Adhyaya 111

Verse 1

विचित्रवीर्यस्य अम्बिकाम्बालिकाश्यां विवाहः।। 1 ।। विचित्रवीर्यमरणम्।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। अम्बायां निर्गतायां तु भीष्मः शान्तनवस्तदा। न्यायेन कारयामास राज्ञो वैवाहिकीं क्रियाम्।।

vicitravīryasya ambikāmbālikāśyāṃ vivāhaḥ|| 1 || vicitravīryamaraṇam|| 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| ambāyāṃ nirgatāyāṃ tu bhīṣmaḥ śāntanavastadā| nyāyena kārayāmāsa rājño vaivāhikīṃ kriyām||

Verse 2

अम्बिकाम्बालिके चैव परिणीयाग्निसंनिधौ। तयोः पाणी गृहीत्वा तु कौरव्यो रूपदर्पितः। विचित्रवीर्यो धर्मात्मा कामात्मा समपद्यत।।

ambikāmbālike caiva pariṇīyāgnisaṃnidhau| tayoḥ pāṇī gṛhītvā tu kauravyo rūpadarpitaḥ| vicitravīryo dharmātmā kāmātmā samapadyata||

Verse 3

ते चापि बृहतीश्यामे नीलकुञ्चितमूर्धजे। रक्ततुङ्गनखोपेते पीनश्रोणिपयोधऱे।।

te cāpi bṛhatīśyāme nīlakuñcitamūrdhaje| raktatuṅganakhopete pīnaśroṇipayodhaṟe||

Verse 4

आत्मनः प्रतिरूपोऽसौ लब्धः पतिरिति स्थिते। विचित्रवीर्यं कल्याण्यौ पूजयामासतुः शुभे।। बृहतीश्यामे बृहतीपुष्पद्रक्तश्यामे।।

ātmanaḥ pratirūpo'sau labdhaḥ patiriti sthite| vicitravīryaṃ kalyāṇyau pūjayāmāsatuḥ śubhe|| bṛhatīśyāme bṛhatīpuṣpadraktaśyāme||

Verse 5

अन्योन्यं प्रति सक्ते च एकभावे इव स्थिते। स चाश्विरूपसदृशो देवतुल्यपराक्रमः। सर्वासामेव नारीणां चित्तप्रमथनो रहः।।

anyonyaṃ prati sakte ca ekabhāve iva sthite| sa cāśvirūpasadṛśo devatulyaparākramaḥ| sarvāsāmeva nārīṇāṃ cittapramathano rahaḥ||

Verse 6

ताभ्यां सह समाः सप्त विहरन्पृथिवीपतिः। विचित्रवीर्यस्तरुणो यक्ष्मणा समगृह्यत।।

tābhyāṃ saha samāḥ sapta viharanpṛthivīpatiḥ| vicitravīryastaruṇo yakṣmaṇā samagṛhyata||

Verse 7

सुहृदां यतमानानामाप्तैः सह चिकित्सकैः। जगामास्तमिवादित्यः कौरव्यो यमसादनम्।।

suhṛdāṃ yatamānānāmāptaiḥ saha cikitsakaiḥ| jagāmāstamivādityaḥ kauravyo yamasādanam||

Verse 8

धर्मात्मा स तु गाङ्गेयः चिन्ताशोकपरायणः। प्रेतकार्याणि सर्वाणि तस्य सम्यगकारयत्।।

dharmātmā sa tu gāṅgeyaḥ cintāśokaparāyaṇaḥ| pretakāryāṇi sarvāṇi tasya samyagakārayat||

Verse 9

राज्ञो विचित्रवीर्यस्य सत्यवत्या मते स्थितः। ऋत्विग्बिः सहितो भीष्मः सर्वैश्च कुरुपुङ्गवैः।। प्रसीद यज्ञसेनेह गतिर्मे भव सोमक।।

rājño vicitravīryasya satyavatyā mate sthitaḥ| ṛtvigbiḥ sahito bhīṣmaḥ sarvaiśca kurupuṅgavaiḥ|| prasīda yajñaseneha gatirme bhava somaka||