Adhyaya 188

Verse 1

भूतले पतितं राजानं दृष्ट्वा तत्समीपे तपत्या आगमनम्।। 1 ।। तयोः संवादः।। 2 ।। गन्धर्व उवाच। अथ तस्यामदृश्यायां नृपतिः काममोहितः। पातनः शत्रुसङ्घानां पपात धरणीतले।।

bhūtale patitaṃ rājānaṃ dṛṣṭvā tatsamīpe tapatyā āgamanam|| 1 || tayoḥ saṃvādaḥ|| 2 || gandharva uvāca| atha tasyāmadṛśyāyāṃ nṛpatiḥ kāmamohitaḥ| pātanaḥ śatrusaṅghānāṃ papāta dharaṇītale||

Verse 2

तस्मिन्निपतिते भूमावथ सा चारुहासिनी। पुनः पीनायतश्रोणी दर्शयामास तं नृपम्।।

tasminnipatite bhūmāvatha sā cāruhāsinī| punaḥ pīnāyataśroṇī darśayāmāsa taṃ nṛpam||

Verse 3

अथाबभाषे कल्याणी वाचा मधुरया नृपम्। तं कुरूणां कुलकरं कामाभिहतचेतसम्।।

athābabhāṣe kalyāṇī vācā madhurayā nṛpam| taṃ kurūṇāṃ kulakaraṃ kāmābhihatacetasam||

Verse 4

उवाच मधुरं वाक्यं तपती हसतीव सा। उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते न त्वमर्हस्यरिन्दम।।

uvāca madhuraṃ vākyaṃ tapatī hasatīva sā| uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te na tvamarhasyarindama||

Verse 5

मोहं नृपतिशार्दूल गन्तुमाविष्कृतः क्षितौ। एवमुक्तोऽथ नृपतिर्वाचा मधुरया तदा।।

mohaṃ nṛpatiśārdūla gantumāviṣkṛtaḥ kṣitau| evamukto'tha nṛpatirvācā madhurayā tadā||

Verse 6

ददर्श विपुलश्रोणीं तामेवाभिमुखे स्थिताम्। अथ तामसितापाङ्गीमाबभाषे स पार्थिवः।।

dadarśa vipulaśroṇīṃ tāmevābhimukhe sthitām| atha tāmasitāpāṅgīmābabhāṣe sa pārthivaḥ||

Verse 7

मन्मथाग्निपरीतात्मा सन्दिग्धाक्षरया गिरा। साधु त्वमसितापाङ्गि कामार्तं मत्तकाशिनि।।

manmathāgniparītātmā sandigdhākṣarayā girā| sādhu tvamasitāpāṅgi kāmārtaṃ mattakāśini||

Verse 8

भजस्व भजमानं मां प्राणा हि प्रजहन्ति माम्। त्वदर्थं हि विशालाक्षि मामयं निशितैः शरैः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि चैत्ररथपर्वणि अष्टाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 188 ।।

bhajasva bhajamānaṃ māṃ prāṇā hi prajahanti mām| tvadarthaṃ hi viśālākṣi māmayaṃ niśitaiḥ śaraiḥ|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi caitrarathaparvaṇi aṣṭāśītyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 188 ||

Verse 9

कामः कमलगर्भाभे प्रतिविध्यन्न शाम्यति। दष्टमेवमनाक्रन्दे भद्रे काममहाहिना।। प्रजहन्ति प्रजहति।।

kāmaḥ kamalagarbhābhe pratividhyanna śāmyati| daṣṭamevamanākrande bhadre kāmamahāhinā|| prajahanti prajahati||

Verse 10

सा त्वं पीनायतश्रोणी मामाप्नुहि वरानने। त्वदधीना हि मे प्राणाः किन्नरोद्गीतभाषिणि।।

sā tvaṃ pīnāyataśroṇī māmāpnuhi varānane| tvadadhīnā hi me prāṇāḥ kinnarodgītabhāṣiṇi||

Verse 11

चारुसर्वानवद्याङ्गि पद्मेन्दुप्रतिमानने। न ह्यहं त्वदृते भीरु शक्ष्यामि खलु जीवितुम्।।

cārusarvānavadyāṅgi padmendupratimānane| na hyahaṃ tvadṛte bhīru śakṣyāmi khalu jīvitum||

Verse 12

कामः कमलपत्राक्षि प्रतिविध्यति मामयम्। तस्मात्कुरु विशालाक्षि मय्यनुक्रोशमङ्गने।।

kāmaḥ kamalapatrākṣi pratividhyati māmayam| tasmātkuru viśālākṣi mayyanukrośamaṅgane||

Verse 13

भक्तं मामसितापाङ्गि न परित्यक्तुमर्हसि। त्वं हि मां प्रीतियोगेन त्रातुमर्हसि भामिनि।।

bhaktaṃ māmasitāpāṅgi na parityaktumarhasi| tvaṃ hi māṃ prītiyogena trātumarhasi bhāmini||

Verse 14

त्वद्दर्शनकृतस्नेहं मनश्चलति मे भृशम्। न त्वां दृष्ट्वा पुनश्चान्यां द्रष्टुं कल्याणि रोचते।।

tvaddarśanakṛtasnehaṃ manaścalati me bhṛśam| na tvāṃ dṛṣṭvā punaścānyāṃ draṣṭuṃ kalyāṇi rocate||

Verse 15

प्रसीद वशगोऽहं ते भक्तं मां भज भामिनि। दृष्ट्वैव त्वां वरारोहे मन्मथो भृशमङ्गने।।

prasīda vaśago'haṃ te bhaktaṃ māṃ bhaja bhāmini| dṛṣṭvaiva tvāṃ varārohe manmatho bhṛśamaṅgane||

Verse 16

अन्तर्गतं विशालाक्षि विध्यति स्म पतत्त्रिभिः। मन्मथाग्निसमुद्भूतं दाहं कमललोचने।।

antargataṃ viśālākṣi vidhyati sma patattribhiḥ| manmathāgnisamudbhūtaṃ dāhaṃ kamalalocane||

Verse 17

प्रीतिसंयोगयुक्ताभिरद्भिः प्रह्लादयस्व मे। पुष्पायुधं दुराधर्षं प्रचण्डशरकार्मुकम्।।

prītisaṃyogayuktābhiradbhiḥ prahlādayasva me| puṣpāyudhaṃ durādharṣaṃ pracaṇḍaśarakārmukam||

Verse 18

त्वद्दर्शनसमुद्भूतं विध्यन्तं दुःसहैः शरैः। उपशामय कल्याणि आत्मदानेन भामिनि।।

tvaddarśanasamudbhūtaṃ vidhyantaṃ duḥsahaiḥ śaraiḥ| upaśāmaya kalyāṇi ātmadānena bhāmini||

Verse 19

गान्धर्वेण विवाहेन मामुपैहि वराङ्गने। विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते।।

gāndharveṇa vivāhena māmupaihi varāṅgane| vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate||

Verse 20

तपत्युवाच। नाहमीशाऽऽत्मनो राजन्कन्या पितृमती ह्यहम्। मयि चेदस्ति ते प्रीतिर्याचस्व पितरं मम।।

tapatyuvāca| nāhamīśā''tmano rājankanyā pitṛmatī hyaham| mayi cedasti te prītiryācasva pitaraṃ mama||

Verse 21

यथा हि ते मया प्राणाः संभृताश्च नरेश्वर। दर्शनादेव भूयस्त्वं तथा प्राणान्ममाहरः।।

yathā hi te mayā prāṇāḥ saṃbhṛtāśca nareśvara| darśanādeva bhūyastvaṃ tathā prāṇānmamāharaḥ||

Verse 22

न चाहमीशा देहस्य तस्मान्नृपतिसत्तम। समीपं नोपगच्छामि न स्वतन्त्रा हि योषितः।।

na cāhamīśā dehasya tasmānnṛpatisattama| samīpaṃ nopagacchāmi na svatantrā hi yoṣitaḥ||

Verse 23

का हि सर्वेषु लोकेषु विश्रुताभिजनं नृपम्। कन्या नाभिलषेन्नाथं भार्तारं भक्तवत्सलम्।।

kā hi sarveṣu lokeṣu viśrutābhijanaṃ nṛpam| kanyā nābhilaṣennāthaṃ bhārtāraṃ bhaktavatsalam||

Verse 24

तस्मादेवं गते काले याचस्व पितरं मम। आदित्यं प्रणिपातेन तपसा नियमेन च।।

tasmādevaṃ gate kāle yācasva pitaraṃ mama| ādityaṃ praṇipātena tapasā niyamena ca||

Verse 25

स चेत्कामयते दातुं तव मामरिसूदन। भविष्याम्यद्य ते राजन्सततं वशवर्तिनी।।

sa cetkāmayate dātuṃ tava māmarisūdana| bhaviṣyāmyadya te rājansatataṃ vaśavartinī||

Verse 26

अहं हि तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता। अस्य लोकप्रदीपस्य सवितुः क्षत्रियर्षभ।।

ahaṃ hi tapatī nāma sāvitryavarajā sutā| asya lokapradīpasya savituḥ kṣatriyarṣabha||