Adhyaya 125

Verse 1

ब्रह्मलोकं जिगमिषोः पाण्डोः तव पुत्रा भविष्यन्तीत्युक्त्वा ऋषिभिः प्रतिनिवर्तनम्।। 1 ।। वैशंपायन उवाच। तत्रापि तपसि श्रेष्ठे वर्तमानः स वीर्यवान्। सिद्धचारणसङ्घानां बभूव प्रियदर्शनः।।

brahmalokaṃ jigamiṣoḥ pāṇḍoḥ tava putrā bhaviṣyantītyuktvā ṛṣibhiḥ pratinivartanam|| 1 || vaiśaṃpāyana uvāca| tatrāpi tapasi śreṣṭhe vartamānaḥ sa vīryavān| siddhacāraṇasaṅghānāṃ babhūva priyadarśanaḥ||

Verse 2

सुश्रूषुरनहंवादी संयतात्मा जितेन्द्रियः। स्वर्गं गन्तुं पराक्रान्तः स्वेन वीर्येण भारत।।

suśrūṣuranahaṃvādī saṃyatātmā jitendriyaḥ| svargaṃ gantuṃ parākrāntaḥ svena vīryeṇa bhārata||

Verse 3

केषांचिदभवद्भ्राता केषांचिदभवत्सखा। ऋषयस्त्वपरे चैनं पुत्रवत्पर्यपालयन्।।

keṣāṃcidabhavadbhrātā keṣāṃcidabhavatsakhā| ṛṣayastvapare cainaṃ putravatparyapālayan||

Verse 4

स तु कालेन महता प्राप्य निष्कल्मषं तपः। ब्रह्मर्षिसदृशः पाण्डुर्बभूव भरतर्षभ।।

sa tu kālena mahatā prāpya niṣkalmaṣaṃ tapaḥ| brahmarṣisadṛśaḥ pāṇḍurbabhūva bharatarṣabha||

Verse 5

अमावास्यां तु सहिता ऋषयः संशितव्रताः। ब्रह्माणं द्रष्टुकामास्ते संप्रतस्थुर्महर्षयः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि संभवपर्वणि पञ्चविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 125 ।।

amāvāsyāṃ tu sahitā ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ| brahmāṇaṃ draṣṭukāmāste saṃpratasthurmaharṣayaḥ|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi saṃbhavaparvaṇi saṃbhavaparvaṇi pañcaviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 125 ||

Verse 6

संप्रयातानृषीन्दृष्ट्वा पाण्डुर्वचनमब्रवीत्। भवन्तः क्व गमिष्यन्ति ब्रूत मे वदतां वराः।।

saṃprayātānṛṣīndṛṣṭvā pāṇḍurvacanamabravīt| bhavantaḥ kva gamiṣyanti brūta me vadatāṃ varāḥ||

Verse 7

ऋषय ऊचुः। समावायो महानद्य ब्रह्मलोके महात्मनाम्। देवानां च ऋषीणां च पितॄणां च महात्मनाम्। वयं तत्र गमिष्यामो द्रष्टुकामाः स्वयंभुवम्।।

ṛṣaya ūcuḥ| samāvāyo mahānadya brahmaloke mahātmanām| devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ ca mahātmanām| vayaṃ tatra gamiṣyāmo draṣṭukāmāḥ svayaṃbhuvam||

Verse 8

वैशंपायन उवाच। पाण्डुरुत्थाय सहसा गन्तुकामो महर्षिभिः। स्वर्गपारं तितीर्षुः स शतशृङ्गादुदङ्मुखः।।

vaiśaṃpāyana uvāca| pāṇḍurutthāya sahasā gantukāmo maharṣibhiḥ| svargapāraṃ titīrṣuḥ sa śataśṛṅgādudaṅmukhaḥ||

Verse 9

प्रतस्थे सह पत्नीभ्यामब्रुवंस्तं च तापसाः। उपर्युपरि गच्छन्तः शैलराजमुदङ्मुखाः।।

pratasthe saha patnībhyāmabruvaṃstaṃ ca tāpasāḥ| uparyupari gacchantaḥ śailarājamudaṅmukhāḥ||

Verse 10

दृष्टवन्तो गिरौ रम्ये दुर्गान्देशान्बहून्वयम्। विमानशतसंबाधां गीतस्वरनिनादिताम्।। अमावास्यां प्राप्य।।

dṛṣṭavanto girau ramye durgāndeśānbahūnvayam| vimānaśatasaṃbādhāṃ gītasvaranināditām|| amāvāsyāṃ prāpya||

Verse 11

आक्रीडभूमिं देवानां गन्धर्वाप्सरसां तथा। उद्यानानि कुबेरस्य समानि विषमाणि च।।

ākrīḍabhūmiṃ devānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā| udyānāni kuberasya samāni viṣamāṇi ca||

Verse 12

महानदीनितम्बांश्च गहनान्गिरिगह्वरान्। सन्ति नित्यहिमा देशा निर्वृक्षमृगपक्षिणः।।

mahānadīnitambāṃśca gahanāngirigahvarān| santi nityahimā deśā nirvṛkṣamṛgapakṣiṇaḥ||

Verse 13

सन्ति क्वचिन्महादर्यो दुर्गाः काश्चिद्दुरासदाः। नातिक्रामेत पक्षी यान्कुत एवेतरे मृगाः।।

santi kvacinmahādaryo durgāḥ kāściddurāsadāḥ| nātikrāmeta pakṣī yānkuta evetare mṛgāḥ||

Verse 14

वायुरेको हि यात्यत्र सिद्धाश्च परमर्षयः। गच्छन्त्यौ शैलराजेऽस्मिन्राजपुत्र्यौ कथं न्विमे।।

vāyureko hi yātyatra siddhāśca paramarṣayaḥ| gacchantyau śailarāje'sminrājaputryau kathaṃ nvime||

Verse 15

न सीदेतामदुःखार्हे मा गमो भरतर्षभ। पाण्डुरुवाच। अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते।।

na sīdetāmaduḥkhārhe mā gamo bharatarṣabha| pāṇḍuruvāca| aprajasya mahābhāgā na dvāraṃ paricakṣate||

Verse 16

स्वर्गे तेनाभितप्तोऽहमप्रजस्तु ब्रवीमि वः। सोऽहमुग्रेण तपसा सभार्यस्त्यक्तजीवितः।।

svarge tenābhitapto'hamaprajastu bravīmi vaḥ| so'hamugreṇa tapasā sabhāryastyaktajīvitaḥ||

Verse 17

अनपत्योऽपि विन्देयं स्वर्गमुग्रेण कर्मणा। ऋषय ऊचुः। अस्ति वै तव धर्मात्मन्विद्म देवोपम शुभम्।।

anapatyo'pi vindeyaṃ svargamugreṇa karmaṇā| ṛṣaya ūcuḥ| asti vai tava dharmātmanvidma devopama śubham||

Verse 18

अपत्यमनघं राजन्वयं दिव्येन चक्षुषा। दैवोद्दिष्टं नरव्याघ्र कर्मणेहोपपादय।।

apatyamanaghaṃ rājanvayaṃ divyena cakṣuṣā| daivoddiṣṭaṃ naravyāghra karmaṇehopapādaya||

Verse 19

अक्लिष्टं फलमव्यग्रो विन्दते बुद्धिमान्नरः। तस्मिन्दृष्टे फले राजन्प्रयत्नं कर्तुमर्हसि।। विमानशतेन संबाधं संकटं यस्यां सा।।

akliṣṭaṃ phalamavyagro vindate buddhimānnaraḥ| tasmindṛṣṭe phale rājanprayatnaṃ kartumarhasi|| vimānaśatena saṃbādhaṃ saṃkaṭaṃ yasyāṃ sā||

Verse 20

अपत्यं गुणसंपन्नं लब्धा प्रीतिकरं ह्यसि। वैशंपायन उवाच। तच्छ्रुत्वा तापसवचः पाण्डुस्चिन्तापरोऽभवत्।। अव्यग्रो विन्दतेऽतो व्यग्रो माभूरित्यर्थः।।

apatyaṃ guṇasaṃpannaṃ labdhā prītikaraṃ hyasi| vaiśaṃpāyana uvāca| tacchrutvā tāpasavacaḥ pāṇḍuscintāparo'bhavat|| avyagro vindate'to vyagro mābhūrityarthaḥ||

Verse 21

आत्मनो मृगशापेन जानन्नुपहतां क्रियाम्।।

ātmano mṛgaśāpena jānannupahatāṃ kriyām||