Adhyaya 175

Verse 1

कुन्त्या बकं प्रति स्वपुत्रप्रेषणवचनम्।। 1 ।। कुन्त्युवाच। न विषादस्त्वया कार्यो भयादस्मात्कथंचन। उपायः परिदृष्टोऽत्र तस्मान्मोक्षाय रक्षसः।।

kuntyā bakaṃ prati svaputrapreṣaṇavacanam|| 1 || kuntyuvāca| na viṣādastvayā kāryo bhayādasmātkathaṃcana| upāyaḥ paridṛṣṭo'tra tasmānmokṣāya rakṣasaḥ||

Verse 2

नैव स्वयं सपुत्रस्य गमनं तत्र रोचये। एकस्तव सुतो बालः कन्या चैका तपस्विनी। न चैतयोस्तथा पत्न्या गमनं तव रोचये।।

naiva svayaṃ saputrasya gamanaṃ tatra rocaye| ekastava suto bālaḥ kanyā caikā tapasvinī| na caitayostathā patnyā gamanaṃ tava rocaye||

Verse 3

मम पञ्च सुता ब्रह्मंस्तेषामेको गमिष्यति। त्वदर्थं बलिमादाय तस्य पापस्य रक्षसः।।

mama pañca sutā brahmaṃsteṣāmeko gamiṣyati| tvadarthaṃ balimādāya tasya pāpasya rakṣasaḥ||

Verse 4

ब्राह्मण उवाच। नाहमेतत्करिष्यामि जीवितार्थी कथंचन। ब्राह्मणस्यातिथेश्चैव स्वार्थे प्राणान्वियोजयन्।।

brāhmaṇa uvāca| nāhametatkariṣyāmi jīvitārthī kathaṃcana| brāhmaṇasyātitheścaiva svārthe prāṇānviyojayan||

Verse 5

न त्वेतदकुलीनासु नाधर्मिष्ठासु विद्यते। यद्ब्राह्ममार्थं विसृजेदात्मानमपि चात्मजम्।।

na tvetadakulīnāsu nādharmiṣṭhāsu vidyate| yadbrāhmamārthaṃ visṛjedātmānamapi cātmajam||

Verse 6

आत्मनस्तु वधः श्रेयो बोद्धव्यमिति रोचते। ब्रहम्वध्याऽऽत्मवध्या वा श्रेयानात्मवधो मम।।

ātmanastu vadhaḥ śreyo boddhavyamiti rocate| brahamvadhyā''tmavadhyā vā śreyānātmavadho mama||

Verse 7

ब्रह्मवध्या परं पापं निष्कृतिर्नात्र विद्यते। अबुद्धिपूर्वं कृत्वापि प्रत्यवायो हि विद्यते।।

brahmavadhyā paraṃ pāpaṃ niṣkṛtirnātra vidyate| abuddhipūrvaṃ kṛtvāpi pratyavāyo hi vidyate||

Verse 8

न त्वहं वधमाकाङ्क्षे स्वयमेवात्मनः शुभे। परैः कृते वधे पापं न किंचिन्मयि विद्यते।।

na tvahaṃ vadhamākāṅkṣe svayamevātmanaḥ śubhe| paraiḥ kṛte vadhe pāpaṃ na kiṃcinmayi vidyate||

Verse 9

अभिसंधौ कृते तस्मिन्ब्राह्मणस्य वधे मया। निष्कृतिं न प्रपश्यामि नृशंसं क्षुद्रमेव च।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि पञ्चसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 175 ।।

abhisaṃdhau kṛte tasminbrāhmaṇasya vadhe mayā| niṣkṛtiṃ na prapaśyāmi nṛśaṃsaṃ kṣudrameva ca|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi pañcasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 175 ||

Verse 10

आगतस्य गृहं त्यागस्तथैव शरणार्थिनः। याचमानस्य च वधो नृशंसो गर्हितो बुधैः।।

āgatasya gṛhaṃ tyāgastathaiva śaraṇārthinaḥ| yācamānasya ca vadho nṛśaṃso garhito budhaiḥ||

Verse 11

कुर्यान्न निन्दितं कर्म न नृशंसं कथंचन। इति पूर्वे महात्मान आपद्धर्मविदो विदुः।।

kuryānna ninditaṃ karma na nṛśaṃsaṃ kathaṃcana| iti pūrve mahātmāna āpaddharmavido viduḥ||

Verse 12

श्रेयांस्तु सहदारस्य विनाशोऽद्य मम स्वयम्। ब्राह्मणस्य वधं नाहमनुमंस्ये कदाचन।।

śreyāṃstu sahadārasya vināśo'dya mama svayam| brāhmaṇasya vadhaṃ nāhamanumaṃsye kadācana||

Verse 13

कुन्त्युवाच। ममाप्येषा मतिर्ब्रह्मन्विप्रा रक्ष्या इति स्थिरा। न चाप्यनिष्टः पुत्रो मे यदि पुत्रशतं भवेत्।।

kuntyuvāca| mamāpyeṣā matirbrahmanviprā rakṣyā iti sthirā| na cāpyaniṣṭaḥ putro me yadi putraśataṃ bhavet||

Verse 14

न चासौ राक्षसः शक्तो मम पुत्रविनाशने। वीर्यमन्मन्त्रसिद्धश्च तेजस्वी च सुतो मम।।

na cāsau rākṣasaḥ śakto mama putravināśane| vīryamanmantrasiddhaśca tejasvī ca suto mama||

Verse 15

राक्षसाय च तत्सर्वं प्रापयिष्यति भोजनम्। मोक्षयिष्यति चात्मानमिति मे निश्चिता मतिः।।

rākṣasāya ca tatsarvaṃ prāpayiṣyati bhojanam| mokṣayiṣyati cātmānamiti me niścitā matiḥ||

Verse 16

समागताश्च वीरेण दृष्टपूर्वाश्च राक्षसाः। बलवन्तो महाकाया निहताश्चाप्यनेकशः।।

samāgatāśca vīreṇa dṛṣṭapūrvāśca rākṣasāḥ| balavanto mahākāyā nihatāścāpyanekaśaḥ||

Verse 17

न त्विदं केषुचिद्ब्रह्मान्व्याहर्तव्यं कथंचन। विद्यार्थिनो हि मे पुत्रान्विप्रकुर्युः कुतूहलात्।। अभिसन्धौ अभिप्राये।।

na tvidaṃ keṣucidbrahmānvyāhartavyaṃ kathaṃcana| vidyārthino hi me putrānviprakuryuḥ kutūhalāt|| abhisandhau abhiprāye||

Verse 18

गुरुणा चाननुज्ञातो ग्राहयेद्यः सुतो मम। न स कुर्यात्तथा कार्यं विद्ययेति सतां मतम्।।

guruṇā cānanujñāto grāhayedyaḥ suto mama| na sa kuryāttathā kāryaṃ vidyayeti satāṃ matam||

Verse 19

वैशंपायन उवाच। एवमुक्तस्तु पृथया स विप्रो भार्यया सह। हृष्टः संपूजयामास तद्वाक्यममृतोपमम्।।

vaiśaṃpāyana uvāca| evamuktastu pṛthayā sa vipro bhāryayā saha| hṛṣṭaḥ saṃpūjayāmāsa tadvākyamamṛtopamam||

Verse 20

ततः कुन्ती च विप्रश्च सहितावनिलात्मजम्। तमब्रूतां कुरुष्वेति स तथेत्यब्रवीच्च तौ।।

tataḥ kuntī ca vipraśca sahitāvanilātmajam| tamabrūtāṃ kuruṣveti sa tathetyabravīcca tau||