Chapter 4

Section 1

संधि विग्रहयोर् आसनं यानं च व्याख्यातम्

saṃdhi vigrahayor āsanaṃ yānaṃ ca vyākhyātam

Section 2

स्थानम् आसनम् उपेक्षणं चैत्य् आसन पर्यायाः

sthānam āsanam upekṣaṇaṃ caity āsana paryāyāḥ

Section 3

विशेषस् तु गुण एकदेशे स्थानम् स्व वृद्धि प्राप्त्य् अर्थम् आसनम् उपायानाम् अप्रयोग उपेक्षणम्

viśeṣas tu guṇa ekadeśe sthānam sva vṛddhi prāpty artham āsanam upāyānām aprayoga upekṣaṇam

Section 4

अतिसंधान कामयोर् अरि विजिगीष्वोर् उपहन्तुम् अशक्तयोर् विगृह्याअसनं संधाय वा

atisaṃdhāna kāmayor ari vijigīṣvor upahantum aśaktayor vigṛhyāasanaṃ saṃdhāya vā

Section 5

यदा वा पश्येत् स्व दण्डैर् मित्र अटवी दण्डैर् वा समं ज्यायांसं वा कर्शयितुम् उत्सहे इति तदा कृत बाह्य अभ्यन्तर कृत्यो विगृह्याअसीत

yadā vā paśyet sva daṇḍair mitra aṭavī daṇḍair vā samaṃ jyāyāṃsaṃ vā karśayitum utsahe iti tadā kṛta bāhya abhyantara kṛtyo vigṛhyāasīta

Section 6

यदा वा पश्येत् उत्साह युक्ता मे प्रकृतयः संहता विवृद्धाः स्व कर्माण्य् अव्याहताश् चरिष्यन्ति परस्य वा कर्माण्य् उपहनिष्यन्ति इति तदा विगृह्याअसीत

yadā vā paśyet utsāha yuktā me prakṛtayaḥ saṃhatā vivṛddhāḥ sva karmāṇy avyāhatāś cariṣyanti parasya vā karmāṇy upahaniṣyanti iti tadā vigṛhyāasīta

Section 7 a

यदा वा पश्येत् परस्यापचरिताः क्षीणा लुब्धाः स्व चक्र स्तेन अटवी व्यथिता वा प्रकृतयः स्वयम् उपजापेन वा माम् एष्यन्ति सम्पन्ना मे वार्त्ता विपन्ना परस्य तस्य प्रकृतयो दुर्भिक्ष उपहता माम् एष्यन्ति विपन्ना मे वार्त्ता सम्पन्ना परस्य

yadā vā paśyet parasyāpacaritāḥ kṣīṇā lubdhāḥ sva cakra stena aṭavī vyathitā vā prakṛtayaḥ svayam upajāpena vā mām eṣyanti sampannā me vārttā vipannā parasya tasya prakṛtayo durbhikṣa upahatā mām eṣyanti vipannā me vārttā sampannā parasya

Section 7 b

तं मे प्रकृतयो न गमिष्यन्ति विगृह्य चास्य धान्य पशु हिरण्यान्य् आहरिष्यामि स्व पण्य उपघातीनि वा पर पण्यानि निवर्तयिष्यामि

taṃ me prakṛtayo na gamiṣyanti vigṛhya cāsya dhānya paśu hiraṇyāny āhariṣyāmi sva paṇya upaghātīni vā para paṇyāni nivartayiṣyāmi

Section 7 c

पर वणिक् पथाद् वा सरवन्ति माम् एष्यन्ति विगृहीते नैतरम् दूष्य अमित्र अटवी निग्रहं वा विगृहीतो न करिष्यति तैर् एव वा विग्रहं प्राप्स्यति

para vaṇik pathād vā saravanti mām eṣyanti vigṛhīte naitaram dūṣya amitra aṭavī nigrahaṃ vā vigṛhīto na kariṣyati tair eva vā vigrahaṃ prāpsyati

Section 7 d

मित्रं मे मित्र भाव्य् अभिप्रयातो बह्व् अल्प कालं तनु क्षय व्ययम् अर्थं प्राप्स्यति गुणवतीम् आदेयां वा भूमिम्

mitraṃ me mitra bhāvy abhiprayāto bahv alpa kālaṃ tanu kṣaya vyayam arthaṃ prāpsyati guṇavatīm ādeyāṃ vā bhūmim

Section 7 e

सर्व संदोहेन वा माम् अनादृत्य प्रयातु कामः कथं न यायाद् इति पर वृद्धि प्रतिघात अर्थं प्रताप अर्थं च विगृह्याअसीत

sarva saṃdohena vā mām anādṛtya prayātu kāmaḥ kathaṃ na yāyād iti para vṛddhi pratighāta arthaṃ pratāpa arthaṃ ca vigṛhyāasīta

Section 8

तम् एव हि प्रत्यावृत्तो ग्रसते इत्य् आचार्याः

tam eva hi pratyāvṛtto grasate ity ācāryāḥ

Section 9

नैति कौटिल्यः

naiti kauṭilyaḥ

Section 10

कर्शन मात्रम् अस्य कुर्याद् अव्यसनिनः पर वृद्ध्या तु वृद्धः समुच्छेदनम्

karśana mātram asya kuryād avyasaninaḥ para vṛddhyā tu vṛddhaḥ samucchedanam

Section 11

एवं परस्य यातव्योअस्मै साहाय्यम् अविनष्टः प्रयच्छेत्

evaṃ parasya yātavyoasmai sāhāyyam avinaṣṭaḥ prayacchet

Section 12

तस्मात् सर्व संदोह प्रकृतं विगृह्याअसीत

tasmāt sarva saṃdoha prakṛtaṃ vigṛhyāasīta

Section 13

विगृह्य आसन हेतु प्रातिलोम्ये संधायाअसीत

vigṛhya āsana hetu prātilomye saṃdhāyāasīta

Section 14

विगृह्य आसन हेतुभिर् अभ्युच्चितः सर्व संदोह वर्जं विगृह्य यायात्

vigṛhya āsana hetubhir abhyuccitaḥ sarva saṃdoha varjaṃ vigṛhya yāyāt

Section 15

यदा वा पश्येत् व्यसनी परः प्रकृति व्यसनं वाअस्य शेएष प्रकृतिभिर् अप्रतिकार्यम् स्व चक्र पीडिता विरक्ता वाअस्य प्रकृतयः कर्शिता निरुत्साहाः परस्पराद् वा भिन्नाः शक्या लोभयितुम् अग्न्य् उदक व्याधि मरक दुर्भिक्ष निमित्तं क्षीण युग्य पुरुष निचय रक्षा विधानः परः इति तदा विगृह्य यायात्

yadā vā paśyet vyasanī paraḥ prakṛti vyasanaṃ vāasya śeeṣa prakṛtibhir apratikāryam sva cakra pīḍitā viraktā vāasya prakṛtayaḥ karśitā nirutsāhāḥ parasparād vā bhinnāḥ śakyā lobhayitum agny udaka vyādhi maraka durbhikṣa nimittaṃ kṣīṇa yugya puruṣa nicaya rakṣā vidhānaḥ paraḥ iti tadā vigṛhya yāyāt

Section 16

यदा वा पश्येत् मित्रम् आक्रन्दश् च मे शूर वृद्ध अनुरक्त प्रकृतिः विपरीत प्रकृतिः परः पार्ष्णि ग्राहश् चाअसारश् च शक्ष्यामि मित्रेणाअसारम् आक्रन्देन पार्ष्णि ग्राहं वा विगृह्य यातुम् इति तदा विगृह्य यायात्

yadā vā paśyet mitram ākrandaś ca me śūra vṛddha anurakta prakṛtiḥ viparīta prakṛtiḥ paraḥ pārṣṇi grāhaś cāasāraś ca śakṣyāmi mitreṇāasāram ākrandena pārṣṇi grāhaṃ vā vigṛhya yātum iti tadā vigṛhya yāyāt

Section 17

यदा वा फलम् एक हार्यम् अल्प कालं पश्येत् तदा पार्ष्णि ग्राह आसाराभ्यां विगृह्य यायात्

yadā vā phalam eka hāryam alpa kālaṃ paśyet tadā pārṣṇi grāha āsārābhyāṃ vigṛhya yāyāt

Section 18

विपर्यये संधाय यायात्

viparyaye saṃdhāya yāyāt

Section 19

यदा वा पश्येत् न शक्यम् एकेन यातुम् अवश्यं च यातव्यम् इति तदा सम हीन ज्यायोभिः सामवायिकैः सम्भूय यायाद् एकत्र निर्दिष्टेनांशेन अनेकत्रानिर्दिष्टेनांशेन

yadā vā paśyet na śakyam ekena yātum avaśyaṃ ca yātavyam iti tadā sama hīna jyāyobhiḥ sāmavāyikaiḥ sambhūya yāyād ekatra nirdiṣṭenāṃśena anekatrānirdiṣṭenāṃśena

Section 20

तेषाम् असमवाये दण्डम् अन्यतमस्मान् निविष्ट अंशेन याचेत

teṣām asamavāye daṇḍam anyatamasmān niviṣṭa aṃśena yāceta

Section 21

सम्भूय अभिगमनेन वा निर्विश्येत ध्रुवे लाभे निर्दिष्टेनांशेन अध्रुवे लाभ अंशेन KआZ०७ ४ २२अब् अंशो दण्ड समः पूर्वः प्रयास सम उत्तमः KआZ०७ ४ २२च्द् विलोपो वा यथा लाभं प्रक्षेप सम एव वा E यातव्य अमित्रयोर् अभिग्रह चिन्ताः क्षय लोभ विराग हेतवः प्रकृतीनां सामवायिक विपरिमर्शह्

sambhūya abhigamanena vā nirviśyeta dhruve lābhe nirdiṣṭenāṃśena adhruve lābha aṃśena KāZ07 4 22ab aṃśo daṇḍa samaḥ pūrvaḥ prayāsa sama uttamaḥ KāZ07 4 22cd vilopo vā yathā lābhaṃ prakṣepa sama eva vā E yātavya amitrayor abhigraha cintāḥ kṣaya lobha virāga hetavaḥ prakṛtīnāṃ sāmavāyika viparimarśah