

Verse 24

ततः पौरजनाः सर्वे सागरोद्धूतनिःस्वनाः। शिंशुमारशिरः प्राप्य न्यविशंस्ते स्म पार्थिवाः।। वैहायसमन्तरिक्षगतम्।।

tataḥ paurajanāḥ sarve sāgaroddhūtaniḥsvanāḥ| śiṃśumāraśiraḥ prāpya nyaviśaṃste sma pārthivāḥ|| vaihāyasamantarikṣagatam||

Verse 25

प्रागुत्तरेण नगराद्भूमिभागे समे शुभे। समाजवाटः शुशुभे भवनैः सर्वतो वृतः।। शिंशुमारो जलजन्तुस्तदाकारस्तारासमूहात्मको विष्णुस्तस्य शिरःप्रदेशे ऐशान्यां दिशि। अतएव सा अपराजितादिक् तां दिशं प्राप्य न्यविशन्।।

prāguttareṇa nagarādbhūmibhāge same śubhe| samājavāṭaḥ śuśubhe bhavanaiḥ sarvato vṛtaḥ|| śiṃśumāro jalajantustadākārastārāsamūhātmako viṣṇustasya śiraḥpradeśe aiśānyāṃ diśi| ataeva sā aparājitādik tāṃ diśaṃ prāpya nyaviśan||

Verse 26

प्राकारपरिखोपेतो द्वारतोरणमण्डितः। वितानेन विचित्रेण सर्वतः समलङ्कृतः।।

prākāraparikhopeto dvāratoraṇamaṇḍitaḥ| vitānena vicitreṇa sarvataḥ samalaṅkṛtaḥ||

Verse 27

तूर्यौघशतसङ्कीर्णः परार्ध्यागुरुधूपितः। चन्दनोदकसिक्तश्च माल्यदामोपशोभितः।।

tūryaughaśatasaṅkīrṇaḥ parārdhyāgurudhūpitaḥ| candanodakasiktaśca mālyadāmopaśobhitaḥ||

Verse 28

कैलासशिखरप्रख्यैर्नभस्तलविलेखिभिः। सर्वतः संवृतः शुभ्रैः प्रासादैः सुकृतोच्छ्रयै।।

kailāsaśikharaprakhyairnabhastalavilekhibhiḥ| sarvataḥ saṃvṛtaḥ śubhraiḥ prāsādaiḥ sukṛtocchrayai||

Verse 29

सुवर्णजालसंवीतैर्मणिकुट्टिमभूषणैः। सुखारोहणसोपानैर्महासनपरिच्छदैः।।

suvarṇajālasaṃvītairmaṇikuṭṭimabhūṣaṇaiḥ| sukhārohaṇasopānairmahāsanaparicchadaiḥ||

Verse 30

स्रग्दामसमवच्छन्नैरगुरूत्तमवासितैः। हंसांशुवर्णैर्बहुभिरायोजनसुगन्धिभिः।।

sragdāmasamavacchannairagurūttamavāsitaiḥ| haṃsāṃśuvarṇairbahubhirāyojanasugandhibhiḥ||

Verse 31

असंबाधशतद्वारैः शयनासनशोभितैः। बहुधातुपिनद्धाङ्गैर्हिमवच्छिखरैरिव।।

asaṃbādhaśatadvāraiḥ śayanāsanaśobhitaiḥ| bahudhātupinaddhāṅgairhimavacchikharairiva||

Verse 32

तत्र नानाप्रकारेषु विमानेषु स्वलङ्कृताः। स्पर्धमानास्तदाऽन्योन्यं निषेदुः सर्वपार्थिवाः।।

tatra nānāprakāreṣu vimāneṣu svalaṅkṛtāḥ| spardhamānāstadā'nyonyaṃ niṣeduḥ sarvapārthivāḥ||

Verse 33

तत्रोपविष्टान्ददृशुर्महासत्वान्पृथग्जनाः। राजसिंहान्महाभागान्कृष्णागुरुविभूषितान्।।

tatropaviṣṭāndadṛśurmahāsatvānpṛthagjanāḥ| rājasiṃhānmahābhāgānkṛṣṇāguruvibhūṣitān||

Verse 34

महाप्रसादान्ब्राह्मण्यान्स्वराष्ट्रपरिरक्षिणः। प्रियान्सर्वस्य लोकस्य सुकृतैः कर्मभिः शुभैः।।

mahāprasādānbrāhmaṇyānsvarāṣṭraparirakṣiṇaḥ| priyānsarvasya lokasya sukṛtaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ||

Verse 35

मञ्चेषु च परार्द्ध्येषु पौरजानपदा जनाः। कृष्णादर्शनसिद्ध्यर्थं सर्वतः समुपाविशन्।।

mañceṣu ca parārddhyeṣu paurajānapadā janāḥ| kṛṣṇādarśanasiddhyarthaṃ sarvataḥ samupāviśan||

Verse 36

ब्राह्मणैस्ते च सहिताः पाण्डवाः समुपाविशन्। ऋद्धिं पञ्चालराजस्य पश्यन्तस्तामनुत्तमाम्।।

brāhmaṇaiste ca sahitāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan| ṛddhiṃ pañcālarājasya paśyantastāmanuttamām||

Verse 37

ततः समाजो ववृधे स राजन्दिवसान्बहून्। रत्नप्रदानबहुलः शोभितो नटनर्तकैः।।

tataḥ samājo vavṛdhe sa rājandivasānbahūn| ratnapradānabahulaḥ śobhito naṭanartakaiḥ||

Verse 38

वर्तमाने समाजे तु रमणीयेऽह्नि षोडशे। मैत्रे मुहूर्ते तस्याश्च राजदाराः पुराविदः। पुत्रवत्यः सुवसनाः प्रतिकर्मोपचक्रमुः।।

vartamāne samāje tu ramaṇīye'hni ṣoḍaśe| maitre muhūrte tasyāśca rājadārāḥ purāvidaḥ| putravatyaḥ suvasanāḥ pratikarmopacakramuḥ||

Verse 39

वैडूर्यमयपीठे तु निविष्टां द्रौपदीं तदा। सतूर्यं स्नापयाञ्चक्रुः स्वर्णकुम्भस्थितैर्जलैः।।

vaiḍūryamayapīṭhe tu niviṣṭāṃ draupadīṃ tadā| satūryaṃ snāpayāñcakruḥ svarṇakumbhasthitairjalaiḥ||

Verse 40

तां निवृत्ताभिषेकां च दुकूलद्वयधारिणीम्। निन्युर्मणिस्तम्भवतीं वेदिं वै सुपरिष्कृताम्।।

tāṃ nivṛttābhiṣekāṃ ca dukūladvayadhāriṇīm| ninyurmaṇistambhavatīṃ vediṃ vai supariṣkṛtām||

Verse 41

निवेश्य प्राङ्मुखीं हृष्टां विस्मिताक्ष्यः प्रसाधिकाः। केनालङ्करणेनेमामित्यन्योन्यं व्यलोकयन्।।

niveśya prāṅmukhīṃ hṛṣṭāṃ vismitākṣyaḥ prasādhikāḥ| kenālaṅkaraṇenemāmityanyonyaṃ vyalokayan||

Verse 42

धूपोष्मणा च केशानामार्द्रभावं व्यपोहयन्। बबन्धुरस्या धम्मिल्लं माल्यैः सुरभिगन्धिभिः।।

dhūpoṣmaṇā ca keśānāmārdrabhāvaṃ vyapohayan| babandhurasyā dhammillaṃ mālyaiḥ surabhigandhibhiḥ||

Verse 43

दूर्वामधूकरचितं माल्यं तस्या ददुः करे। चक्रुश्च कृष्णागरुणा पत्रसङ्गं कुचद्वये।।

dūrvāmadhūkaracitaṃ mālyaṃ tasyā daduḥ kare| cakruśca kṛṣṇāgaruṇā patrasaṅgaṃ kucadvaye||

Verse 44

रेजे सा चक्रवाकाङ्का स्वर्णदीर्घा सरिद्वरा। अलकैः कुटिलैस्तस्या मुखं विकसितं बभौ।।

reje sā cakravākāṅkā svarṇadīrghā saridvarā| alakaiḥ kuṭilaistasyā mukhaṃ vikasitaṃ babhau||

Verse 45

आसक्तभृङ्गं कुसुमं शशिम्बिम्बं जिगाय तत्। कालाञ्जनं नयनयोराचारार्थं समादधुः।।

āsaktabhṛṅgaṃ kusumaṃ śaśimbimbaṃ jigāya tat| kālāñjanaṃ nayanayorācārārthaṃ samādadhuḥ||

Verse 46

भूषणं रत्नखचितैरलंचक्रुर्यथोचितम्। माता च तस्याः पृषती हरितालमनश्शिलाम्।।

bhūṣaṇaṃ ratnakhacitairalaṃcakruryathocitam| mātā ca tasyāḥ pṛṣatī haritālamanaśśilām||

Verse 47

अङ्गुलीभ्यामुपादाय तिलकं विदधे मुखे। अलङ्कृतां वधूं दृष्ट्वा योषितो मुदमाययुः।।

aṅgulībhyāmupādāya tilakaṃ vidadhe mukhe| alaṅkṛtāṃ vadhūṃ dṛṣṭvā yoṣito mudamāyayuḥ||

Verse 48

माता न मुमुदे तस्याः पतिः कीदृग्भविष्यति। सौविदल्लाः समागम्य द्रुपदस्याज्ञया ततः।।

mātā na mumude tasyāḥ patiḥ kīdṛgbhaviṣyati| sauvidallāḥ samāgamya drupadasyājñayā tataḥ||

Verse 49

एनामारोपयामासुः करिणीं कुचभूषिताम्। ततोऽवाद्यन्त वाद्यानि मङ्गलानि दिवि स्पृशन्।।

enāmāropayāmāsuḥ kariṇīṃ kucabhūṣitām| tato'vādyanta vādyāni maṅgalāni divi spṛśan||

Verse 50

विलासिनीजनाश्चापि प्रवरं करिणीशतम्। माङ्गल्यगीतं गायन्त्यः पार्स्वयोरुभयोर्ययुः।।

vilāsinījanāścāpi pravaraṃ kariṇīśatam| māṅgalyagītaṃ gāyantyaḥ pārsvayorubhayoryayuḥ||

Verse 51

जनापसरणे व्यग्राः प्रतिहार्यः पुरा ययुः। कोलाहलो महानासीत्तस्मिन्पुरवरे तदा।।

janāpasaraṇe vyagrāḥ pratihāryaḥ purā yayuḥ| kolāhalo mahānāsīttasminpuravare tadā||

Verse 52

धृष्टद्युम्नो ययावग्रे हयमारुह्य भारत। द्रुपदो रङ्गदेशे तु बलेन महता युतः।।

dhṛṣṭadyumno yayāvagre hayamāruhya bhārata| drupado raṅgadeśe tu balena mahatā yutaḥ||

Verse 53

तस्थौ व्यूह्य महानीकं पालितं दृढधन्विभिः। आप्लुताङ्गीं सुवसनां सर्वाभरणभूषिताम्।।

tasthau vyūhya mahānīkaṃ pālitaṃ dṛḍhadhanvibhiḥ| āplutāṅgīṃ suvasanāṃ sarvābharaṇabhūṣitām||

Verse 54

मालां च समुपादाय काञ्चनीं समलङ्कृताम्। आगतां ददृशुः सर्वे रङ्गभूमिमलङ्कृताम्।।

mālāṃ ca samupādāya kāñcanīṃ samalaṅkṛtām| āgatāṃ dadṛśuḥ sarve raṅgabhūmimalaṅkṛtām||

Verse 55

अवतीर्णा ततो रङ्गं द्रौपदी भरतर्षभ। तस्थौ प्रमुदितान्सर्वान्नृपतीन्रङ्गमण्डले। प्रेक्षन्ती व्रीडितापाङ्गी द्रष्टृणां सुमनोहरा।।

avatīrṇā tato raṅgaṃ draupadī bharatarṣabha| tasthau pramuditānsarvānnṛpatīnraṅgamaṇḍale| prekṣantī vrīḍitāpāṅgī draṣṭṛṇāṃ sumanoharā||

Verse 56

पुरोहितः सोमकानां मन्त्रविद्ब्राह्मणः शुचिः। परिस्तीर्य जुहावाग्निमाज्येन विधिवत्तदा।।

purohitaḥ somakānāṃ mantravidbrāhmaṇaḥ śuciḥ| paristīrya juhāvāgnimājyena vidhivattadā||

Verse 57

संतर्पयित्वा ज्वलनं ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च। वारयामास सर्वाणि वादित्राणि समन्ततः।।

saṃtarpayitvā jvalanaṃ brāhmaṇānsvasti vācya ca| vārayāmāsa sarvāṇi vāditrāṇi samantataḥ||

Verse 58

निःशब्दे तु कृते तस्मिन्धृष्टद्युम्नो विशांपते। कृष्णामादाय विधिवन्मेघदुन्दुभिनिःस्वनः।।

niḥśabde tu kṛte tasmindhṛṣṭadyumno viśāṃpate| kṛṣṇāmādāya vidhivanmeghadundubhiniḥsvanaḥ||

Verse 59

रङ्गमध्यं गतस्तत्र मेघगम्भीरया गिरा। वाक्यमुच्चैर्जगादेदं श्लक्ष्णमर्थवदुत्तमम्।।

raṅgamadhyaṃ gatastatra meghagambhīrayā girā| vākyamuccairjagādedaṃ ślakṣṇamarthavaduttamam||

Verse 60

इदं धनुर्लक्ष्यमिमे च बाणाः शृण्वन्तु मे भूपतयः समेताः। छिद्रेण यन्त्रस्य मसर्पयध्वं शरैः शितैर्व्योमचरैर्दशार्धैः।।

idaṃ dhanurlakṣyamime ca bāṇāḥ śṛṇvantu me bhūpatayaḥ sametāḥ| chidreṇa yantrasya masarpayadhvaṃ śaraiḥ śitairvyomacarairdaśārdhaiḥ||

Verse 61

एतन्महत्कर्म करोति यो वै कुलेन रूपेण बलेन युक्तः। तस्याद्य भार्या भगिनी ममेयं कृष्णा भवित्री न मृषा ब्रवीमि।।

etanmahatkarma karoti yo vai kulena rūpeṇa balena yuktaḥ| tasyādya bhāryā bhaginī mameyaṃ kṛṣṇā bhavitrī na mṛṣā bravīmi||

Verse 62

तानेवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रः पश्चादिदं तां भगिनीमुवाच। नाम्ना च गोत्रेण च कर्मणा च संकीर्तयन्भूमिपतीन्समेतान्।।

tānevamuktvā drupadasya putraḥ paścādidaṃ tāṃ bhaginīmuvāca| nāmnā ca gotreṇa ca karmaṇā ca saṃkīrtayanbhūmipatīnsametān||